Çështja e hixhabit është rikthyer në fokusin e debatit publik në Iran, ku autoritetet konservatore po kërkojnë forcimin e zbatimit të rregullave për veshjen e grave. Përballë kësaj qasjeje, shumë gra vazhdojnë të shfaqen publikisht pa shami, duke kundërshtuar detyrimin ligjor.
Të lidhura
None found
Presioni ndaj bizneseve është intensifikuar gjatë javëve të fundit. Sipas organizatës së të drejtave të njeriut HRANA, më 19 korrik në Teheran u mbyllën të paktën shtatë kafene dhe restorante, pasi dyshohej se kishin shkelur rregullat për hixhabin.
Fushata nuk është kufizuar vetëm në kryeqytet. Në provincën e Khorasanit Jugor, autoritetet kanë mbyllur 10 kafene për shkelje të dyshuara të “normave shoqërore dhe rregullave të detyrueshme të hixhabit”.
Paralajmërime të tjera u janë drejtuar kafeneve, restoranteve dhe dyqaneve që tolerojnë veshje të cilësuara si të papërshtatshme nga autoritetet iraniane.
Pavarësisht masave, në rrugët e Teheranit dhe të qyteteve të tjera gratë e reja po shihen gjithnjë e më shpesh me flokë të zbuluar dhe me veshje që bien ndesh me kodet zyrtare. Në rrjetet sociale janë shpërndarë edhe pamje të grupeve të grave që udhëtojnë me motorë pa hixhab në Teheran, Shiraz dhe Isfahan.
Përplasja e sotme lidhet drejtpërdrejt me protestat e vitit 2022, të nisura pas vdekjes së Mahsa Aminit. Ajo ishte ndaluar nga policia e moralit për mënyrën e mbajtjes së shamisë, ndërsa vdekja e saj u bë shkëndija e lëvizjes “Grua, Jetë, Liri”, e cila u shtri në të gjithë vendin dhe u shtyp me forcë nga autoritetet.
Katër vite më pas, kundërshtimi ndaj hixhabit të detyrueshëm mbetet veçanërisht i fortë te gratë e reja. Ndërkohë, klerikë dhe figura të krahut të ashpër politik kërkojnë rikthimin e një zbatimi më rigoroz, duke e cilësuar mungesën e hixhabit si kërcënim për identitetin fetar dhe kulturor të Iranit.
Edhe mediat shtetërore kanë shtuar retorikën kundër asaj që zyrtarët e quajnë “zhveshje publike” dhe “sjellje të pahijshme”. Konservatorët kërkojnë masa më të forta si ndaj grave, ashtu edhe ndaj bizneseve që nuk respektojnë kodet e veshjes.
Presidenti Masoud Pezeshkian, megjithatë, ka zgjedhur një linjë më të rezervuar. Ai ka shprehur dyshime mbi efektivitetin e imponimit përmes ligjeve dhe forcës. “Ndryshimi i sjelljes është një çështje kulturore; nuk mund të krijosh besim tek njerëzit me anë të forcës”, është shprehur Pezeshkian.
Debati po zhvillohet në një klimë të rënduar nga lufta, kriza ekonomike dhe inflacioni. Për këtë arsye, disa politikanë dhe pjesë të shoqërisë mendojnë se qeveria duhet t’u kushtojë më shumë vëmendje kostos së jetesës dhe vështirësive ekonomike, në vend që të shtojë trysninë mbi veshjen e grave.
Krahu konservator, megjithatë, këmbëngul që autoritetet të vijojnë zbatimin e rregullave. Legjislacioni iranian e kriminalizon shfaqjen e grave në publik pa atë që përkufizohet si “hixhab islamik”, ndërsa mënyra e zbatimit të këtyre normave ka ndryshuar ndër vite. Një ligj më i ashpër, i miratuar në vitin 2024, parashikonte dënime më të rënda dhe zgjerim të mbikëqyrjes, por zbatimi i tij u pezullua.
Deri tani, autoritetet duket se po shmangin një operacion të gjerë në rrugë. Në vend të kësaj, ato po ushtrojnë presion përmes mbylljes së bizneseve, kontrolleve dhe paralajmërimeve.
Një grua nga Teherani, cituar nga CNN, tha se gratë e reja po dalin në publik me veshje që vetëm pak vite më parë do të ishin të paimagjinueshme në Iran. Sipas saj, nuk është e lehtë të besohet se autoritetet mund t’i rikthejnë këto gra te mbajtja e shamisë.
Ajo solli në kujtesë edhe periudhën pas Revolucionit Islamik të vitit 1979, kur iranianet nuk mendonin se hixhabi mund t’u imponohej. Megjithatë, në fund rregulli u vendos.
Përplasja aktuale për hixhabin mbetet kështu një prej betejave më të rëndësishme kulturore dhe sociale në Iran, ku autoritetet po përballen me një shoqëri që, pavarësisht trysnisë, po i sfidon gjithnjë e më hapur rregullat e detyrueshme të veshjes.
