Pse e prekim vazhdimisht butonin e ashensorit kur ai është aktiv? Psikologjia e shpjegon këtë zakon

Shtypja disa herë e butonit të ashensorit nuk buron domosdoshmërisht vetëm nga padurimi. Ky veprim na jep përshtypjen se po ndikojmë te situata dhe mund të bëjë që koha e pritjes të na duket më e shkurtër.

Shumë njerëz e prekin sërish butonin për ta thirrur ashensorin ose për të mbyllur dyert, ndonëse drita e tij tregon se komanda është regjistruar. Psikologët thonë se pas kësaj sjelljeje qëndron edhe dëshira e natyrshme e njeriut për të ndier se e kontrollon atë që po ndodh.

Në shumicën e rasteve, përsëritja e komandës nuk sjell asnjë ndryshim real. Megjithatë, ajo mund të ndikojë në perceptimin tonë, duke na krijuar ndjesinë se po presim më pak.

Me shumë gjasë, këtë e keni bërë shpesh si përpara ashensorit, ashtu edhe pasi keni hyrë në të, pavarësisht se e dini se procesi nuk do të ecë më shpejt. Edhe pse mund të duket thjesht si mungesë durimi për disa sekonda, kjo sjellje është studiuar prej dekadash dhe njihet me një emër të veçantë.

Çfarë nënkupton iluzioni i kontrollit?

Në vitin 1975, psikologia Ellen Langer përshkroi dukurinë e quajtur “iluzioni i kontrollit”. Ajo i referohet prirjes sonë për të menduar se mund të ndikojmë në zhvillime që, në realitet, nuk varen nga veprimet tona.

Gjatë një eksperimenti, pjesëmarrësit blenë bileta lotarie. Personat që patën mundësi ta përzgjidhnin vetë biletën i dhanë asaj më shumë vlerë sesa ata të cilëve bileta iu caktua rastësisht, megjithëse mundësitë për të fituar ishin të barabarta për të gjithë.

Sipas Langerit, edhe ndërmarrja e një veprimi fare të vogël mund të na bindë se situata është në duart tona. Kjo ndjesi shton sigurinë dhe pakëson pafuqinë, transmeton Telegrafi.

Përse disa butona nuk japin efekt?

Në ndërtesa të caktuara, përdoruesit mund të mos kenë mundësi ta aktivizojnë realisht butonin që mbyll dyert e ashensorit. Rregullat për sigurinë dhe qasshmërinë kërkojnë që dyert të mbeten të hapura për një interval të përcaktuar, në mënyrë që personat me aftësi të kufizuara apo ata që lëvizin me paterica të hyjnë pa rrezik.

E njëjta gjë mund të vlejë për disa butona pranë vendkalimeve të këmbësorëve dhe për termostate të caktuara në ambiente pune. Edhe nëse efekti i tyre është i kufizuar, prania e tyre i bën njerëzit të besojnë se po ndërhyjnë për ta ndryshuar gjendjen.

Si na duket pritja më e shkurtër?

David Maister, ekspert i menaxhimit të pritjes, ka shpjeguar se koha perceptohet sikur kalon më shpejt kur jemi të angazhuar me një veprim, krahasuar me rastet kur nuk bëjmë asgjë tjetër veçse presim.

Ai solli rastin e një hoteli ku mysafirët ankoheshin shpesh për ngadalësinë e ashensorëve. Hoteli nuk i ndërroi ata, por vendosi pasqyra në holl. Vëmendja e njerëzve u zhvendos te pamja e tyre dhe jo te numërimi i sekondave, ndërsa ankesat thuajse u zhdukën.

Një efekt i ngjashëm u konstatua në një ambulancë. Një infermiere filloi t’i priste pacientët menjëherë sapo mbërrinin. Ndonëse koha deri te vizita e mjekut mbeti e njëjtë, pacientët mendonin se pritja ishte më e shkurtër, pasi procesi tashmë kishte filluar.

Ky model përsëritet edhe kur shtypim vazhdimisht butonin e telekomandës, verifikojmë pa pushim vendndodhjen e një porosie ose rifreskojmë disa herë një faqe interneti. Edhe pse e kuptojmë se asnjë prej këtyre veprimeve nuk e shpejton atë që presim, ato na bëjnë të ndihemi sikur nuk po qëndrojmë pasivë.

A është kjo sjellje shqetësuese?

Ellen Langer vlerëson se, përgjithësisht, nuk duhet të shqetësohemi. Këto veprime të vogla nuk dëmtojnë askënd dhe mund ta zbusin ndjesinë e pafuqisë, duke na ndihmuar ta përballojmë më lehtë pritjen.

Ashensori do t’i hapë ose do t’i mbyllë dyert në kohën e përcaktuar. Ajo që ndryshon është vetëm përjetimi ynë: disa shtypje të tjera të butonit bëjnë që ato pak sekonda të na duken më të përballueshme.