UNICEF: Nga 3.4% në 10% raportimi i tentimvetëvrasjeve mes nxënësve 15 dhe 16-vjeçarë në Kosovë

Në vitin 2024, 10% e nxënësve të moshës 15 dhe 16 vjeç në Kosovë kanë deklaruar se kanë tentuar vetëvrasjen, krahasuar me 3.4% në vitin 2011. Këto të dhëna u paraqitën nga Dr. Zeinab Hijazi, udhëheqësja globale e UNICEF-it për shëndetin mendor, në një diskutim kushtuar shëndetit mendor të fëmijëve dhe të rinjve në Kosovë.

Teksa iu referua raportit për Kosovën, Hijazi vuri në dukje se sfidat me të cilat përballet vendi janë të ngjashme me ato të vendeve të tjera. Ajo e cilësoi shqetësues shtimin e të rinjve që tregojnë se kanë bërë përpjekje për t’i dhënë fund jetës.

Përmasat e çështjes shtrihen në mbarë botën: sipas saj, mbi 1 miliard njerëz jetojnë me një gjendje të shëndetit mendor, kurse afërsisht 1 në 7 adoleshentë nga mosha 10 deri në 19 vjeç përjeton një çrregullim mendor.

Për grupmoshën 15 deri në 29 vjeç, vetëvrasja renditet e treta ndër shkaqet kryesore të vdekjes në nivel global, theksoi Hijazi. Ajo kujtoi se statistikat përfaqësojnë të rinj që kanë miq, aftësi dhe synime për të ardhmen, si edhe prindër në kërkim të ndihmës dhe profesionistë të përkushtuar, të cilëve mund t’u mungojnë mundësitë e mjaftueshme për të ofruar mbështetje.

Në trajtimin e shëndetit mendor, përfaqësuesja e UNICEF-it kërkoi që vëmendja të mos kufizohet te diagnozat. Sipas saj, mungesa e një diagnoze nuk përjashton praninë e shqetësimeve të mëdha psikologjike dhe vetë diagnoza nuk e përshkruan plotësisht gjendjen e një personi.

Hijazi shpjegoi se një person me një gjendje të shëndetit mendor mund të ketë mirëqenie, të ndërtojë marrëdhënie domethënëse dhe të bëjë një jetë përmbushëse. Ndërkohë, një i ri i padiagnostikuar mund të vuajë nga shqetësime të konsiderueshme, edhe kur vijon shkollën dhe krijon përshtypjen se po ia del, gjatë periudhës kur zbulon identitetin e vet dhe përfytyron të ardhmen.

Ajo e lidhi mirëqenien mendore edhe me rrethanat shoqërore e ekonomike, duke nënvizuar se vështirësitë psikologjike nuk burojnë vetëm nga gjendja individuale. Mjedisi ku njerëzit rriten dhe jetojnë, përfshirë varfërinë, pabarazinë, dhunën, diskriminimin, mungesën e përkatësisë dhe të mundësive, ndikon në këto vështirësi.

Këta faktorë, sipas Hijazit, prekin drejtpërdrejt bazat e mirëqenies së çdo shoqërie. Ndikimi i tyre sot bëhet edhe më i madh nga jeta digjitale, ndryshimet klimatike dhe krizat që pasojnë njëra-tjetrën.

Përballë kësaj situate, ajo kërkoi rritjen e investimeve në shërbimet për shëndetin mendor dhe grumbullimin e të dhënave që ndihmojnë në gjetjen e personave që kanë nevojë për mbështetje.

Hijazi theksoi se matja e nevojave duhet të shoqërohet me vlerësimin e qasjes në shërbime dhe të rezultateve të tyre: përveç numrit të të rinjve që kërkojnë ndihmë, duhet të dihet sa prej tyre marrin shërbimet e përshtatshme dhe sa të efektshme janë ato.