“Le Monde” pas aktgjykimit në Hagë: Gjykatë e debatueshme që pranoi prova nga Beogradi

Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë e shpallën fajtor ish-presidentin e Kosovës, Hashim Thaçi, për krime lufte, raportoi media franceze “Le Monde”.

Më 16 shtator, gjykata speciale me seli në Hagë të Holandës e dënoi Thaçin me 25 vjet burgim për krime të kryera nga guerilët shqiptarë të Kosovës në fund të viteve 1990.

Aktgjykimi e konsideroi atë përgjegjës, ndër të tjera, për arrestim të paligjshëm, torturë, vrasje dhe trajtim mizor.

Gjatë leximit të vendimit, gjyqtari kryesues Charles Smith deklaroi se trupi gjykues e dënonte me një dënim të vetëm prej 25 vitesh burgim, nga i cili do të zbritej koha e kaluar tashmë në paraburgim.

I veshur me kostum të errët, këmishë të bardhë dhe kravatë, Thaçi e priti në heshtje shpalljen e vendimit.

Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, e cilësoi aktgjykimin si të tmerrshëm për Kosovën dhe luftën çlirimtare, duke e përshkruar atë si të trishtueshëm, të padrejtë dhe të pamerituar.

Hashim Thaçi mbetet një figurë e konsideruar heroike nga shumë banorë të Kosovës.

Në Prishtinë, një numër i madh qytetarësh u mblodhën për ta ndjekur vendimin në ekranet e vendosura në hapësira publike. Në sheshin qendror ishte vendosur një numërim mbrapsht deri në momentin e shpalljes së aktgjykimit, së bashku me mesazhin “Kosova pret”.

Ekrane dhe panele të ngjashme u vendosën edhe në qytete të tjera të vendit.

Kur u bë publik dënimi, turma ra në heshtje. Shumë prej të pranishmëve dukej se u tronditën, pasi mbështetësit e Thaçit kishin shpresuar për lirimin e tij.

Ndërkohë, përgatitjet për kthimin e ish-presidentit në Kosovë kishin filluar. Por sapo u konfirmua se ai do të mbetej në paraburgim, sheshi qendror i Prishtinës u zbraz pothuajse plotësisht brenda pak minutash.

Më shumë se tre vjet pas nisjes së gjykimit në shkallë të parë, Dhomat e Specializuara e shpallën Thaçin fajtor për krime të kryera nga Ushtria Çlirimtare e Kosovës gjatë luftës kundër forcave serbe dhe menjëherë pas përfundimit të konfliktit, në vitet 1998 dhe 1999.

Në nëntor të vitit 2020, kur ndaj tij u ngrit aktakuza, Thaçi mbante postin e presidentit të Kosovës. Pas akuzave, ai dha dorëheqjen, u dorëzua në Hagë dhe u vendos në paraburgim.

Prokuroria pretendoi gjatë procesit se në Kosovë dhe në veri të Shqipërisë, në qendrat e ndalimit, ishin kryer vrasje, tortura, përndjekje dhe ndalime të paligjshme.

Sipas aktakuzës, viktimat ishin qindra civilë, mes tyre serbë, romë dhe shqiptarë të Kosovës të cilët konsideroheshin kundërshtarë politikë të UÇK-së.

Konflikti në Kosovë shkaktoi rreth 13 mijë viktima, prej të cilëve rreth 11 mijë ishin shqiptarë të Kosovës, shumica civilë.

Lufta përfundoi pas fushatës ajrore të NATO-s, e cila i detyroi forcat serbe të largoheshin nga territori i Kosovës.

Në të njëjtin proces gjyqësor u përfshinë edhe Kadri Veseli, ish-drejtues i inteligjencës së UÇK-së dhe bashkëpunëtor i afërt i Thaçit; Jakup Krasniqi, ish-zëdhënës i UÇK-së; si dhe Rexhep Selimi, i cili drejtonte operacionet e saj.

Krasniqi mori 25 vjet burgim, Selimi 13 vjet, ndërsa Veseli u dënua me 18 vjet burgim.

Gjykata vendosi se të katër ishin penalisht përgjegjës për ndalimin arbitrar dhe torturimin e qindra personave, si edhe për 96 vrasje.

Në të njëjtën kohë, ata u shpallën të pafajshëm për akuzat që lidhen me krimet kundër njerëzimit.

Prokurorja Kimberly West kishte kërkuar nga gjykata që secili prej katër të akuzuarve të dënohej me 45 vjet burgim. Ata përballeshin me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Gjatë gjithë procesit, katër ish-drejtuesit e UÇK-së mohuan përgjegjësinë dhe u deklaruan të pafajshëm.

Dhomat e Specializuara të Kosovës u krijuan përmes ligjit të Kosovës me qëllim shqyrtimin e krimeve të dyshuara të kryera nga pjesëtarë të UÇK-së gjatë luftës. Edhe pse selia e tyre ndodhet në Holandë dhe trupi gjykues përbëhet nga gjyqtarë ndërkombëtarë, gjykata u themelua mbi bazën e legjislacionit kosovar.

Para krijimit të saj, proceset e mëparshme për çështje të ngjashme në Kosovë kishin pasur sukses të kufizuar, mes dyshimeve për frikësim dëshmitarësh dhe ndikim politik.

Që prej themelimit, gjykata është pritur me kundërshtime të forta në Kosovë. Përdorimi i provave të siguruara nga Beogradi, i cili ende nuk e njeh pavarësinë e ish-provincës serbe, ka ushqyer edhe më shumë pretendimet për njëanshmëri politike.

Prokurorët janë përpjekur përgjatë gjykimit të ndajnë luftën e Kosovës për pavarësi nga veprimet e katër personave të akuzuar.

Sipas tyre, të akuzuarit duhet të mbajnë përgjegjësi për krimet ndaj të burgosurve në qendrat e ndalimit të UÇK-së në Kosovë dhe në Shqipërinë fqinje, si dhe për vrasjen e civilëve serbë, shqiptarë dhe romë për motive politike.

Këto krime dyshohet se ndodhën gjatë luftës dhe në periudhën menjëherë pas saj, një konflikt që la rreth 13 mijë viktima.

Mbrojtja e katër të akuzuarve ka kundërshtuar këtë qëndrim, duke argumentuar se UÇK-ja nuk funksiononte me një hierarki të rreptë komanduese. Sipas avokatëve, drejtuesit e lartë nuk kishin mundësi t’i kontrollonin luftëtarët që kryenin krime dhe për këtë arsye nuk duhej të mbanin përgjegjësi për veprimet e tyre.