Categories: maqedoni

Historia e Komunës së Likovës: Ndryshimet demografike, zhvillimet politike dhe ndikimi i konfliktit të vitit 2001 te banorët

Komuna e Likovës ndodhet në pjesën veriore të Maqedonisë së Veriut, pranë kufijve me Kosovën dhe Serbinë, dhe përbën një nga njësitë administrative më të rëndësishme në rajonin e Kumanovës. Me një territor kryesisht rural që shtrihet si në fushë ashtu edhe në zona malore, dhe me shumicë dërrmuese shqiptare, kjo komunë ka një histori të lidhur ngushtë me ngjarjet politike, sociale dhe demografike të vendit.

Sipas të dhënave zyrtare, komuna mbulon një sipërfaqe prej rreth 270 kilometrash katrorë dhe përfshin 22 vendbanime. Fshati Likovë shërben si qendër administrative, ndërsa Sllupçani është ndër vendbanimet më të mëdha. Vendndodhja e saj gjeografike, afërsia me Kumanovën dhe kufijtë shtetërorë i kanë dhënë komunës një peshë të veçantë ekonomike, shoqërore dhe strategjike.

Të lidhura

None found

Themelimi dhe organizimi administrativ

Historia administrative e Komunës së Likovës duhet kuptuar në kuadër të ndryshimeve territoriale që Maqedonia e Veriut përjetoi pas shpalljes së pavarësisë në vitin 1991.

Një moment kyç në këtë proces ishte Ligji për ndarjen territoriale të Republikës së Maqedonisë, i miratuar në shtator të vitit 1996. Ky ligj përcaktoi emrat, selitë dhe kufijtë e njësive të vetëqeverisjes lokale, dhe Likova u njoh si komunë më vete.

Më pas, më 11 gusht 2004, u miratua Ligji për organizimin territorial të vetëqeverisjes lokale, i cili rregulloi sërish ndarjen territoriale të vendit dhe përcaktoi strukturën e komunave.

Sipas dokumentacionit të një projekti të Ministrisë së Financave, Komuna e Likovës u themelua zyrtarisht si njësi e vetëqeverisjes lokale më 9 shtator 2008. Kjo datë shënon një hap të rëndësishëm në funksionalizimin e strukturës së saj administrative.

Aktualisht, kompetencat e komunës ushtrohen nga kryetari dhe Këshilli Komunal, në përputhje me legjislacionin për vetëqeverisjen lokale.

Emërtimi i komunës, një çështje edhe juridike

Një episod interesant në historinë administrative të Likovës lidhet me emrin e saj.

Në vitin 1997, Këshilli i Komunës së Likovës kishte marrë një vendim për të ndryshuar toponimin Lipkovo në Likovo. Megjithatë, çështja përfundoi para Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë.

Më 28 janar 1998, Gjykata Kushtetuese, me vendimin U.nr.92/97, e shfuqizoi vendimin e Këshillit Komunal. Sipas arsyetimit të gjykatës, ndryshimi i emrave të komunave dhe qyteteve mund të bëhet vetëm me ligj, jo me vendim të një këshilli komunal.

Popullsia: nga rritja në rënien demografike

Një nga ndryshimet më të mëdha që ka përjetuar Komuna e Likovës gjatë dekadave të fundit është lëvizja e popullsisë.

Të dhënat e publikuara nga institucionet statistikore tregojnë se gjatë regjistrimeve të pasluftës, popullsia e komunës kishte shënuar rritje. Edhe shifrat e vitit 2002 tregonin një numër relativisht të lartë banorësh.

Regjistrimi i vitit 2002 regjistroi 27.058 banorë në Komunën e Likovës, ndërsa regjistrimi i vitit 2021 regjistroi 22.308 banorë rezidentë.

Kjo nënkupton një rënie prej 4.750 banorësh, ose rreth 17,6 për qind, gjatë periudhës midis dy regjistrimeve.

Zvogëlimi i numrit të banorëve është një tregues i rëndësishëm i ndryshimeve demografike në këtë komunë. Megjithatë, ai duhet analizuar në kontekstin e migrimit, ndryshimeve natyrore të popullsisë dhe metodologjisë së regjistrimeve.

Vetë Enti Shtetëror i Statistikave, në një sqarim të publikuar në nëntor të vitit 2023, bëri të ditur se diferencat midis vlerësimeve të popullsisë dhe rezultateve të regjistrimeve lidhen, ndër të tjera, me emigrimin e paregjistruar.

Migrimi dhe zbrazja e vendbanimeve malore

Migrimi nuk është një fenomen i ri për Komunën e Likovës. Dokumentacioni institucional që trajton karakteristikat e komunës tregon se, edhe para vitit 2002, kishte lëvizje të popullsisë nga vendbanimet malore drejt zonave fushore, si dhe drejt qyteteve të Shkupit dhe Kumanovës.

Në këto dokumente përmendet edhe emigrimi i një numri të konsiderueshëm banorësh drejt Turqisë.

Ky fenomen lidhet me ndryshimet në mënyrën e jetesës, mundësitë ekonomike, punësimin dhe qasjen në shërbime publike. Vendbanimet malore dhe ato më të largëta kanë pasur një dinamikë tjetër zhvillimi krahasuar me fshatrat fushore.

