Rreth 70 përfaqësues politikë dhe të organizatave civile nga Presheva, Bujanoci, Medvegja dhe Sanxhaku u mblodhën më 29.08.2026 në Prishtinë, në një takim të organizuar nga kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti.
Diskutimet u përqendruan te zhvillimet në këto treva, sfidat me të cilat përballen shqiptarët, shkeljet e të drejtave të njeriut, si dhe nevoja për mbështetje e bashkëpunim të vazhdueshëm institucional dhe shoqëror.
Të lidhura
None found
Në takim morën pjesë edhe deputeti i Parlamentit të Serbisë, Shaip Kamberi, kryetarja e Komunës së Preshevës, Ardita Sinani, si dhe kryetari i Këshillit Kombëtar Shqiptar, Enkel Rexhepi.
Kurti deklaroi se Kosova e konsideron mbështetjen për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit, Medvegjës dhe Sanxhakut një përgjegjësi të përhershme. Ai përmendi ndihmën për studentët, fëmijët dhe grupet e tjera, ndërsa tha se Kosova po i mbron të drejtat dhe interesat e shqiptarëve të Luginës edhe në arenën ndërkombëtare.
Kryeministri në detyrë kërkoi zhbllokimin e fondeve dhe zbatimin e projekteve të miratuara, të cilat lidhen me kulturën, sportin, arsimin, mediat, përdorimin e gjuhës shqipe dhe mbështetjen sociale.
Sipas Kurtit, në janar të këtij viti janë bllokuar 304.500 euro, ndërsa në prill edhe 1.837.500 euro të tjera. Në total, bëhet fjalë për më shumë se 2.1 milionë euro të destinuara për një sërë programesh dhe nismash.
Ai sqaroi se financimi përfshin 78 projekte në art, kulturë dhe trashëgimi kulturore, 23 projekte sportive, 13 projekte për përdorimin zyrtar të gjuhës shqipe dhe simboleve kombëtare, si dhe 7 organizata që punojnë me fëmijët me nevoja të veçanta.
Lista përfshin gjithashtu 15 aplikantë të arsimuar në fushën e informimit dhe mediave në gjuhën shqipe. Së bashku, këto përbëjnë 186 projekte dhe organizata të aprovuara. Përveç tyre, janë miratuar edhe 61 aplikime nga familje nxënësish që kanë humbur njërin ose të dy prindërit.
Kurti tha se moslirimi i këtyre mjeteve nuk dëmton vetëm organizatat që kanë fituar projektet, por prek drejtpërdrejt nxënësit, studentët, praktikantët, fëmijët me nevoja të veçanta dhe gazetarët.
Ai theksoi se pasojat nuk mund të vlerësohen vetëm përmes shumës së parave, pasi bllokimi i fondeve nënkupton humbje mundësish për qytetarët.
Duke folur për vizitën e fundit të presidentit serb Aleksandar Vuçiq në këto zona, Kurti e cilësoi atë si pasqyrim të klimës politike dhe institucionale me të cilën përballen shqiptarët në Luginë.
Sipas tij, trajtimi i ndryshëm i shqiptarëve dhe i komunitetit serb tregon për një problem më të gjerë politik. Kurti tha se diskriminimi nuk shfaqet vetëm në statistika, por edhe përmes gjuhës, sjelljes dhe reagimit të institucioneve shtetërore.
Ai përmendi se, një javë më parë, Vuçiqi kishte vizituar vetëm vendbanime me shumicë serbe në Medvegjë, Bujanoc dhe një fshat të Preshevës, ku, sipas Kurtit, përdori gjuhë stigmatizuese dhe denigruese ndaj shqiptarëve. Në të njëjtën kohë, presidenti serb dëgjoi një premtim për punësim në BIA brenda 48 orëve.
Kurti vuri përballë kësaj situate vështirësitë që, sipas tij, hasin shqiptarët kur kërkojnë punësim në institucionet publike të Serbisë, ku përballen me barriera dhe nënpërfaqësim.
Ai kërkoi nga Bashkimi Evropian të reagojë ndaj diskriminimit sistematik, duke nënvizuar se parimet e sundimit të ligjit, barazisë dhe mosdiskriminimit duhet të zbatohen edhe për shqiptarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës.
Kosova, tha Kurti, do të vijojë ta dokumentojë dhe ta ndërkombëtarizojë këtë çështje, me synimin që ajo të trajtohet edhe në Bruksel, Uashington dhe Strasburg.
Ai shtoi se nuk është e mjaftueshme që shqiptarët e këtyre trevave të mirëpriten dhe të trajtohen mirë në Prishtinë. Sipas tij, ata duhet t’i gëzojnë të drejtat e tyre edhe në Preshevë, ndërsa studentët nga Bujanoci duhet të kenë perspektivë në vendlindje.
Po ashtu, Kurti tha se mjekët nga Medvegja duhet të kenë mundësi të ushtrojnë profesionin me dinjitet atje, ndërsa të rinjtë nga Pazari i Ri, krahas ndjekjes së kurseve të gjuhës shqipe në Kosovë, duhet të mund ta ruajnë, afrojnë dhe zhvillojnë identitetin e tyre kombëtar në vendin ku jetojnë.
Në përmbyllje, kryeministri në detyrë deklaroi se përkrahja për shqiptarët e këtyre trevave duhet të jetë e vazhdueshme dhe të mbështetet në mekanizma konkretë institucionalë e buxhetorë.
