Trump propozon ambasadorin e ri në Kosovë, Aliçkaj flet për pritshmëritë nga Uashingtoni

Presidenti amerikan Donald Trump ka nominuar Mikhail Bogachekun për ambasador të Shteteve të Bashkuara në Kosovë. Kandidatura i është dërguar Senatit për shqyrtim dhe konfirmim, ndërsa emri i tij figuron në listën e nominimeve që Shtëpia e Bardhë publikoi më 10 nëntor.

Nëse merr konfirmimin e Senatit, Bogachek do të drejtojë misionin diplomatik amerikan në Prishtinë, të udhëhequr aktualisht nga e ngarkuara me punë, Anu Prattipati. Kosova është pa ambasador amerikan që prej fundit të dhjetorit 2024, kur përfundoi mandati trevjeçar i Jeff Hovenierit.

Agim Aliçkaj, drejtor ekzekutiv i Ligës Qytetare Shqiptaro-Amerikane, e sheh nominimin si zhvillim pozitiv për marrëdhëniet mes dy vendeve. Sipas tij, një ambasador i konfirmuar nga Senati do ta çonte përfaqësimin diplomatik në nivelin e duhur dhe do të krijonte më shumë mundësi për komunikim të drejtpërdrejtë me administratën amerikane.

Aliçkaj thekson se mungesa e një ambasadori pas largimit të Hovenierit nuk duhet të merret si shenjë se Kosova ka humbur rëndësi strategjike për SHBA-në. Megjithatë, ai shpreh rezerva për disa qëndrime të Anu Prattipatit, veçanërisht për kritikat ndaj Qeverisë Kurti lidhur me projektin e gazit amerikan, të bëra pak ditë para zgjedhjeve, dhe për pezullimin e Dialogut Strategjik Kosovë-SHBA më 12 shtator 2025. Arsyet e dhëna për pezullimin, sipas tij, nuk kanë qenë bindëse dhe vendimi nuk u ka shërbyer interesave afatgjata të asnjërës palë.

Ai thotë se në një pjesë të komunitetit shqiptaro-amerikan ka dyshime për një ndikim të mundshëm të ish-diplomatit amerikan Richard Grenell në këto zhvillime. Aliçkaj saktëson se nuk ka dëshmi për ndërhyrje të drejtpërdrejtë të Grenellit në vendimet përkatëse, por vëren se qëndrimet e tij publike kundër kryeministrit Albin Kurti dhe qeverisë së Kosovës, sipas vlerësimit të tij, kanë qenë shpesh në përputhje me interesat politike të Beogradit.

Pavarësisht këtyre kritikave, Aliçkaj vlerëson se mandati i dytë i Trumpit ka sjellë edhe vendime të rëndësishme në mbështetje të Kosovës. Ai veçon miratimin e Aktit të Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare (NDAA) për vitin fiskal 2026, i cili, sipas tij, përmban dispozita me rëndësi për sovranitetin dhe integritetin territorial të Kosovës, si dhe për normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë mbi bazën e njohjes reciproke.

Një tjetër zhvillim që ai përmend është nënshkrimi i Kartës së Bordit të Paqes më 22 janar 2026. Kosova u përfaqësua atëherë nga presidentja Vjosa Osmani, me ftesë të presidentit Trump. Aliçkaj e konsideron pjesëmarrjen e Kosovës përkrah Shteteve të Bashkuara një afirmim të rëndësishëm ndërkombëtar, pavarësisht se si do të zhvillohet iniciativa.

Ai vlerëson gjithashtu deklaratat e përsëritura të Trumpit se ka parandaluar një konflikt mes Kosovës dhe Serbisë. Sipas Aliçkajt, pritshmëritë e qarqeve nacionaliste serbe për një qëndrim më të favorshëm ndaj ambicieve të Beogradit nuk janë përmbushur deri tani.

Duke folur për Bogachekun, Aliçkaj vëren se ai nuk vjen nga një karrierë tradicionale diplomatike dhe nuk ka përvojë të drejtpërdrejtë me çështjet e Ballkanit. Megjithatë, ai mendon se përvoja e të nominuarit në udhëheqje dhe administrim institucional mund t’i vlejë në detyrën e re.

Për këtë arsye, Aliçkaj u kërkon institucioneve të Kosovës të përgatiten për ardhjen e tij dhe ta njohin në hollësi me historinë e vendit, realitetin politik, sfidat e sigurisë, si dhe interesat ekzistenciale e strategjike të shtetit. Sipas tij, informacioni që do t’i paraqitet ambasadorit duhet të mbështetet në fakte dhe argumente të pakontestueshme.

Vëmendje e posaçme, thotë ai, duhet t’u kushtohet krimeve të forcave serbe gjatë luftës, vrasjes pas përfundimit të saj të tre shtetasve amerikanë, vëllezërve Bytyqi, dhe sulmit terrorist në Banjskë, ku u vra polici Afrim Bunjaku. Aliçkaj kërkon të nënvizohet edhe mungesa e drejtësisë për shumë prej këtyre krimeve, ndërsa persona të dyshuar ose përgjegjës për krime të rënda, sipas tij, vazhdojnë të jetojnë të lirë në Serbi.

Sa u përket shqetësimeve për studimet e Bogachekut në Moskë, Aliçkaj nuk mendon se ky fakt mjafton për të vënë në dyshim përkushtimin e tij ndaj interesave amerikane. Ai thotë se i nominuari duhet gjykuar nga qëndrimet dhe veprimet konkrete gjatë ushtrimit të detyrës, jo nga supozimet për ndikime të mundshme ruse.

Për marrëdhëniet me Serbinë dhe rolin e diplomacisë amerikane, Aliçkaj thotë se partneriteti Kosovë-SHBA duhet të mbështetet te respektimi i sovranitetit, integritetit territorial dhe rendit kushtetues të Republikës së Kosovës. Ai e quan legjitime mbrojtjen e të drejtave të komuniteteve pakicë, por kundërshton përpjekjet që, sipas tij, synojnë t’u japin atyre privilegje përtej standardeve kushtetuese.

Aliçkaj thekson se diplomatët amerikanë dhe përfaqësuesit e tjerë ndërkombëtarë, pavarësisht se kush e përfaqëson Amerikën në Prishtinë, duhet ta kenë të qartë se populli dhe institucionet e Kosovës nuk do ta pranojnë rikthimin e sundimit serb në asnjë formë. Ai kërkon që të drejtat e serbëve në Kosovë të trajtohen objektivisht, duke pasur parasysh edhe gjendjen e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë, si dhe të komuniteteve shqiptare në Sanxhak.

Sipas tij, orientimi strategjik i Kosovës dallon qartë nga politika e Serbisë: Serbia ruan lidhje të ngushta politike dhe strategjike me Rusinë, kurse Kosova është përcaktuar në mënyrë të pakthyeshme për orientimin euroatlantik, demokracinë dhe aleancën me SHBA-në.

Në përfundim, Aliçkaj shpreh pritjen që Bogachek, nëse konfirmohet nga Senati, të ndihmojë në rifillimin e Dialogut Strategjik Kosovë-SHBA dhe në forcimin e mëtejshëm të miqësisë e bashkëpunimit mes dy vendeve. Për të, Ambasada Amerikane në Prishtinë simbolizon miqësinë e përhershme, është burim sigurie për popullin e Kosovës dhe krenari për shtetin. Ai e përmbyll qëndrimin e tij me mesazhin: “Pa Amerikë nuk ka Kosovë!”.