Ngërçi institucional i krijuar pas zgjedhjeve parlamentare vijon të jetë ndër problemet kryesore politike në vend. Deri tani, përpjekjet për të ndërtuar një formulë që do ta bënte të mundur konstituimin e institucioneve nuk kanë sjellë ndonjë rezultat konkret. Në çdo skenar për kapërcimin e krizës, vëmendja është përqendruar te komunikimi ndërmjet Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës, të cilat shihen si dy prej aktorëve vendimtarë të këtij procesi.
Të lidhura
None found
Diskutimet mes palëve janë rikthyer në qendër të debatit pas deklaratave të ushtrueses së detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu. Nga qëndrimet e saj është lënë të kuptohet se kontaktet nuk janë mbyllur tërësisht. Haxhiu ka bërë të ditur se në takime janë trajtuar disa mundësi për tejkalimin e krizës, por ende nuk është gjetur pajtimi që do të çonte në formimin e institucioneve të reja.
Këto deklarime kanë prodhuar interpretime të ndryshme si në opinionin publik, ashtu edhe në skenën politike. Pikëpyetja kryesore është nëse palët vazhdojnë të kenë gatishmëri për kompromis apo nëse dallimet mes tyre mbeten pengesa vendimtare për një marrëveshje.
Ndërkohë që vendi vazhdon të funksionojë pa institucione të reja të konsoliduara, çdo mesazh nga tryeza e negociatave konsiderohet i rëndësishëm për rrjedhën e mëtejshme politike. Megjithatë, nuk dihet nëse komunikimi i zhvilluar deri tani do të konkretizohet në marrëveshje apo do të mbetet një përpjekje pa përfundim, duke e zgjatur më tej bllokadën institucionale.
Në këtë situatë shtrohet dilema nëse deklaratat e Albulena Haxhiut dëshmojnë se ka ende hapësirë për një ujdi politike LVV-LDK, apo nëse dy partitë janë tashmë shumë larg kompromisit.
Profesori Nijazi Halili, duke folur për “Bota sot”, i ka vlerësuar qëndrimet e fundit të Haxhiut si një sinjal se ekziston ende vullnet për arritjen e një marrëveshjeje të mundshme ndërmjet dy subjekteve.
Sipas tij, ato deklarata tregojnë se negociatat mes LVV-së dhe LDK-së nuk janë përmbyllur, por njëkohësisht dëshmojnë se ende nuk është mbërritur në një fazë ku mund të flitet për kompromis politik të qëndrueshëm. Halili vlerëson se diskutimi i alternativave të ndryshme tregon gatishmëri për ta mbajtur komunikimin të hapur, ndërsa mungesa e një marrëveshjeje konkrete konfirmon se çështjet kryesore vazhdojnë t’i ndajnë palët.
Për Halilin, vazhdimi i dialogut mes partive në kërkim të një rrugëdaljeje nga situata e krijuar përbën zhvillim pozitiv. Ai paralajmëron se thellimi i mëtejshëm i bllokadës do t’i sillte pasoja shtetit dhe funksionimit të institucioneve.
Profesori pret që aktorët politikë të mos i ndërpresin negociatat dhe të përpiqen të hartojnë një formulë marrëveshjeje që mund të pranohet nga të dyja palët.
Ai shpjegon se deklaratat publike, në rrethana të tilla, shpesh përdoren edhe si instrument negociues. Përmes tyre synohet të ruhet përshtypja se bisedimet po vazhdojnë dhe të shmanget perceptimi se procesi ka dështuar përfundimisht. Prandaj, sipas Halilit, këto mesazhe nuk duhet të merren automatikisht as si provë se afrimi është i afërt dhe as si dëshmi se negociatat kanë mbërritur në një rrugë pa dalje.
Nga këndvështrimi institucional, Halili e sheh dialogun e vazhdueshëm si një hap të dobishëm, sepse alternativa do të ishte rëndimi i bllokadës politike dhe zgjatja e krizës në funksionimin e institucioneve. Megjithatë, ai thekson se zgjidhja nuk mund të vijë vetëm nga zhvillimi i takimeve. Për këtë kërkohet që aktorët politikë të jenë të gatshëm t’i rishikojnë vijat e tyre të kuqe dhe të ndërtojnë një formulë që secilës palë i mundëson ta paraqesë marrëveshjen si politikisht të pranueshme.
Halili nënvizon gjithashtu se një marrëveshje ndërmjet LVV-së dhe LDK-së nuk është e pashmangshme, pasi rezultati do të përcaktohet nga aftësia e tyre për të negociuar.
Sipas tij, nuk do të përbënte befasi nëse bisedimet do të vazhdonin edhe gjatë javëve të ardhshme, duke qenë se presioni politik dhe institucional për konstituimin e plotë të institucioneve është në rritje. Megjithatë, ai përsërit se marrëveshja nuk është e garantuar. Ajo varet nga mundësia që palët ta kthejnë interesin e përbashkët për kapërcimin e krizës në një kompromis konkret politik. Deri atëherë, deklaratat e liderëve, sipas tij, duhen lexuar më shumë si shenja se dera e negociatave vazhdon të jetë e hapur dhe jo si tregues se marrëveshja është afër. Kështu e përmbylli Nijazi Halili qëndrimin e tij për “Bota sot”.
Një vlerësim më pesimist ka dhënë analisti Nexhat Haziri. Pavarësisht deklaratave të Haxhiut, ai nuk beson se LVV-ja dhe LDK-ja mund të arrijnë marrëveshje.
Në prononcimin për “Bota sot”, Haziri e ka mbështetur këtë qëndrim te zhvillimet e brendshme politike në LDK, por edhe te qasja e LVV-së dhe mënyra se si kjo parti u ka paraqitur oferta subjekteve të tjera.
Ai thotë se, pavarësisht deklarimit të znj. Haxhiu në cilësinë e ushtrueses së detyrës së Presidentes së vendit, nuk është aspak optimist për mundësinë e një koalicioni mes LVV-së dhe LDK-së. Sipas Hazirit, kjo lidhet jo vetëm me gjendjen e brendshme në LDK, ku pritet një votëbesim për kryetarin aktual, Abdixhiku, por edhe me atë që ai e cilëson si sjellje jo serioze të LVV-së në raport me ofertën drejtuar partive opozitare.
Haziri vlerëson se edhe krijimi i një koalicioni LDK-LVV nuk do të garantonte domosdoshmërisht zhbllokimin e situatës.
Sipas tij, edhe në skenarin më të favorshëm, ku LVV-ja do të arrinte koalicion me LDK-në, nuk do të kishte siguri se do të formoheshin institucionet e reja dhe se vendi do të dilte nga kriza. Ai paralajmëron se kjo gjendje mund ta çojë vendin sërish drejt zgjedhjeve të reja.
Haziri konsideron se e vetmja mënyrë për t’i shmangur zgjedhjet dhe për të krijuar institucione funksionale është që z. Kurti dhe LVV-ja të tërhiqen nga kërkesa për postin e Presidentit. Si pjesë e kompromisit, sipas tij, kjo pozitë duhet t’i kalojë opozitës. Nëse kjo nuk ndodh, ai thotë se vendi duhet të përgatitet për zgjedhje të reja. Me këtë vlerësim, Nexhat Haziri e përmbylli deklaratën e tij për “Bota sot”.
