Donald Trump ka ndryshuar mënyrën e përballjes me Iranin, por synimi i tij mbetet i njëjtë.
Të lidhura
None found
Pas sulmeve ajrore, kërcënimeve për zgjerim të konfliktit dhe bllokimit të bisedimeve, presidenti amerikan po mbështetet te presioni ekonomik, një prej instrumenteve më të fuqishme që ka në dispozicion Uashingtoni.
Trump e prezantoi këtë qasje përmes një postimi në Truth Social, ku e përshkroi si “luftën më të madhe ekonomike të zhvilluar ndonjëherë kundër ndonjë vendi”. Ideja është që sanksionet të shërbejnë si një mekanizëm i ri për të detyruar Teheranin të lëshojë pe. Por, sipas analizës së CNN, mbetet e paqartë nëse presidenti do ta ndjekë këtë kurs deri në fund apo do të tërhiqet kur pasojat politike të bëhen të rënda.
Kjo strategji mund të jetë edhe një përpjekje për të rikthyer iniciativën pas dështimit për ta detyruar Republikën Islamike të kapitullonte përmes bombardimeve, ose pas pamundësisë për ta kthyer atë në tryezën e negociatave bërthamore përmes stimujve të parashikuar në një memorandum mirëkuptimi.
Bëhet fjalë për ndryshimin më të fundit taktik në një konflikt ku strategjia amerikane ka kaluar nëpër kthesa dhe përmbysje të shumta.
Trump ka pezulluar dialogun me Iranin, ndërsa CNN raporton se ekipi i tij u ka bërë të ditur aleatëve politikë se administrata po përgatitet për një luftë rraskapitëse. Presidenti amerikan beson se një përballje e tillë mund ta shkatërrojë ekonominë iraniane dhe ta detyrojë Teheranin të dorëzohet.
“Për momentin, mendoj se situata është shumë e mirë”, deklaroi Trump për një konflikt që ai e kishte shpallur të fituar vetëm disa ditë pas fillimit, por që tashmë ka hyrë në muajin e gjashtë.
Në një tjetër mesazh të publikuar në rrjetet sociale, ai premtoi masa të ashpra kundër çdo vendi që lejon bankat, kompanitë, aeroportet ose institucionet qeveritare të ofrojnë çfarëdo lloj ndihme për Iranin.
“Kontrabanda e naftës, linjat e këmbimit, transfertat e parave të gatshme, shkëmbimet valutore, regjistrat, kompanitë fiktive, të gjitha këto duhet të ndalen TANI. Ju e dini kush jeni”, shkroi presidenti amerikan.
Skepticizmi ndaj planit të Trumpit
Një pjesë e madhe e analistëve dyshon se regjimi i Teheranit do të dorëzohet përballë presionit amerikan. Irani, i cili njihet për represionin e fortë dhe masat ekonomike ndaj qytetarëve të vet, ka përballuar për dekada disa nga sanksionet më të ashpra në botë.
“Ata që besojnë se Irani do të shembet nën presion, mendoj se gabohen, pavarësisht situatës ekonomike”, tha Daniel Sitrinowicz, ish-punonjës i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes së Izraelit dhe ish-drejtues i seksionit për Iranin në Drejtorinë e Kërkimit dhe Analizës.
Sipas Sitrinowicz, nuk ka tregues se Irani po e zbut fushatën e presionit ndaj Trumpit përmes tregjeve ndërkombëtare. Presioni ekonomik mund t’i shkaktojë dëme të mëdha Teheranit, por kjo, sipas tij, nuk do të thotë medoemos se do të ndryshojë përllogaritjet strategjike të Iranit.
Çfarë duhet të bëjë ndryshe Trump?
Për të arritur rezultate, Trump nuk mjafton të ndikojë vetëm te llogaritjet e Teheranit. Analiza e CNN vlerëson se ndryshimi duhet të nisë nga mënyra se si vepron administrata e tij.
Dobësimi i ekonomisë iraniane do të kërkonte muaj, ndoshta edhe vite. Një proces i tillë do të kërkonte durim strategjik, cilësi që Trump rrallë e ka dëshmuar. Përveç Iranit, edhe palë të tjera do të pyesnin nëse presidenti amerikan do ta braktiste këtë politikë përpara se ajo të prodhonte efektet e synuara.
