Për herë të parë, inteligjenca artificiale shfrytëzohet për projektimin e viruseve të reja

Një studim i publikuar të enjten nga shkencëtarë amerikanë paraqet rastin e parë në të cilin inteligjenca artificiale gjeneruese është përdorur për të projektuar viruse të reja që nuk ekzistojnë në natyrë. Kjo arritje mund t’i hapë rrugë krijimit të sistemeve të plota biologjike në përmasat e gjenomit.

Sipas rezultateve të botuara në revistën Science, studiuesit trajnuan modele gjenerative të IA-së me miliona gjenome natyrore dhe më pas i përdorën ato për të ndërtuar bakteriofagë të plotë. Këto janë viruse që infektojnë bakteret dhe mund të shumohen brenda tyre.

Në projekt morën pjesë shkencëtarë të Universitetit të Stanfordit dhe Institutit Arc, një organizatë jofitimprurëse me bazë në Kaliforni, e përqendruar te kërkimet me “rrezik të lartë dhe shpërblim të lartë”. Gjatë procesit të projektimit, ata përdorën dy “modele të gjuhës së gjenomit”, të njohura si Evo 1 dhe Evo 2.

Megjithëse funksionojnë sipas parimeve të ngjashme me modelet e mëdha gjuhësore, Evo 1 dhe Evo 2 nuk prodhojnë tekste, por parashikojnë sekuenca gjenetike. Për trajnimin e tyre u përdorën gjenome virusesh, bakteresh dhe organizmash më kompleksë, përfshirë bimët dhe kafshët.

Ekipi sintetizoi kimikisht afro 300 gjenome dhe më pas i testoi në laborator. Nga eksperimentet u përftuan 16 bakteriofagë të modifikuar artificialisht, me “sekuenca, struktura dhe profile të ndryshme përshtatshmërie”.

Testimet treguan se viruset e modifikuara ishin më efikase në eliminimin e baktereve E coli krahasuar me viruset që gjenden natyrshëm.

Në studim thuhet se kjo metodë zgjeron mundësitë e gjenomikës sintetike kur ndërthuret me teknika si evolucioni i drejtuar dhe inxhinieria racionale. Sipas autorëve, ajo përcakton gjithashtu një rrugë drejt prodhimit të terapive adaptive dhe elastike me fagë kundër patogjenëve që evoluojnë me shpejtësi, ndërsa vendos bazat për projektimin gjenerues të gjenomeve më të mëdha dhe më komplekse.

Studiuesit vlerësuan se ky hap fillestar në projektimin e gjenomeve përmes inteligjencës artificiale mund të mundësojë zhvillimin e një grupi më të gjerë mjetesh për sekuencimin dhe sintezën e gjenomit, me synim përdorimin e tyre në sisteme biologjike dhe trajtime më të mëdha. Burimi: AA.