Përbërja etnike dhe karakteri i komunës

Sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2021, Komuna e Likovës ka një përbërje etnike me dominim të theksuar shqiptar.

Nga gjithsej 22.308 banorë rezidentë, 21.560 janë deklaruar shqiptarë, 33 maqedonas dhe një banor turk. Pjesa tjetër përfshin kategori të tjera të regjistrimit dhe persona për të cilët nuk ka të dhëna në kategoritë e paraqitura.

Kështu, shqiptarët përbëjnë rreth 96,6 për qind të popullsisë rezidente të komunës.

Konflikti i vitit 2001 dhe ndikimi në komunë

Një kapitull i rëndësishëm i historisë së afërt të Likovës lidhet me konfliktin e armatosur të vitit 2001 në Maqedoni.

Për shkak të pozitës së saj gjeografike, afërsisë me kufirin me Kosovën dhe zhvillimeve të konfliktit në pjesën veriore të vendit, territori i Likovës u bë një nga zonat e prekura nga përplasjet e asaj periudhe.

Dokumentet e Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) dëshmojnë për praninë dhe angazhimin e organizatës në këtë rajon gjatë vitit 2001.

Në një njoftim të 18 tetorit 2001, OSBE-ja raportonte për vizitën e përfaqësuesve të lartë ndërkombëtarë në fshatrat e Komunës së Likovës, ku u diskutua gjendja e popullsisë pas përfundimit të luftimeve dhe vështirësitë me të cilat përballeshin banorët për t’u kthyer në shtëpitë e tyre.

Ky dokument tregon se konflikti pati pasoja të drejtpërdrejta humanitare dhe ndikoi në jetën e përditshme të banorëve të komunës.

Pas përfundimit të konfliktit, Marrëveshja Kornizë e Ohrit, e nënshkruar në gusht të vitit 2001, hapi një kapitull të ri në organizimin politik dhe institucional të vendit. Ndër reformat kryesore që pasuan ishte forcimi i kompetencave të vetëqeverisjes lokale.

Për komunat me përbërje të theksuar të komuniteteve joshumicë, këto ndryshime kishin rëndësi të veçantë në aspektin e përfaqësimit dhe pjesëmarrjes në vendimmarrje.

Zhvillimi ekonomik dhe sfidat e së ardhmes

Përveç dimensionit politik dhe demografik, Likova përballet edhe me sfida të rëndësishme ekonomike.

Pozita gjeografike, toka bujqësore, resurset natyrore dhe Liqeni i Likovës dhe ai i Gllazhnjës paraqesin potencial për zhvillimin e bujqësisë, blegtorisë dhe turizmit.

Dokumentet institucionale e identifikojnë bujqësinë si një nga veprimtaritë tradicionale të komunës, ndërsa zhvillimi i infrastrukturës dhe përmirësimi i kushteve për bizneset lokale mbeten ndër prioritetet e rëndësishme.

Megjithatë, rënia e numrit të banorëve midis dy regjistrimeve të fundit paraqet një sfidë serioze për të ardhmen e saj. Zvogëlimi i popullsisë rezidente mund të ndikojë në fuqinë punëtore, zhvillimin e bizneseve, strukturën e moshës dhe kërkesën për shërbime publike.

Në këtë drejtim, sfida kryesore e institucioneve lokale nuk është vetëm administrimi i territorit, por edhe krijimi i kushteve ekonomike dhe sociale që do t’i mbajnë banorët në vendlindje.

të fundit

Andi Hadroj: Vllaznia është një klub i madh, ndaj Partizanit shpresoj të bëj debutim me gol

Andi HadrojNesër, prej orës 18:30, Vllaznia do të “përplaset” me Partizanin në stadiumin “Air Albania” të Tiranës, e vlefshme për…

8 minutes ago

Moment prekës/ Nuk e lejuan të takonte vëllanë, Daut Krasniqi e sheh me lot në sy Jakupin nga ballkoni i shtëpisë (VIDEO)

Kjo e premte, 20 nëntor 2026, është dita e tretë e vizitës së Jakup Krasniqit në Kosovë. Një moment prekës…

8 minutes ago

Hetim i ri në Paris: Depardieu dhe Houellebecq dyshohen për përdhunim në grup dhe sulme seksuale

Aktori i famshëm francez, Gerard Depardieu dhe shkrimtari Michel Houellebecq, janë në qendër të një hetimi gjyqësor të hapur nga…

13 minutes ago

E kaluara tronditëse e të dyshuarit për vrasjen në Suharekë: 19 vjet burg në Zvicër për vrasjen e bashkëshortes

Në vitin 2013, Rrahman H. u dënua në Zvicër me 19 vjet burgim për vrasjen e bashkëshortes së tij. Sipas…

15 minutes ago

Surprise search in Erion Veliaj’s cell after letter to Belinda Balluku / mayor reacts: You cannot take away my pencil and paper

Pak minuta pasi postoi letrën drejtuar Drejtueses së PS për Qarkun e Fierit, Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve ka ushtruar…

18 minutes ago

Gërvalla calls for concrete institutional engagement for gender equality

Ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, ka vlerësuar se Agjenda Parlamentare për Çështje të Grave dhe Barazi Gjinore 2027–2030 përbën një…

18 minutes ago