Për herë të parë, studiuesit projektojnë viruse të reja me inteligjencë artificiale

Një ekip shkencëtarësh amerikanë bëri publik të enjten një studim që dokumenton një zhvillim të paprecedentë: përdorimin e inteligjencës artificiale gjeneruese për projektimin e viruseve të reja, të cilat nuk ekzistojnë në natyrë. Kjo arritje mund të krijojë mundësi për ndërtimin e sistemeve të plota biologjike në nivel gjenomi.

Sipas rezultateve të publikuara në revistën Science, studiuesit shfrytëzuan modele gjenerative të IA-së, të trajnuara me miliona gjenome natyrore, për të krijuar bakteriofagë të plotë. Këto janë viruse që infektojnë bakteret dhe mund të shumohen brenda tyre.

Në këtë proces u përdorën Evo 1 dhe Evo 2, dy “modele të gjuhës së gjenomit”. Puna u krye nga shkencëtarë të Universitetit të Stanfordit dhe Institutit Arc, një organizatë jofitimprurëse me bazë në Kaliforni, e përqendruar te kërkimet “me rrezik të lartë dhe shpërblim të lartë”.

Parimi i funksionimit të Evo 1 dhe Evo 2 është i ngjashëm me atë të modeleve të mëdha gjuhësore. Megjithatë, në vend të prodhimit të tekstit, këto modele parashikojnë sekuenca gjenetike. Për trajnimin e tyre u përdorën gjenome virusesh, bakteresh dhe organizmash më kompleksë, përfshirë bimët dhe kafshët.

Afro 300 gjenome u sintetizuan kimikisht dhe më pas iu nënshtruan provave laboratorike. Nga eksperimentet u përftuan 16 bakteriofagë të modifikuar artificialisht, të karakterizuar nga “sekuenca, struktura dhe profile të ndryshme përshtatshmërie”.

Testet treguan se viruset e ndryshuara artificialisht ishin më efikase për eliminimin e baktereve E coli krahasuar me viruset që gjenden në natyrë.

Në studim thuhet se kjo qasje i zgjeron mundësitë e gjenomikës sintetike kur ndërthuret me teknika si evolucioni i drejtuar dhe inxhinieria racionale. Sipas autorëve, ajo përcakton gjithashtu një mënyrë për zhvillimin e terapive adaptive dhe elastike me fagë kundër patogjenëve që evoluojnë shpejt, si dhe vendos bazat për projektimin gjenerues të gjenomeve më të mëdha e më komplekse.

Shkencëtarët vlerësuan se ky hap fillestar në projektimin e gjenomit përmes inteligjencës artificiale mund të çojë drejt një game më të gjerë mjetesh për sekuencimin dhe sintezën e gjenomit, të përdorshme në sisteme biologjike dhe trajtime më të mëdha. Burimi: AA.