Arsyet pse lundrimi në internet po kthehet në një përvojë gjithnjë e më të bezdisshme

Mundoheni të hapni një sajt dhe në vend që faqja të shfaqet menjëherë, ju del përpara një sfidë e bezdisshme verifikimi.

Sistemi shfaq shtatë imazhe të vockla dhe të turbullta me kafshë, duke ju kërkuar të përcaktoni se cila prej tyre ka regjim ushqimor të njëjtë me atë të kafshës në një fotografi të tetë ku paraqitet një lopë me sfond të kuq.

Vështroni me kujdes figurat e paqarta. “Mos është kalë apo luan? Po pelikani me se ushqehet?” Pas një hezitimi, zgjidhni foton e deles.

Urime, sapo vërtetuat se jeni qenie njerëzore, por tashmë ndiheni më të acaruar. Në rastin më të favorshëm humbët vetëm pak çaste. Nëse diçka shkon keq, një klikim i pasaktë ose një çast hutimi ju detyron ta rifilloni procedurën që nga fillimi.

Këto verifikime me pyetjen “A je robot?”, që njihen si CAPTCHA, kanë shoqëruar botën digjitale thuajse që në zanafillën e saj. Në vitin 1997, motori i kërkimit Altavista, i cili nuk ekziston më, hodhi në përdorim një test të thjeshtë për të penguar programet e automatizuara. Fillimisht, versionet e hershme të CAPTCHA-s patën edhe një funksion praktik: u kërkonin vizitorëve të shtypnin fjalë të skanuara nga libra të vjetër, duke kontribuar kështu në digjitalizimin e tyre.

Por shumëfishimi i robotëve që ndërmarrin sulme kibernetike dhe, në kohët e fundit, zhvillimi i modeleve të sofistikuara të inteligjencës artificiale, e kanë përshpejtuar konkurrencën ndërmjet atyre që sulmojnë dhe atyre që mbrojnë. Për pasojë, këto sfida janë kthyer në pengesa më të vështira, ndërsa përvoja e përdorimit të internetit është bërë më e ngadaltë dhe më zhgënjyese.

Të dhënat e kompanisë së sigurisë kibernetike Imperva tregojnë se gjatë vitit 2024, për herë të parë, trafiku i prodhuar nga robotët në rrjet kapërceu atë të krijuar nga përdoruesit e vërtetë. Kjo prirje është nxitur nga chatbot-et që thithin të dhëna nga interneti dhe nga inteligjenca artificiale që i ndihmon automatizimet t’i shpëtojnë zbulimit.

“Përmasat e mëdha të agjentëve të IA-së që grumbullojnë informacion për stërvitjen e modeleve të fuqishme gjuhësore e kanë ndryshuar krejtësisht situatën,” shprehet BryanBecker, shefi i produktit në Cloudflare, një firmë që ndërton mekanizma mbrojtës antibot.

Pronarët e sajteve zakonisht nuk i shohin me sy të mirë robotët. Ata mund të shfrytëzohen për të mbytur një portal me trafik dhe për ta vënë jashtë funksionit. Po ashtu, shpesh përdoren nga rivalët që mbledhin informacion mbi çmimet ose nga individë që blejnë bileta apo rezervojnë vende në provimet e patentës me spekulim.

Gjithashtu, po shtohet prania e “agjentëve të IA-së”, që veprojnë në vend të përdoruesve të tyre. Kjo nënkupton se nuk ka njeri të shfaqë interes për reklamat apo të bëjë blerje të paplanifikuara, teksa informacionet merren shpesh pa miratimin e zotëruesve.

CAPTCHA-t dhe metodat e tjera kundër robotëve janë shndërruar në diçka të pashmangshme. Cloudflare, e cila vë në zbatim edhe teknika si ikonat “Vërteto që s’je robot”, raporton se tanimë realizon 7.7 miliardë vlerësime në ditë, një rritje e konsiderueshme nga 2.1 miliardë në 2023-in.

Pavarësisht kësaj, robotët kanë përmirësuar aftësitë për të kapërcyer këto filtra. Dy vjet më parë, kërkues nga Universiteti i Cyrihut vërtetuan se algoritmet e të mësuarit automatik zgjidhnin 100% të provave reCaptcha, sistemi CAPTCHA i zhvilluar nga Google. Bëhet fjalë për testin që kërkon të klikosh të gjitha katrorët ku dallohen autobusë, ura apo hidrantë në një rrjet 16 kutish.

Si reagim, kompanitë i kanë bërë sfidat edhe më të ngatërruara. ArkoseLabs, e shfrytëzuar nga shumë firma teknologjike, u kërkon përdoruesve të gjejnë cili çift zaresh ka shumën shtatë ose të vendosin një figurë vizatimore në pozicionin e duhur brenda aeroplanit. Këto teste reklamohen si “të pathyeshme nga IA”.

Ndërmarrja konkuruese hCaptcha u tregon vizitorëve nëntë pamje ushqimi dhe pijesh, e u kërkon të dallojnë cilat konsiderohen pjatë kryesore. “Më duket se këto prova janë sajuar për të lodhur njerëzit, jo robotët,” shkroi një përdorues në rrjet.

Një përfaqësues i hCaptcha u përgjigj se statistikat e kompanisë nuk tregojnë se njerëzit po vonohen më shumë gjatë zgjidhjes së tyre, “megjithatë shumëllojshmëria e pyetjeve është rritur me kalimin e kohës, njëlloj siç janë sofistikuar edhe sulmet”. Kompania shtoi se i përditëson rregullisht këto teste për t’u bërë ballë proceseve automatike.

Edhe pse shumica e njerëzve nuk hasin probleme në plotësimin e këtyre provave, shoqatat që përkrahin personat me aftësi të kufizuara theksojnë se ato shpeshherë përjashtojnë individët që vuajnë nga shikimi i dëmtuar. Dhe koha e humbur nuk është e papërfillshme. Cloudflare kishte përllogaritur pesë vjet më parë se zgjidhja e një CAPTCHA-je zgjat mesatarisht 32 sekonda, çka përkthehet në rreth 500 vjet të tërë që njerëzimi i kushton çdo ditë vetëm këtyre testeve.

Mbrojtjet gjithnjë e më të ndërlikuara rrezikojnë gjithashtu të ngadalësojnë ritmin e internetit, teksa çdo portale shton shtresa të reja sigurie.

“E gjithë filozofia e CAPTCHA-s është, në thelb, një luftë e humbur. Mund të duket si një garë armatimi, por ne, njerëzit, tashmë e kemi humbur,” pohon profesori GeneTsudik nga Universiteti i Kalifornisë në Irvine.

Disa platforma po shkojnë edhe më larg, duke i detyruar përdoruesit të regjistrojnë llogari apo të identifikohen më shpesh për të provuar identitetin e tyre njerëzor. Po këtë muaj, Reddit njoftoi se vizitorët do të duhet të jenë të kyçur për të lexuar postimet e vjetra, me synimin “të kufizojë mënyrën se si sistemet e automatizuara i qasen Reddit”.

Nuk ka tregues se robotët do të tërhiqen, as se domosdoshmëria për t’u mbrojtur prej tyre do të pakësohet.

“Nëse nuk i ndalim robotët, gjendja do të përkeqësohet më tej, sepse një dallgë e pakontrolluar trafiku automatik do t’i mbingarkojë serverët dhe do t’i shembë faqet,” paralajmëron BryanBecker nga Cloudflare.

Njerëzit janë shndërruar tanimë në pakicë në rrjet. Dhe vërtetimi se bën pjesë në këtë pakicë do të bëhet një sfidë përherë e më e vështirë.