Kriza për presidentin rikthehet në qendër: kompromisi mes Kurtit dhe Abdixhikut u përplas me mungesën e votave

Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, u ka bërë thirrje drejtuesve të partive politike që të angazhohen për një marrëveshje lidhur me zgjedhjen e presidentit, duke e cilësuar të pafalshme mundësinë që Kosova të përballet sërish me zgjedhje.

Thirrja e tij u pasua nga një zhvillim që e rëndoi edhe më tej situatën. Bekim Sejdiu, i përfshirë në marrëveshjen politike të arritur mes LVV-së dhe LDK-së, hoqi dorë nga kandidatura pasi u bë e qartë se nuk kishte numrin e nevojshëm të votave në Kuvend.

Ky vendim ka rikthyer pikëpyetjet mbi mundësinë e një marrëveshjeje të re politike dhe ka nxjerrë në pah vështirësinë për të gjetur një kandidat që gëzon mbështetje të gjerë parlamentare. Veçanërisht problematike u bë deklarata e gjashtë deputetëve të LDK-së se nuk do ta votonin Sejdiun, duke e vënë në vështirësi marrëveshjen mes Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut.

Pas tërheqjes së Sejdiut, mbeten të hapura disa çështje: a mund të arrihet ende një kompromis politik, a do të gjendet një emër i ri konsensual dhe cili prej subjekteve duhet ta ndërmarrë hapin e parë? Po ashtu, mbetet e paqartë nëse partitë do të jenë të gatshme të bëjnë lëshime për të shmangur një tjetër krizë institucionale.

Alickaj: Përplasja e gjashtë deputetëve po e mban shtetin në bllokadë

Veprimtari shqiptar Agim Alickaj, në një prononcim për “Bota sot”, e ka vlerësuar konstituimin e Kuvendit dhe formimin e Qeverisë Kurti IV si zhvillime të rëndësishme për Kosovën. Megjithatë, ai thekson se ende nuk është zgjidhur çështja e zgjedhjes së presidentit.

Sipas tij, tërheqja e Bekim Sejdiut e ka bërë procesin më të ndërlikuar dhe më të paparashikueshëm. Alickaj e përshkruan Sejdiun si një kandidat të përshtatshëm, me integritet personal, aftësi dhe kualifikime të larta profesionale.

Ai vlerëson se Lidhja Demokratike e Kosovës, e udhëhequr nga Lumir Abdixhiku dhe e mbështetur nga ish-presidentja Vjosa Osmani, si dhe kryeministri Albin Kurti me ekipin e tij, treguan maturi dhe mençuri gjatë negociatave të vështira. Në gjykimin e tij, palët arritën një kompromis në interes të shtetit.

Megjithatë, Alickaj shprehet kritik ndaj gjashtë deputetëve të LDK-së që refuzuan ta mbështesnin Sejdiun. Ai pretendon se kundërshtimi i tyre lidhet me inate personale, interesa karrieriste dhe ndikime të forcave të jashtme që vazhdojnë ta kundërshtojnë politikisht Kurtin.

Veprimtari shqiptar thotë se, së bashku me PDK-në dhe AAK-në, këta deputetë po kontribuojnë në vazhdimin e bllokadës institucionale, me synimin që Kurti të largohet nga jeta politike e Kosovës.

Alickaj argumenton se refuzimi për të votuar një kandidat si Sejdiu nuk mund të arsyetohet thjesht me dallime politike. Sipas tij, një sjellje e tillë po merr karakter antidemokratik dhe po i shkakton dëm shtetit, ndërsa Kurti, në të kundërtën, po tregon gatishmëri për kompromis maksimal.

Ai shton se deputetët kundërshtues nuk kanë paraqitur një alternativë dhe nuk kanë dëshmuar vullnet për kompromis. Në të njëjtën kohë, Alickaj u bën thirrje partive opozitare që ta kuptojnë se pushteti nuk fitohet përmes fyerjeve, shpifjeve, mashtrimeve, akuzave dhe kritikave të pabazuara, por përmes votës dhe besimit të qytetarëve.

Sipas tij, partitë duhet t’i bindin qytetarët se janë më të mira se Kurti dhe koalicioni i tij, i përbërë nga LVV, Guxo, Alternativa dhe PSHDK. Ai ngre pyetjen nëse drejtuesit e këtyre subjekteve kanë këshilltarë të denjë, të cilët vendosin interesin e vendit mbi atë personal dhe partiak.

Alickaj paralajmëron se përplasja aktuale nuk e dëmton vetëm kryeministrin, por edhe vetë shtetin. Ai thekson se pa një shtet të fortë nuk mund të kenë vlerë as partitë politike dhe as e ardhmja e sigurt e fëmijëve të Kosovës.

Një tjetër shqetësim i ngritur prej tij lidhet me Serbinë. Alickaj shprehet se Serbia raciste dhe hegjemoniste pret çdo dobësi dhe përçarje të brendshme në Kosovë, në mënyrë që t’i përdorë ato kundër shtetit dhe interesave kombëtare shqiptare.

