Jakupi pas 99 votave në Kuvend: Përgjegjësia penale nuk duhet barazuar me UÇK-në

Analisti politik Zejnullah Jakupi ka komentuar për “Bota sot” miratimin e Deklaratës së Kuvendit të Kosovës për aktgjykimin e Gjykatës Speciale në Hagë ndaj katër ish-drejtuesve të UÇK-së. Sipas tij, mbështetja e deklaratës me 99 vota dëshmon një qëndrim të përbashkët institucional për këtë çështje.

Jakupi ka vlerësuar se përfshirja e deputetëve të LDK-së në votim tregon se Kuvendi ka arritur të gjejë një pikë të përbashkët përballë një teme të ndjeshme, edhe pse partitë politike vazhdojnë të kenë dallime në qëndrimet e tyre.

“Fakti që Deklarata e Kuvendit u miratua me 99 vota për përbën një zhvillim të rëndësishëm institucional. Bashkimi i deputetëve të LDK-së në këtë votim tregon se Kuvendi, përballë një çështjeje kaq të ndjeshme, ka mundur të gjejë një qëndrim të përbashkët, pavarësisht dallimeve politike.

Megjithatë, është e rëndësishme që ky proces dhe aktgjykimi i Hagës të interpretohen me saktësi. Nuk duhet të krijohet ideja se një proces gjyqësor ndaj katër ish-drejtuesve të UÇK-së përfaqëson automatikisht një gjykim ndaj gjithë UÇK-së.

Dallimi duhet të jetë i qartë: nëse gjykata ka shqyrtuar pretendimin për një ndërmarrje të përbashkët kriminale, përgjegjësia në këtë rast u atribuohet personave konkretë dhe veprimeve të tyre, mbi bazën e provave dhe përfundimeve të gjykatës. Ajo nuk mund të shtrihet automatikisht nga katër individë te të gjithë pjesëtarët e UÇK-së, e as te lufta e UÇK-së në tërësi”, ka deklaruar Jakupi.

Ai ka nënvizuar gjithashtu se përgjegjësia eventuale penale e individëve duhet të ndahet nga vlerësimi historik për UÇK-në dhe luftën e saj për çlirimin e Kosovës.

“Duhet të dallojmë mes dy çështjeve të ndryshme: nga njëra anë qëndron përgjegjësia eventuale penale e individëve për veprime të caktuara, ndërsa nga ana tjetër vlerësimi historik i UÇK-së dhe luftës së saj për çlirimin e Kosovës. Këto dy elemente nuk janë të njëjta.

Në këtë kuadër duhet parë edhe deklarata e ambasadorit britanik se procesi në Hagë lidhet me përgjegjësi individuale. Mund të ketë debate dhe mospajtime për mënyrën se si gjykata ka arritur në përfundime të caktuara, por nuk është e drejtë që çdo vendim ndaj individëve të shihet automatikisht si dënim ndaj UÇK-së në tërësi.

Paraqitja e çdo aktgjykimi ndaj katër personave si një vendim kundër gjithë UÇK-së do të nënkuptonte zgjerimin e kuptimit të një procesi që, në aspektin juridik, ka subjekte dhe përgjegjësi konkrete. Një qasje e tillë nuk ndihmon as në ruajtjen e vlerës historike të luftës së UÇK-së dhe as në forcimin e argumentimit juridik.

Për këtë arsye, edhe kritikat ndaj ambasadorit britanik duhet të formulohen me kujdes. Kosova mund të mos pajtohet me një deklaratë të tij dhe ta arsyetojë këtë mospajtim, por nuk është në interesin e saj që debati për Hagën të kthehet në përplasje me aleatët strategjikë. Britania e Madhe ka qenë dhe vazhdon të jetë një prej shteteve që ka ofruar mbështetje të rëndësishme për Kosovën”, ka theksuar ai.

Duke u ndalur te vota e LDK-së, Jakupi ka sqaruar se mbështetja e kësaj partie për Deklaratën e Kuvendit nuk do të thotë domosdoshmërisht se ajo ka ndryshuar qëndrimin e saj për vrasjet politike dhe anëtarët e vrarë të saj.

“Vota e LDK-së për deklaratën nuk nënkupton se janë harruar ose kanë ndryshuar domosdoshmërisht qëndrimet e saj për vrasjet politike dhe anëtarët e vrarë të kësaj partie. Këto çështje lidhen me drejtësinë dhe përgjegjësinë dhe duhet të vazhdojnë të trajtohen.

Megjithatë, ato nuk duhet të vendosen patjetër në kundërshtim me të drejtën e ish-pjesëtarëve të UÇK-së për një proces të drejtë apo me të drejtën e tyre për ta kundërshtuar një aktgjykim përmes mjeteve juridike.

Për rrjedhojë, 99 votat e Kuvendit mund të konsiderohen si një qëndrim i përbashkët institucional për këtë çështje të veçantë, por nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht zhdukjen e dallimeve politike dhe historike mes partive”, ka shtuar Jakupi.

Në përfundim, analisti ka kërkuar që Kosova ta përcjellë qartë mesazhin e saj, duke ndarë mbrojtjen e luftës së UÇK-së nga përgjegjësia penale individuale.

“Kosova duhet të shprehet qartë: ajo mbron luftën e UÇK-së dhe të drejtën historike të saj për çlirimin e Kosovës, por nuk mund të kërkojë që përgjegjësia individuale penale të zëvendësohet me përgjegjësi kolektive. Nëse ekziston përgjegjësi penale, ajo duhet të jetë individuale, të mbështetet në prova dhe të përcaktohet përmes një procesi të drejtë.

Ky është edhe dallimi thelbësor: gjykimi i katër individëve nuk duhet të barazohet automatikisht me gjykimin e të gjithë UÇK-së. Një ndërmarrje e përbashkët, nëse është konstatuar nga gjykata, lidhet me personat dhe veprimet konkrete të përfshira në atë çështje. Ajo nuk është sinonim i të gjithë organizimit, të gjithë pjesëtarëve apo i gjithë luftës së UÇK-së.

Për këtë arsye, përpjekjet për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara e vendosin detyrimisht shtetin e Kosovës në konflikt me BE-në dhe aleatët e saj”, ka përfunduar Jakupi për “Bota sot”.