Nga dhomat që të kujtojnë apartamente bashkëkohore deri te burgjet e zhytur në peizazhe natyrore, këto qendra kanë transformuar konceptin klasik të kryerjes së dënimit.
Të lidhura
None found
Më 4 shtator, platforma Netflix solli sezonin e dytë të serialit të suksesshëm “The Gentlemen”, duke i zhytur sërish ndjekësit në universin e krimit anglez, ku pasuria, influenca dhe luksi ndërthuren pa pushim. Prodhimi tashmë ka siguruar edhe një sezon të tretë.
Megjithatë, përtej rezidencave madhështore dhe stilit të jetesës së personazheve kriminalë, lind një pyetje që shpesh ngjall kureshtje: ku përfundojnë individë të tillë kur vendosen pas hekurave?
Edhe pse burgosja simbolizon heqjen e lirisë, disa struktura ndëshkimore nëpër botë kanë fare pak ngjashmëri me figurën stereotipe të burgut. Në vend të qelive të zymta dhe korridoreve të akullta, të dënuarit mund të gëzojnë dhoma personale, kuzhina kolektive, salla leximi, ambiente fitnesi, klasa mësimi dhe madje sipërfaqe të bleruara.
Sidoqoftë, kjo s’do të thotë se flitet për resorte. Lëvizshmëria është e mbikëqyrur, normat janë strikte dhe autonomia mbetet e limituar, raporton Telegrafi.
Halden: institucioni që i ngjan një kampusi bashkëkohor
Një ndër rastet më të përmendura gjendet në Norvegji. Burgu Halden ka fituar famë ndërkombëtare për dizajnin dhe filozofinë e tij rehabilituese.
Në kontrast me ndëshkimin e përqendruar thjesht te veçimi, modeli norvegjez synon t’i aftësojë të burgosurit për realitetin pas lirimit. Pikërisht për këtë, ambientet janë konceptuar për të ofruar një atmosferë më humane, me dhoma individuale, zona sociale, hapësira pune dhe mundësi shkollimi.
Logjika qëndron te fakti se, nëse një njeri duhet të riintegrohet në komunitet, atëherë burgu duhet ta orientojë drejt kësaj jete, e jo ta shkëpusë totalisht prej saj.
Bastøy: burgu ishullor
Në rast se Halden perceptohet si jokonvencional, Bastøy e kalon edhe këtë kufi.
Kjo qendër korrektuese shtrihet mbi një ishull norvegjez dhe vepron sipas një regjimi më të çlirët. Individët e burgosur angazhohen në punë, kontribuojnë në administrimin e bashkësisë dhe shpenzojnë një pjesë të konsiderueshme të kohës në kontakt me natyrën.
Ishulli përmban një fermë, punishte dhe detyra të larmishme që kryhen drejtpërdrejt nga të dënuarit. Peizazhi mbizotërohet nga deti dhe livadhet, duke zëvendësuar betonin dhe telat me gjemba.
Megjithatë, kjo nuk konsiderohet një privilegj për veprën penale. Bastøy është caktuar për persona që gjykohen të aftë për një trajtim më të zbutur, ndërkohë që ndjenja e detyrës dhe puna shfrytëzohen si instrumente thelbësore në udhëtimin e rehabilitimit.
Storstrøm: burgu që duket si një mini-qytet
Edhe Danimarka shquhet për infrastrukturën inovative të burgjeve. Në institucione si Storstrøm, theksi vihet jo thjesht te siguria, por edhe te ndikimi që ka hapësira mbi sjelljen e të burgosurve.
Ndriçimi natyral, intimiteti, mjediset sociale, edukimi, punësimi dhe aktiviteti fizik bëjnë pjesë në thelbin e projektit. Dhoma ngjan më tepër me një studio private sesa me një qeli tipike, kurse ambientet e përbashkëta përfshijnë kuzhina dhe zona që imitojnë sallonet e shtëpive.
Austria strehon një burg që i ngjan një kompleksi zyrash
Një tjetër shembull i veçantë është Qendra e Drejtësisë Leoben në Austri. Struktura karakterizohet nga fasadat e gjera prej qelqi dhe linjat arkitekturore bashkëkohore, çka e ka bërë objekt të shpeshtë të fotove dhe debateve publike.
Por një godinë moderne nuk nënkupton se të burgosurit gëzojnë një jetë luksoze. Mbikëqyrja, rregullorja dhe kufizimi i qarkullimit mbeten elemente qendrore të vuajtjes së dënimit.
Kush strehohet në këto institucione?
Nuk ekziston ndonjë parim që lejon dikë të paguajë për një “qeli premium”. Lloji i regjimit të vuajtjes së dënimit përcaktohet nga disa faktorë, mes të cilëve pesha e veprës penale, shkalla e rrezikshmërisë, sjellja e të burgosurit dhe përshtatshmëria e tij për një regjim të caktuar.
Si pasojë, këto ambiente nuk janë të destinuara për milionerë apo personalitete të njohura.
Kuzhinë, palestër dhe jetë në natyrë
Një nga aspektet që shkakton habinë më të madhe është aksesi i të burgosurve në kuzhinat e përbashkëta dhe mundësia që të gatuajnë vetë ushqimin e tyre. Kjo praktikë synon t’u mësojë atyre përgjegjshmëri dhe respektimin e një rutine.
Aktiviteti trupor gjithashtu zë një rol parësor. Në objekte të tilla mund të gjenden palestra, terrene sportive dhe zona rekreative. Në rastin e Bastøy-t, puna në mjedise të hapura është pjesë integrale e përditshmërisë.
Kjo metodologji ka ndezur gjithashtu polemika. Për familjarët e viktimave, imazhet e të dënuarve buzë detit apo duke u marrë me kopshtari mund të jenë të vështira për t’u tretur. Megjithatë, përkrahësit e këtij modeli theksojnë se misioni i burgut nuk duhet të jetë hakmarrja, por aftësimi i individit për jetën pas vuajtjes së dënimit.
Në fund të fundit, çështja nuk sillet thjesht rreth asaj nëse një burg duket “luksoz” apo “i ashpër”. Pyetja thelbësore mbetet: ç’lloj njeriu del prej tij.
Burgu mbetet burg
Pavarësisht pamjes së jashtme moderne, të burgosurit nuk janë të lirë. Ata nuk mund të largohen sipas dëshirës, veprimet e tyre janë nën kontroll të vazhdueshëm dhe rregullat janë të detyrueshme.
Rrjedhimisht, nocioni “burg luksoz” mund të jetë disi mashtrues. Një individ mund të ketë një krevat të rehatshëm, televizor, kuzhinë apo palestër, por nuk ka mundësinë të kthehet në shtëpi kur të dojë.
Dhe kjo është pikërisht vija ndarëse themelore midis këtyre institucioneve dhe një hoteli.
Së fundmi, burgjet si Halden, Bastøy dhe strukturat moderne daneze shtrojnë një pyetje që vijon të debatohet globalisht: a duhet burgu të shërbejë si vend ndëshkimi apo si vend transformimi?
Përgjigjja varet nga ajo që shoqëria synon të arrijë në fund të dënimit. Sepse një ditë, sado moderne apo e ashpër të ketë qenë qelia, porta e burgut do të hapet. Dhe atëherë nis faza më vendimtare: jeta pas hekurave. /Telegrafi/