Për këtë arsye, ai vlerëson se përgjegjësia e deputetëve është më e madhe se interesat e tyre personale apo partiake. Në këtë kuadër, thirrjen e Kurtit për gjetjen e një zgjidhjeje e sheh si dëshmi të përpjekjeve të tij për të shmangur zgjedhjet e tjera, të cilat i konsideron të panevojshme dhe të kushtueshme.

Alickaj vlerëson edhe drejtuesit e LDK-së, të cilët, sipas tij, e kanë kuptuar seriozitetin e situatës dhe janë orientuar drejt një qasjeje më konstruktive ndaj demokracisë dhe shtetndërtimit.

Megjithatë, ai kërkon që LDK-ja ta rishikojë marrëdhënien me grupin prej gjashtë deputetësh nëse këta të fundit vazhdojnë me veprime që bien ndesh me qëndrimin politik të partisë. Sipas tij, një vendim i tillë mund ta dobësojë përkohësisht LDK-në, por në planin afatgjatë do ta shndërronte atë në një forcë më serioze dhe konstruktive, për të cilën Kosova ka nevojë.

Ai shpreson që Kurti dhe Abdixhiku të gjejnë në ditët në vijim një kandidat të ri konsensual, me integritet dhe aftësi për t’i ushtruar me dinjitet detyrat e presidentit të Republikës së Kosovës. Kandidati i ri, sipas tij, duhet të sigurojë mbështetjen e shumicës së nevojshme të deputetëve.

Një marrëveshje e tillë, sipas Alickajt, do t’i shmangte Kosovës zgjedhjet e katërta, të cilat ai i konsideron krejtësisht të panevojshme dhe pa arsye. Në rast se një kompromis i ri nuk arrihet, vendimi do t’u kthehej sërish qytetarëve përmes zgjedhjeve.

Alickaj vlerëson se përgjegjësia për bllokadën institucionale po bëhet gjithnjë e më e dukshme. Ai paralajmëron se PDK-ja, AAK-ja dhe deputetët e LDK-së që i quan sabotues mund të përballen me ndëshkim të rëndë nga vota e qytetarëve.

Ai parashikon pasoja edhe për subjektet politike. Sipas tij, PDK-ja rrezikon të përçahet dhe të pësojë rënie të konsiderueshme, AAK-ja mund të mbetet nën pragun zgjedhor, ndërsa grupi joparimor brenda LDK-së mund të përfundojë në margjinat e skenës politike.

Si rrugëdalje, Alickaj kërkon që këto forca të reflektojnë, të ndryshojnë qasje dhe të kontribuojnë në zgjedhjen e presidentit. Ai thekson se kompromisi politik nuk është shenjë dobësie kur bëhet në interes të vendit, por dëshmi e maturisë, mençurisë dhe përgjegjësisë shtetërore.

Ai shton se Kosova ka nevojë për parti të forta e konstruktive, të cilat përballen nëpërmjet ideve, programeve dhe rezultateve, por bashkohen kur vihet në pikëpyetje funksionimi i shtetit.

Jakupi: Iniciativa e parë i takon Kurtit, por marrëveshja kërkon angazhimin e të gjithëve

Njohësi i zhvillimeve politike Zejnulla Jakupi e analizon thirrjen e Kurtit në dy plane: atë institucional dhe atë politik.

Në aspektin institucional, Jakupi thotë se Kosova sapo ka dalë nga një periudhë e gjatë bllokade, pasi ka arritur të konstituojë Kuvendin dhe të formojë qeverinë e re. Dështimi për ta zgjedhur presidentin, sipas tij, do ta rikthente vendin në ciklin e krizës dhe zgjedhjeve.

Jakupi vëren se vetë Kurti e ka lidhur rrezikun me zgjedhjet e përsëritura, të cilat kanë penguar funksionimin e rregullt të institucioneve. Në planin politik, ai e sheh thirrjen e kryeministrit si apel, por edhe si përpjekje për ta shpërndarë përgjegjësinë e një krize të mundshme te të gjitha partitë.

LVV-ja ka 53 deputetë, ndërsa LDK-ja 18. Marrëveshja mes Kurtit dhe Lumir Abdixhikut për kandidaturën e Bekim Sejdiut dëshmoi se kompromisi është i mundur, por njëkohësisht tregoi se marrëveshja e liderëve nuk mjafton pa vota konkrete në Kuvend.

Fakti që gjashtë deputetë të LDK-së deklaruan se nuk do ta votonin Sejdiun e bëri të pamundur sigurimin e pragut të nevojshëm. Për Jakupin, pas tërheqjes së kandidatit hapësira për marrëveshje nuk është zhdukur, por është ngushtuar dukshëm.

