Në periferi të Izmirit, mbi një kodër në Turqi, gjendet një shpellë që banorët vendas e konsiderojnë vendin ku Homeri shkroi “Odisenë”. Zona mban emrin Lugina e Homerit dhe, sipas studiuesit turk Altan Altın, autor i një libri për këtë çështje, dikur tërhiqte udhëtarë nga e gjithë bota.
Të lidhura
None found
Megjithatë, vendi i saktë ku Homeri i krijoi poemat e tij mbetet i panjohur dhe rreth shpellës janë thurur mite të shumta. Diskutimet janë rigjallëruar edhe më shumë nga filmi i Nolan, “The Odyssey”.
Arritja dhe hyrja në shpellën e mbushur me shkëmbinj paraqesin vështirësi. Në muret e brendshme, vizitorët kanë lënë mbishkrime në gjuhën greke.
Përveç Bornovës, edhe ishulli grek i Kiosit pretendon se është vendlindja e Homerit. Sidoqoftë, poeti lidhet ngushtë edhe me Smirnën e lashtë dhe zonat përreth saj, ku përfshihet Bornova.
“Homeri është jonian. Po ku ndodhet Jonia? Pikërisht në këto troje, në Anadollin Perëndimor: Izmir, Aliağa, Klaros, Kios… Ai është njeri i kësaj toke. Në Anadoll kemi traditën e rrëfimit të epikës. Në Anadollin Lindor kjo traditë njihet si ‘dengbêj’. Homeri ishte përfaqësues i kësaj tradite 2.800 vjet më parë”, tha Altın.
Jonia ishte një rajon i lashtë grek përgjatë bregdetit të Egjeut, brenda territorit të Turqisë së sotme. Në mbështetje të tezës së tij, studiuesi i referohet një punimi të shekullit III para erës sonë, ku paraqitet hyjnizimi i Homerit. Sipas Altın, ky punim e riprodhon shpellën e Bornovës me saktësi të jashtëzakonshme.
“Ky basoreliev njihej prej kohësh, por askush nuk i kishte vënë re më parë hollësitë identike me ato që gjenden në shpellën e Homerit. Është hera e parë që del në dritë një përshkrim kaq i hollësishëm gjeografik”, deklaroi ai.
Lidhjen me Homerin duket se e përforcojnë edhe gjetjet arkeologjike, në veçanti monedhat ku shfaqet portreti i tij. Figura e poetit haset në shumë vende të Bornovës. Në Yeşilova Höyük, vendbanimi më i hershëm parahistorik i njohur në Izmir, është vendosur një bust i Homerit me mbishkrimin: “Në këtë tokë përpilova epikat ‘Iliada’ dhe ‘Odisea’. Kam jetuar në Bornova.”
Në qytet zhvillohet tashmë një panair libri kushtuar Homerit, ndërsa një park ka edhe statujën e Hektorit, heroit të Luftës së Trojës. Duke synuar të përfitojnë nga interesi i rikthyer për poetin e lashtë, autoritetet lokale kanë në plan restaurimin e shpellës dhe hapjen e saj për vizitorët.
Ky vizion, megjithatë, nuk gëzon mbështetje të plotë. Gjatë vitit 2024, zyrtarë bashkiakë të partisë së Erdoğan kërkuan që “Lugina e Homerit” të riemërtohej për nder të një luftëtari turk, me arsyetimin se zona nuk duhej të mbante një emër grek. Altın vlerëson se prejardhja e Homerit nuk duhet të shndërrohet në burim rivaliteti mes Turqisë dhe Greqisë.
Sipas tij, Homeri është 2.800-vjeçar, kurse kufiri turko-grek ka vetëm një shekull që ekziston. Ai thekson se Homeri është grek dhe njëkohësisht nga Anadolli, duke shtuar se asnjëri prej nesh, madje as shtetet tona, nuk është më i vjetër se poeti.