Strategjia e re mund të kërkojë edhe rishikim të qasjes diplomatike. Shtëpia e Bardhë po i jep rol të madh forcës ushtarake për zbatimin e një bllokade ndaj porteve dhe anijeve iraniane. Megjithatë, izolimi real i Iranit do të kërkonte një angazhim të gjerë ndërkombëtar, ku të përfshiheshin vendet e Gjirit Persik, Evropa dhe Azia.
Ekzistojnë mënyra për t’i shkaktuar dëme të rëndësishme regjimit iranian.
Ludovic Hood, bashkëpunëtor i lartë në Institutin Hudson, propozon shtimin e presionit rajonal dhe ndërkombëtar mbi të ardhurat e Gardës Revolucionare Islamike, si edhe goditjen e rrjetit të aleatëve dhe grupeve që ajo mbështet në rajon.
Në një shkrim të publikuar së fundmi në Wall Street Journal, Hood kërkoi që SHBA-ja të forcojë lidhjet me qeveritë në Bagdad dhe Bejrut, në mënyrë që të kufizohet ndikimi i Teheranit në Lindjen e Mesme. Ai i sugjeroi gjithashtu sekretarit të Thesarit, Scott Bessent, të shtojë presionin ekonomik ndaj Kinës, e cila është ndër blerësit kryesorë të naftës iraniane.
Një bllokadë do të kishte më shumë efekt nëse Shtetet e Bashkuara do t’i mobilizonin aleatët për të shkatërruar rrjetin e marrëveshjeve të fshehta ekonomike dhe të kanaleve tregtare të ngritura nga Teherani për t’iu shmangur sanksioneve.
Megjithatë, bashkëpunimi në këtë nivel nuk duket se është në krye të prioriteteve të administratës amerikane. Politika diplomatike e Uashingtonit ndaj Iranit, e drejtuar nga të dërguarit e Trumpit, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, është cilësuar shpesh si naive.
Trump ka zemëruar aleatët duke nisur një luftë që vuri në rrezik interesat e tyre kombëtare dhe ekonomike, e më pas duke kritikuar ata që nuk iu bashkuan nismës së tij.
Gjatë kësaj jave, presidenti amerikan kërcënoi edhe se do të bombardonte Omanin për shkak të qëndrimit të tij ndaj negociatave me Iranin për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
A do ta ndjekë Trump këtë strategji deri në fund?
Një përpjekje për bllokadë të plotë të ekonomisë iraniane do ta përballte Trumpin me zgjedhje të vështira. Një nga masat me ndikimin më të madh do të ishte sanksionimi i bankave kineze që marrin pjesë në transaksionet e lidhura me shitjen e paligjshme të naftës iraniane.
Por në shtator Trump pritet të presë Presidentin kinez Xi Jinping për një vizitë zyrtare, e cila konsiderohet një nga zhvillimet më të rëndësishme diplomatike të vitit. Për këtë arsye, do të ishte e pazakontë që presidenti amerikan të merrte përpara takimit një vendim që do të dëmtonte marrëdhëniet me Pekinin.
Edhe nëse Trump do të pranonte të priste derisa presioni ekonomik të jepte rezultat, ai do të përballej me një tjetër problem: reagimin e Iranit.
Teherani e di se presidenti amerikan është politikisht i ekspozuar, ndërsa zgjedhjet e mesmandatit po afrohen. Sipas CNN, Irani mund të ketë interes ta përshkallëzojë konfliktin për t’ia rritur Trumpit koston politike dhe ekonomike të luftës.
Një nga avantazhet e rëndësishme të Iranit është mundësia për të penguar lëvizjen e anijeve në Ngushticën e Hormuzit. Sulme të tjera me dronë ose raketa ndaj anijeve do të shtonin kostot ekonomike për amerikanët dhe do t’u rikujtonin votuesve pasojat e konfliktit.
Nëse Trump do të reagonte me forcë, kriza do të përshkallëzohej edhe më tej. Nëse do të zgjidhte përmbajtjen, ai mund të perceptohej politikisht si i dobët.
Një luftë e drejtpërdrejtë ose një përballje ekonomike mund t’u jepte gjithashtu demokratëve mundësi për të sulmuar administratën.
