Pse shumë njerëz nuk e zënë gjumin pa batanije, edhe kur temperaturat janë të larta?

Nëse bëni pjesë te ata që nuk arrijnë të flenë pa u mbuluar, qoftë edhe në verë apo kur dhoma është tepër e ngrohtë, kjo nuk është aspak e pazakontë.

Ndonëse në pamje të parë mund të duket si diçka e pashpjegueshme, shkenca ofron arsye të qarta fiziologjike dhe psikologjike që lidhen me mënyrën se si truri rregullon sigurinë, temperaturën trupore dhe nisjen e gjumit.

Një nga shpjegimet kryesore është se batanija nuk shërben vetëm për ngrohje, por edhe për të krijuar një mikroambient më të qëndrueshëm rreth trupit. Kur njeriu mbulohet, formohet një shtresë ajri që ndryshon më ngadalë krahasuar me ajrin e dhomës. Kjo funksionon si një lloj zone tampon, që pakëson ndryshimet e menjëhershme të temperaturës së lëkurës dhe ndihmon në ruajtjen e një ndjesie më të qëndrueshme ngrohtësie gjatë natës. Pikërisht kjo qëndrueshmëri mund ta bëjë më të lehtë rënien në gjumë dhe qëndrimin në të.

Ora biologjike dhe temperatura e trupit

Një ndikim të madh ka edhe ritmi cirkadian, pra ora e brendshme biologjike që drejton ciklin e gjumit dhe zgjimit, si edhe luhatjet e temperaturës së trupit përgjatë 24 orëve. Në mbrëmje dhe gjatë natës, temperatura trupore zakonisht ulet pak, dhe ky është një nga sinjalet që truri merr për të kuptuar se ka ardhur koha për gjumë. Por kur ambienti është tepër i nxehtë ose shumë i ftohtë, ky mekanizëm mund të pengohet, ndaj trupi kërkon mënyra shtesë për të arritur atë ndjesi të “zonës neutrale”, ku gjumi vjen më lehtë.

Komponenti psikologjik dhe ndjenja e sigurisë

Përtej anës fiziologjike, ekziston edhe një aspekt i fortë psikologjik. Studimet tregojnë se ndjesia e një presioni të lehtë ose e “mbështjelljes” së trupit mund të shtojë qetësinë dhe ndjenjën e sigurisë, sidomos te njerëzit që kanë prirje ndaj ankthit. Ky efekt lidhet shpesh me atë që njihet si presion i thellë, i cili te disa persona mund të nxisë relaksim dhe të ulë tensionin, duke e bërë më të lehtë kalimin në gjumë.

Një ndikim të ngjashëm mund ta kenë edhe zakonet e krijuara që herët në jetë. Përmes përsëritjes, truri lidh modele të caktuara me ndjesinë e sigurisë, dhe mbulimi gjatë gjumit shpesh shndërrohet në një sinjal të tillë të kushtëzuar. Për këtë arsye, për shumë njerëz batanija nuk shihet vetëm si mbrojtje ndaj të ftohtit, por si pjesë e një rutine që i “thotë” trurit se ka ardhur momenti për pushim, shkruan Index.hr, transmeton Klankosova.tv.

Dallimet individuale midis personave që flenë

Duhet theksuar se ndjesia e të ftohtit apo e ngrohtësisë gjatë gjumit nuk është e njëjtë për të gjithë. Në këtë ndikojnë dallimet individuale në metabolizëm, hormonet, ritmet cirkadiane dhe mënyra se si organizmi rregullon temperaturën. Pikërisht për këtë arsye ekzistojnë persona që flenë “të ngrohtë” dhe të tjerë që flenë “të ftohtë”, ndaj edhe nevoja e tyre për t’u mbuluar ndryshon ndjeshëm.

Shkenca tregon gjithashtu se një ritëm i rregullt i gjumit dhe zgjimit, si edhe përputhja me ciklet natyrore të dritës dhe errësirës, kanë rëndësi të madhe për cilësinë e pushimit. Kur ky ritëm prishet, trupit i bëhet më e vështirë të futet në fazat e thella të gjumit, dhe nevoja për një ndjenjë shtesë stabiliteti dhe “hapësire të mbyllur” mund të bëhet edhe më e fortë.

Pra, dëshira për t’u mbuluar edhe kur është vapë nuk është domosdoshmërisht shenjë e një “zakoni të keq”, por rezultat i ndërthurjes së termorregullimit, mekanizmave neurologjikë dhe një ndjenje të mësuar sigurie, që së bashku e ndihmojnë trupin të kalojë më lehtë në gjumë.