Për më shumë se pesë dekada, Flora Brovina bashkoi profesionin e saj me veprimtarinë shoqërore dhe politike. Ajo ishte mjeke pediatre, poete, veprimtare për të drejtat e njeriut, ish-e burgosur politike, veterane e UÇK-së, deputete gjatë gjashtë legjislaturave dhe njëra prej nënshkrueseve të Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës, duke u bërë një nga personalitetet më të njohura të jetës publike, humanitare, kulturore dhe politike në vend.
Të lidhura
None found
E lindur më 30 shtator 1949 në Skenderaj, Brovina kreu Fakultetin e Mjekësisë dhe më pas u specializua në pediatri. Një pjesë të specializimit e përfundoi në Zagreb.
Karrierën profesionale e zhvilloi për vite si pediatre, ndër të tjera edhe në repartin e Pediatrisë të Spitalit të Përgjithshëm të Prishtinës. Për rreth nëntë vjet punoi gjithashtu si gazetare e shëndetësisë në gazetën “Rilindja”, duke e ndërthurur punën mjekësore me informimin dhe veprimtarinë publike.
Themelimi i Lidhjes së Gruas Shqiptare
Në vitin 1992, kur Kosova ndodhej nën represion të ashpër politik dhe institucional, Flora Brovina themeloi Lidhjen e Gruas Shqiptare.
Kjo organizatë u përqendrua në mbrojtjen e të drejtave të grave, ofrimin e ndihmës humanitare, edukimin në fushën e shëndetësisë dhe fuqizimin e grave.
Brovina ishte edhe mes organizatoreve të protestave paqësore të grave kundër represionit dhe dhunës, përmes të cilave kërkohej respektimi i të drejtave njerëzore dhe kombëtare.
Veprimtaria e saj gjatë luftës në Kosovë
Gjatë viteve të luftës, ajo qëndroi në Kosovë dhe e vijoi punën humanitare e mjekësore në Prishtinë.
Në vend që të largohej, Brovina vazhdoi t’u ofronte kujdes grave, fëmijëve dhe familjeve të goditura nga lufta. Në të njëjtën periudhë, ajo drejtoi edhe një strehë të ngritur për gra dhe fëmijë.
Autoritetet serbe e akuzuan se kishte ndihmuar Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, përfshirë përmes sigurimit të ushqimit, veshmbathjeve dhe materialeve mjekësore.
Për shkak të veprimtarisë dhe angazhimit të saj në rrethanat e luftës, Brovina njihej gjithashtu si veterane e Luftës së UÇK-së.
Arrestimi dhe burgosja 19-mujore në Serbi
Forcat serbe e arrestuan Flora Brovinën në Prishtinë më 20 prill 1999, ndërsa lufta në Kosovë ende po vazhdonte.
Në fillim ajo u mbajt në Kosovë. Para se forcat ndërkombëtare të hynin në vend, Brovina u dërgua në Serbi së bashku me qindra të burgosur shqiptarë.
Një gjykatë në Nish e dënoi më 9 dhjetor 1999 me 12 vjet burgim. Organizatat ndërkombëtare për mbrojtjen e të drejtave të njeriut e kritikuan procesin gjyqësor, ndërsa Human Rights Watch evidentoi parregullsi të rënda procedurale.
Më vonë, Gjykata Supreme e Serbisë e anuloi këtë vendim dhe kërkoi që çështja të rigjykohej.
Amnesty International e cilësoi Brovinën “Prisoner of Conscience” dhe nisi një fushatë ndërkombëtare për lirimin e saj.
Çështja e saj u diskutua edhe në Parlamentin Evropian, kurse në përpjekjet për lirimin e Brovinës u përfshinë institucione dhe organizata ndërkombëtare.
Flora Brovina doli nga burgu më 1 nëntor 2000, pasi kishte kaluar rreth 19 muaj në burg.
Vlerësimet dhe çmimet ndërkombëtare
Veprimtaria e saj tërhoqi vëmendjen e opinionit ndërkombëtar edhe në periudhën kur ajo ndodhej e burgosur.
Swedish PEN e nderoi në vitin 1999 me Tucholsky Prize, një çmim që u kushtohej shkrimtarëve të përndjekur, të kërcënuar ose që jetonin në ekzil.