Ai vlerëson se tërheqja e Sejdiut tregoi se pengesa nuk qëndronte vetëm te emri i kandidatit, por edhe te mungesa e konsensusit politik dhe disiplinës brenda partive. Për këtë arsye, procesi duhet të nisë nga e para me një figurë që nuk perceptohet vetëm si kandidat i LVV-së apo i një marrëveshjeje dypalëshe.

Sipas Jakupit, kandidati i ri duhet të jetë në gjendje të sigurojë mbështetje më të gjerë parlamentare. Ai kujton se Sejdiu u tërhoq pikërisht për shkak se nuk e kishte mbështetjen e nevojshme dhe se procesi ishte shndërruar në përplasje politike.

Jakupi mendon se hapi i parë duhet të merret nga forca më e madhe parlamentare dhe nga kryeministri Albin Kurti. Me 53 deputetë dhe me kontrollin e qeverisë, LVV-ja, sipas tij, mban përgjegjësi më të madhe për të propozuar një formulë kompromisi.

Megjithatë, ai thekson se përgjegjësia nuk mund t’i lihet vetëm Kurtit. LDK-ja duhet t’i bashkojë deputetët e saj rreth një marrëveshjeje, ndërsa PDK-ja dhe AAK-ja duhet të qartësojnë nëse kërkojnë vërtet një zgjidhje institucionale apo nëse zgjedhjet e reja mbeten alternativa e tyre politike.

Në një klimë të polarizuar, Jakupi paralajmëron se kompromisi nuk mund të realizohet nëse vetëm njëra palë pranon të bëjë lëshime.

Sa u përket zgjedhjeve të reja, ai e konsideron rrezikun real. Për zgjedhjen e presidentit kërkohet shumicë prej dy të tretash në dy raundet e para, që përkthehet në 80 vota në Kuvendin me 120 deputetë.

Nëse votimi dështon edhe në raundin e tretë, mekanizmi kushtetues çon drejt shpërndarjes së Kuvendit dhe organizimit të zgjedhjeve të reja. Për këtë arsye, zgjedhja e presidentit nuk është vetëm çështje simbolike, por një proces që mund të përcaktojë nëse Kosova do të vazhdojë me institucionet ekzistuese apo do të futet sërish në krizë elektorale.

Jakupi e sheh si një prej rrugëve të mundshme që LDK-ja të propozojë një figurë të aftë për të marrë vota jo vetëm nga deputetët e saj, por edhe nga partitë e tjera opozitare. Në diskutimin politik, ai përmend emrat e Lumir Abdixhikut, Vjosa Osmanit dhe Lutfi Hazirit.

Vjosa Osmani, sipas tij, mund të ketë një avantazh të veçantë. Ajo ka qenë presidente e Kosovës dhe më parë ka arritur të sigurojë mbështetje përtej një grupimi të vetëm politik.

Jakupi thekson se, nëse synohen 80 vota në Kuvend, duhet të zgjidhet një figurë që të mos shihet vetëm si produkt i marrëveshjes LVV–LDK, por si kandidat i pranueshëm për një pjesë më të gjerë të spektrit politik.

Në rast se edhe këtë herë dështon zgjedhja e presidentit dhe Kosova detyrohet të shkojë në zgjedhje, sipas Jakupit nuk do të mjaftojë më që partitë të fajësojnë njëra-tjetrën. Ai kërkon hapjen e një debati serioz për ndryshimin e rregullave kushtetuese që kanë mundësuar një bllokadë të tillë institucionale.

Një prej ndryshimeve që duhet të shqyrtohet, sipas tij, është detyrimi i deputetëve për të qëndruar në sallë gjatë procedurës së zgjedhjes së presidentit. Jakupi e quan të paarsyeshme që një pakicë deputetësh, duke mos marrë pjesë në seancë, të mund ta bllokojë funksionimin e një institucioni kushtetues dhe ta çojë vendin drejt zgjedhjeve të reja.

Ai propozon gjithashtu që, pas dështimit të dy raundeve të para, në raundin përfundimtar të mjaftonin 61 vota reale për zgjedhjen e presidentit dhe që mungesa e deputetëve të mos mund të përdorej si mjet bllokimi.

Kushtetuta e përcakton tashmë shumicën prej 61 votash në raundin e tretë. Problemi, sipas Jakupit, qëndron te interpretimi dhe te rregullat e pranisë në sallë, të cilat mund ta bëjnë këtë shumicë praktikisht të pamjaftueshme për përmbylljen e procesit.

Për të, formulimi duhet të jetë i qartë juridikisht dhe demokratikisht: 61 deputetë të pranishëm duhet të përbëjnë kuorumin për raundin e tretë dhe deputetët duhet të kenë detyrim të marrin pjesë në votim. Kjo do të shmangte idenë se presidenti mund të zgjidhet me 61 vota në një situatë ku 59 deputetë ndodhen jashtë sallës.

Jakupi e lidh këtë propozim me situatën aktuale, pasi Kosova po përballet me rrezikun e një tjetër zgjedhjeje për shkak të pamundësisë për të zgjedhur presidentin.