Si ndikon mënyra e jetesës së gjyshërve në shëndetin e nipërve?

Shkencëtarët pohojnë se disa shënues kimikë të bashkangjitur në pjesët kryesore të sekuencës gjenetike mund të ndryshojnë nën ndikimin e faktorëve të jashtëm dhe t’u kalohen pasardhësve.

Pas zbulimit të molekulave të ADN-së, shkencëtarët besuan për një kohë të gjatë se vetëm acidi nukleik mund të ndikojë në trashëgiminë e gjeneve. Sot dihet se etiketat kimike të bashkangjitura në pjesët kyçe të sekuencës gjenetike jo vetëm që ndikojnë në mënyrën se si lexohen gjenet, por edhe se ato mund të ndryshojnë nën ndikimin e mjedisit dhe t’i kalojnë brezit të ardhshëm.

Edhe pse është e qartë se çfarë ndryshimesh ndodhin gjatë këtij procesi, mekanizmat e tyre janë ende të panjohur. Biologia molekulare Suzanne Strom e Universitetit të Santa Cruz thotë se rezultatet e hulumtimit të fundit të ekipit të saj sugjerojnë se ekziston një marrëdhënie shkak-pasojë midis shënuesve të histonit të lindur nga sperma dhe shprehjes së gjeneve që zhvillohet tek pasardhësit. Edhe pse kohët e fundit mendohej se shumica e këtyre modifikimeve epigjenetike “fshihen” pas fekondimit, për të siguruar zhvillimin normal të fëmijës.

Cili është ndikimi në brezat e ardhshëm?
Hulumtimet e kafshëve sugjerojnë se disa nga ndryshimet epigjenetike mund t’i shpëtojnë riprogramimit dhe më pas t’i kalojnë informacionet tre gjeneratave të ardhshme, raporton Science Alert. Shkencëtarët arritën në këtë përfundim pasi nxorrën një histon nga një kromozom i spermës, dhe më pas e përdorën atë për të fekonduar një vezë që kishte kromozome të shënuara plotësisht. Më pas ata analizuan nivelet e shprehjes së gjeneve tek pasardhësit, duke gjetur se kromozomet e trashëguara nga babai nuk ishin të shtypura. Kjo është në kontrast me disa kërkime të mëparshme që sugjeronin se dieta e gjyshërve ndikon në shëndetin e pasardhësve të tyre, por gjithashtu se shëndeti i nënave mund të çojë në ndryshime kimike në ADN-në e fëmijëve që më vonë në jetë do të ndikojnë në shëndetin e tyre.

Megjithatë, hulumtimet njerëzore që analizojnë lidhjen e drejtpërdrejtë midis shëndetit të prindërve – ndryshimet epigjenetike – kanë treguar se gjendja shëndetësore e pasardhësve është praktikisht inekzistente. Shkencëtarët theksojnë se arsyeja për këtë është se është shumë e vështirë të ndash ndikimin e shënuesve epigjenetikë nga gjenetikë dhe ndikimin e kulturës dhe shoqërisë dhe se studimet mbi kafshët janë shumë të dobishme për sqarimin e këtyre efekteve.