Përtej bilbilit: gjyqtarët e Kosovës që punojnë në polici, ushtri, arsim e institucione

Për shumë gjyqtarë të futbollit në Kosovë, drejtimi i ndeshjeve është vetëm njëra nga angazhimet profesionale. Jashtë stadiumeve, ata mbajnë edhe vende të rregullta pune në polici, ushtri, arsim, institucione publike dhe sektorë të tjerë.

Në fushë u duhet të vendosin brenda sekondash, të qetësojnë përplasjet ndërmjet lojtarëve dhe të ruajnë kontrollin e takimit përballë presionit që shpesh vjen nga tribunat. Me mbylljen e ndeshjes dhe heqjen e uniformës së gjyqtarit, shumë prej tyre i rikthehen një profesioni krejt të ndryshëm.

Informacionet e mbledhura nga Telegrafi dëshmojnë se një numër i konsiderueshëm i gjyqtarëve të Superligës së Kosovës dhe Ligës së Parë e ndërthurin referimin me një punë tjetër të përhershme.

Ndër profesionet e evidentuara, më e pranishmja është puna në Policinë e Kosovës. Në grupin prej tetë emrash të identifikuar në Superligën e Kosovës, katër janë policë, pra gjysma e këtij grupi.

Bëhet fjalë për Arbnor Bullatovcin, Kastriot Pecin, Gentrit Zogajn dhe Granit Hysenin, të cilët, krahas ndeshjeve të futbollit, kryejnë edhe detyrat e policit.

Angazhimet jashtë fushës të gjyqtarëve të tjerë shtrihen në disa fusha. Ilir Mehmeti punon në Bankën Kombëtare Tregtare (BKT), kurse Petrit Rama ushtron profesionin e profesorit të edukatës fizike.

Në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve është i angazhuar Visar Kastrati, ndërsa vendi i punës i Genc Nuzës është Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit.

Edhe Alban Shala e Fatlum Jashari, paralelisht me referimin, punojnë si profesorë të edukatës fizike.

Ndërthurja e gjykimit të ndeshjeve me profesione të tjera vërehet gjithashtu në Ligën e Parë. Liridon Selimaj dhe Dylot Brahimi shërbejnë në polici, ndërsa Syljot Sumiqi dhe Përparim Jakupi janë pjesëtarë të ushtrisë.

Albin Shala është i punësuar në Doganën e Kosovës, Gramos Latifi merret me mësimdhënie, kurse Behar Selmanaj ka angazhim në futsall.

Nga gjithsej 15 gjyqtarë të përfshirë në të dhëna, gjashtë ushtrojnë profesionin e policit. Kjo e vendos Policinë e Kosovës në krye të institucioneve ku punojnë emrat e identifikuar.

E shprehur në përqindje, rreth 40 për qind e gjyqtarëve të evidentuar në Superligë dhe në Ligën e Parë janë njëkohësisht edhe policë.

Një pasqyrë për arsyet që i shtyjnë shumë prej tyre të ruajnë një tjetër vend pune japin edhe pagesat për zyrtarët e takimeve të Superligës së Kosovës.

Tabela e taksave dhe mëditjeve për zyrtarët e ndeshjeve parashikon 200 euro për gjyqtarin kryesor në një takim të Superligës. Secili prej dy asistentëve paguhet me 150 euro, ndërsa për gjyqtarin e katërt shuma është 100 euro.

Për delegatin janë përcaktuar gjithashtu 100 euro për ndeshje, kurse për vëzhguesin e referimit 80 euro. Pagesat për këto gjashtë pozita, të marra së bashku, kapin vlerën e 780 eurove për një takim të Superligës.

Këto shuma jepen për çdo ndeshje dhe nuk përfaqësojnë pagë mujore. Në rast se një gjyqtar kryesor caktohet në katër takime brenda muajit, ai do të siguronte 800 euro prej tyre; për dy ndeshje, përfitimi do të ishte 400 euro.

Megjithatë, angazhimet nuk janë në numër të pandryshueshëm. Ato kushtëzohen nga delegimet, cilësia e paraqitjeve dhe vendimmarrja e organeve që kanë përgjegjësinë për referimin.

Kjo ndihmon për të kuptuar përse të ardhurat nga bilbili, për shumë gjyqtarë kosovarë, shoqërohen edhe me të ardhura nga një profesion tjetër.

Mbajtja e një pune jashtë futbollit nuk është veçori vetëm e Kosovës. Në historinë e referimit ndërkombëtar ka shumë emra të njohur që kanë ndërtuar karriera edhe në fusha të tjera, nga policia dhe drejtësia deri te sipërmarrja.

Howard Webb është ndër rastet më të njohura. Anglezi, i cili gjykoi finalen e Kupës së Botës të vitit 2010 mes Spanjës dhe Holandës, kishte punuar si polic përpara se referimi të kthehej në profesionin e tij kryesor.

Për t’iu përkushtuar karrierës në futboll, Webb mori pushim nga detyra në polici. Më pas, ai arriti të bëhej një nga gjyqtarët me emrin më të njohur në botë.

Një rrugëtim tjetër profesional krahas futbollit ka pasur gjermani Felix Brych, i diplomuar për drejtësi. Ai ka gjykuar finalen e Ligës së Kampionëve, si edhe takime të Kampionateve Botërore e Evropiane.

Sukseset e Brych në majat e futbollit evropian kanë ecur paralelisht me zhvillimin e tij akademik dhe profesional si jurist.

Holandezi Bjorn Kuipers, gjithashtu një figurë e njohur dhe e respektuar e referimit, ka ushtruar edhe veprimtari sipërmarrëse.

Në prezantimin e UEFA-s, Kuipers është përshkruar si drejtor supermarketi. Federata Holandeze e Futbollit, nga ana tjetër, ka bërë të ditur se ai dhe bashkëshortja e tij kanë qenë pronarë supermarketesh.

Teksa merrej me biznes, Kuipers ndërtoi edhe një karrierë që e çoi në nivelet më të larta të futbollit evropian dhe atij botëror.

Edhe Mark Clattenburg kishte një zanat tjetër përpara se t’i kushtohej plotësisht gjykimit të ndeshjeve. Gjyqtari anglez, i cili drejtoi si finalen e Ligës së Kampionëve, ashtu edhe atë të Kampionatit Evropian në vitin 2016, ishte elektricist i kualifikuar.

Clattenburg ka rrëfyer më vonë se kalimi drejt profesionalizmit në Ligën Premier e detyroi të hiqte dorë nga profesioni që kishte ushtruar më parë.

Rrugëtimet e Webb, Brych, Kuipers, Clattenburg dhe shumë emrave të tjerë dëshmojnë se, për vite me radhë, referimi nuk ka qenë patjetër i vetmi profesion as për gjyqtarët që kanë drejtuar finalet e Kupës së Botës, Ligës së Kampionëve apo Kampionatit Evropian.

Në shumë shtete, kalimi i gjyqtarëve në profesionistë me kohë të plotë është realizuar hap pas hapi. Në këtë kuptim, puna e gjyqtarëve kosovarë si policë, ushtarë, mësimdhënës apo zyrtarë institucionesh nuk përbën një rast të veçuar në futbollin evropian.

Ajo që i dallon kryesisht kampionatet është shkalla e profesionalizimit dhe niveli i të ardhurave që secili prej tyre u mundëson gjyqtarëve.