Kosova kërkon trajtim të njëjtë për qasje në arkivat e Tribunalit të Hagës në OKB

Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara miraton sot një rezolutë për të ardhmen e Mekanizmit të Mbetur Ndërkombëtar për Tribunalet Penale, organ i themeluar në vitin 2010 për të përmbushur funksionet e mbetura të tribunaleve për ish Jugosllavinë dhe Ruandën.

Ky vendim merret pesë ditë para përfundimit të mandatit të Mekanizmit Residual të Tribunaleve Ndërkombëtare për ish Jugosllavinë dhe Ruandën, i krijuar për të trajtuar çështjet e pambyllura nga të dyja tribunalet. Një prej pikave kyçe mbetet përcaktimi i shtetit që do të strehojë arkivin e Tribunalit të Hagës.

Këshilli i Sigurimit pritet po ashtu të vendosë se cilit shtet do t’i besohen për ruajtje arkivat e këtyre tribunaleve, të cilat përmbajnë një sasi të madhe dokumentesh dhe provash mbi krimet dhe gjenocidin e kryer në ish Jugosllavi dhe Ruandë.

Zyra e presidentes së këtij mekanizmi, Graciela Gatti Santana, i ka thënë Radio Kosovës se institucioni është i përgatitur të vazhdojë përmbushjen e detyrimeve të mbetura dhe të ecë me vendosmëri drejt mbylljes.

“Një numër i kufizuar funksionesh kyçe gjyqësore duhet të mbeten në nivel ndërkombëtar për të siguruar përfundimin e përgjegjshëm të ciklit të drejtësisë”, ka thënë Gatii Santana.

“Këto përfshijnë funksione gjyqësore që lidhen me transferimin dhe lirimin e të burgosurve, mbrojtjen e dëshmitarëve dhe monitorimin e tyre”.

Kushtrim Gara, shef i Njësisë për persona të Zhdukur në Zyrën e Kryeministrit, ka deklaruar se Kosovës duhet t’i mundësohet qasja në këto arkiva, veçanërisht kur ato nevojiten për të ndihmuar në gjetjen e personave të zhdukur.

“Në procesin e ndriçimit të fatit të personave të zhdukur mbetet e nevojshme qasja në arkiva përfshirë ato të Tribunalit të Hagës dhe në kërkojmë një qasje të barabartë”, i ka thënë Gara, Radio Kosovës.

Ndryshe nga prokuroritë speciale të Kroacisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Serbisë dhe Malit të Zi, Prokuroria Speciale e Kosovës nuk ka pasur asnjëherë qasje në databazën arkivore të këtij mekanizmi.

OKB-ja ka pyetur 6 ish republikat jugosllave, Serbinë, Slloveninë, Bosnjën, Malin e Zi, Kroacinë dhe Maqedoninë e Veriut, nëse janë të gatshme ta strehojnë arkivin, por jo edhe Kosovën, e cila nuk është anëtare e OKB-së, ndonëse është një nga vendet më të goditura nga lufta në ish-Jugosllavi.

Në shkurt, kryeministri në detyrë Albin Kurti i kishte dërguar një letër Sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, Antonio Guterres, ku kërkonte që çdo vendim për fatin e arkivave “të garantojë qasje të barabartë dhe dinjitoze për viktimat dhe institucionet e Kosovës”.

Arkivat e Tribunaleve për ish Jugosllavinë dhe Ruandën do të jepen për strehim, por do të mbeten pronë e OKB-së dhe kjo pronësi nuk mund të transferohet.

Megjithatë, Mekanizmi i Mbetur Residual vlerëson se arkivat e tij do të shërbejnë si një platformë e fuqishme për përballjen me të kaluarën, si edhe një mjet për të mbështetur kujtesën për të kaluarën dhe pajtimin.