Ngushtica e Hormuzit është shndërruar në një zonë vendimtare të konfliktit mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara. Të dhënat më të fundit sinjalizojnë se Teherani po humbet një pjesë të ndikimit mbi këtë korridor strategjik të transportit global të naftës.
Të lidhura
None found
Kompania e monitorimit të trafikut detar Kpler raporton se, gjatë dy javëve të fundit, mbi 80% e anijeve që përshkuan Ngushticën e Hormuzit zgjodhën itinerarin pranë Omanit. Ky kanal është i autorizuar nga OKB-ja, ndonëse kundërshtohet me forcë nga Irani.
Një muaj më parë, tabloja ishte krejt tjetër, pasi në rrugën detare të Omanit pothuajse nuk regjistrohej trafik.
Irani pretendon se ngushtica ndodhet nën kontrollin e tij dhe ka goditur dhjetëra anije që janë përpjekur të përdorin këtë itinerar. Pavarësisht kërcënimit, shumica e mjeteve lundruese nuk po u binden kërkesave të Teheranit dhe po vazhdojnë kalimin, duke u mbështetur në mbrojtjen e forcave detare amerikane.
“Gjithnjë e më shumë duket se Irani ka humbur të paktën pjesërisht kontrollin e ngushticës”, deklaroi Homayoun Falakshahi, drejtues i analizës së naftës bruto në Kpler.
Devijimi i anijeve nga itinerari i favorizuar prej Iranit i ka zvogëluar gjithashtu mundësitë e Teheranit për t’u vendosur tarifa mjeteve që kalojnë nëpër ngushticë, praktikë që e kishte ndjekur gjatë pranverës.
Ekspertët thonë se përfundimi këtë javë i Memorandumit të Mirëkuptimit mes SHBA-së dhe Iranit, në teori, i mundëson Teheranit të aplikojë përsëri tarifa. Megjithatë, deri tani nuk ka tregues se autoritetet iraniane po arrijnë t’i mbledhin ato realisht.
Ndërkohë, Kuvajti, Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë marrë me qira disa nga supercisternat më të mëdha të globit, me synimin për të nxjerrë naftën nga Gjiri Persik përmes Ngushticës së Hormuzit.
Sipas specialistëve, pasi largohen nga ngushtica, këto supercisterna ua kalojnë ngarkesën anijeve të tjera në Gjirin e Omanit, jashtë zonës së konsideruar të rrezikshme.
Disa prej këtyre anijeve çaktivizojnë transponderët për të shmangur sulmet iraniane, duke u zhdukur për javë të tëra nga sistemet tradicionale të gjurmimit. Kjo praktikë quhet “trafik i errët” dhe jo të gjitha platformat monitoruese arrijnë ta evidentojnë plotësisht.
SHBA-ja, e cila mban një prani të konsiderueshme ushtarake në rajon, pohon se disponon një panoramë shumë më të gjerë të lëvizjeve të anijeve në ngushticë.
Sekretari amerikan i Energjisë, Chris Ëright, deklaroi javën e kaluar se, përgjatë një jave, vëllimi i naftës së transportuar përmes ngushticës, së bashku me sasitë e ridrejtuara përreth saj, arriti në rreth 15 milionë fuçi në ditë.
Ky volum po i afrohet mesatares prej rreth 20 milionë fuçish në ditë që kalonin nëpër zonë përpara nisjes së luftës.
Mbi bazën e këtyre të dhënave, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se Shtetet e Bashkuara kanë “kontroll total” mbi Ngushticën e Hormuzit.
Ekspertët, megjithatë, e kanë vënë në diskutim këtë pohim. Irani vijon sulmet, ndërsa qarkullimi i naftës mbetet ende dukshëm nën nivelet e regjistruara para luftës.
Këto rrethana tregojnë se SHBA-ja nuk ushtron kontroll të plotë mbi ngushticën, por njëkohësisht edhe ndikimi i Iranit nuk duket më në të njëjtën shkallë si më parë.
“Duket se Irani e ka humbur pjesërisht kontrollin e ngushticës”, u shpreh Andy Lipoë, president i Lipoë Oil Associates.
Në vlerësimin e ekspertëve, synimi kryesor i Iranit mund të mos jetë marrja e kontrollit absolut të Ngushticës së Hormuzit, por frenimi dhe kërcënimi i trafikut detar që kalon nëpër të.