Në vitin pasues, PEN American Center i akordoi PEN/Barbara Goldsmith Freedom to Write Award, duke vlerësuar angazhimin e saj si mjeke, poete dhe mbrojtëse e të drejtave të njeriut.
Në dhjetor të vitit 2000, Brovina mori në Gjermani një çmim për kurajë qytetare. Në vitin 2001 ajo u përzgjodh mes laureateve të para të Millennium Peace Prize for Women, të organizuar nga UNIFEM në bashkëpunim me International Alert.
Edhe në Kosovë puna e saj u vlerësua me dekorata. Presidentja Atifete Jahjaga i ndau Medaljen Humanitare “Nënë Tereza” në vitin 2012, ndërsa presidenti Hashim Thaçi e dekoroi në vitin 2018 me Medaljen Presidenciale Jubilare të Dhjetëvjetorit të Pavarësisë.
Gjashtë legjislatura në Kuvendin e Kosovës
Pas përfundimit të luftës, Brovina e vazhdoi kontributin e saj përmes institucioneve të Kosovës.
Nga viti 2001 deri më 2019, ajo shërbeu pa ndërprerje si deputete e Kuvendit të Kosovës në gjashtë legjislatura.
Mandatin e parë e ushtroi në Legjislaturën I, gjatë viteve 2001–2004.
Në Legjislaturën II ishte deputete nga viti 2004 deri më 2007.
Pjesë e Legjislaturës III ishte gjatë periudhës 2007–2010.
Në Legjislaturën IV shërbeu nga viti 2011 deri më 2014.
Mandati i saj në Legjislaturën V përfshiu vitet 2014–2017.
Në Legjislaturën VI ajo ishte deputete gjatë periudhës 2017–2019.
Një nga ngjarjet kryesore të karrierës së saj politike ndodhi më 17 shkurt 2008. Në cilësinë e deputetes, Flora Brovina u bë njëra prej nënshkrueseve të Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës.
Kësisoj, angazhimi i saj publik shtrihej nga rezistenca dhe burgosja në kohën e luftës deri te pjesëmarrja në aktin mbi të cilin u themelua shteti i Kosovës.
Përkushtimi ndaj të drejtave të grave
Një bosht themelor i gjithë veprimtarisë së Brovinës ishte mbrojtja e grave dhe fuqizimi i tyre.
Nëpërmjet Lidhjes së Gruas Shqiptare dhe nismave të tjera, ajo trajtoi çështje që kishin të bënin me të drejtat e grave dhe fëmijëve, arsimin dhe shëndetësinë, përkrahjen e familjeve të goditura nga represioni, fuqizimin ekonomik të grave, dialogun dhe paqen.
Angazhimi i saj përfshiu edhe dokumentimin dhe trajtimin e dhunës së ushtruar ndaj grave gjatë luftës, si dhe përpjekjet për rritjen e pranisë së grave në jetën publike.
Krijimtaria poetike si pjesë e jetës së saj
Krahas kontributit në mjekësi dhe politikë, Flora Brovina zhvilloi një veprimtari të rëndësishme letrare.
Në mesin e veprave të saj poetike renditen “Vërma emrin tim”, “Bimë e zë”, “Luleborë” dhe “Mat e çmat”.
Gruaja, amësia, fëmija, atdheu, liria, lufta, burgu dhe dinjiteti njerëzor ishin ndër temat që zinin hapësirë të rëndësishme në poezinë e saj.
Poezi të përzgjedhura të Brovinës u publikuan edhe në anglisht në përmbledhjen “Call Me by My Name: Poetry from Kosova”, të përkthyer nga albanologu Robert Elsie.
Ajo mbajti edhe postin e kryetares së Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës. Lidhja e saj me këtë organizatë kishte filluar më herët, kur ishte anëtare e kryesisë në periudhën që Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës drejtohej nga Ibrahim Rugova.
Më pas, Brovina mori drejtimin e organizatës dhe u bë përfaqësuese e saj në veprimtari kulturore të zhvilluara në Kosovë dhe jashtë saj.
Rrugëtimi i Flora Brovinës kaloi nga pediatria te krijimtaria poetike, nga veprimtaria humanitare te burgosja dhe më pas te institucionet shtetërore të Kosovës. Në figurën e saj u ndërthurën fusha që rrallë bashkohen te një person i vetëm: mjekësia, humanizmi, letërsia, rezistenca dhe politika.
