Kërkesa individuale për zgjedhjen e presidentes nuk hap procedurë në Kushtetuese

Dy qytetarë i janë drejtuar të mërkurën Gjykatës Kushtetuese lidhur me pretendimet për moszbatim të vendimit të saj mbi afatin për zgjedhjen e presidentes. Sipas ekspertëve të së drejtës, megjithatë, nismat e tyre nuk e detyrojnë gjykatën të hapë një çështje të re.

Avokati Arianit Koci bëri të ditur se i kishte dërguar Kushtetueses një njoftim për atë që e cilësoi si mosrespektim të aktgjykimit për zgjedhjen e presidentes.

Gjykata kishte vendosur që periudha 60-ditore për zgjedhjen e presidentit të mbyllej më 6 tetor. Votimi për presidenten, sidoqoftë, përfundoi pas mesnatës, në orën 00:07.

Edhe Durim Berisha, ish-këshilltar i kryeministrit Albin Kurti, i cili më pas iu bashkua Partisë Demokratike të Kosovës, tha se i kishte paraqitur gjykatës një parashtresë lidhur me “mospërmbarimin” e aktgjykimit të 29 shtatorit.

Në parashtresën e tij, Berisha i kërkoi Kushtetueses të vepronte si “gardian i Kushtetutës” dhe të nxirrte, sipas detyrës zyrtare, një aktvendim që do të konstatonte moszbatimin e vendimit të saj dhe shpërndarjen e Kuvendit.

Naim Jakaj, nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD), i tha Radios Evropa e Lirë se qytetarët dhe avokatët nuk kanë të drejtë të iniciojnë vetë një rast të tillë në Gjykatën Kushtetuese.

“Një qytetar apo avokat mund ta njoftojë Gjykatën, por nuk mund të kërkojë në emër të vet vlerësimin abstrakt të kushtetutshmërisë së veprimeve të Kuvendit. Për këtë kërkohen palët e autorizuara nga Kushtetuta, ndër to të paktën dhjetë deputetë të Kuvendit”, deklaroi Jakaj.

Ai sqaroi se njoftimi mund t’i shërbejë gjykatës si informatë për një moszbatim të mundshëm të aktgjykimit, por nuk është kërkesë zyrtare që e obligon atë të nisë një proces të ri.

Jakaj shtoi se, duke marrë parasysh zhvillimet pas kalimit të afatit, mund t’i kërkohet Gjykatës Kushtetuese edhe një sqarim për rastin.

“Aktgjykimi i kësaj gjykate e kishte përcaktuar qartë se afati për zgjedhjen e Presidentit përfundonte më 6 tetor dhe se procedura duhej të zhvillohej e të përfundohej brenda këtij afati”, tha ai.

Avokati i Popullit i tha REL-it se nuk ka nisur procedurë për këtë çështje dhe se aktualisht nuk po shqyrton mundësinë e paraqitjes së një rasti në Kushtetuese.

“Aktualisht nuk kemi pranuar ndonjë kërkesë lidhur me këtë çështje dhe nuk jemi duke e shqyrtuar atë në procedurë të veçantë”, thuhet në përgjigjen e Institucionit të Avokatit të Popullit për REL-in.

Institucioni bëri të ditur se do ta ndjekë ecurinë e çështjes. Nëse del një rast konkret brenda mandatit dhe kompetencave të tij, ai do të vlerësohet në përputhje me Kushtetutën dhe ligjin.

“Në vlerësimin e çdo situate konkrete duhet të merret parasysh edhe ndikimi që ajo mund të ketë në ushtrimin dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Funksionimi efektiv i institucioneve është një interes i rëndësishëm publik dhe një parakusht për ushtrimin dhe mbrojtjen efektive të të drejtave të qytetarëve”, thuhet më tej në përgjigje.

Deputetja e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Vjosa Osmani, kishte deklaruar një ditë më parë se partia e saj nuk do t’i drejtohej Kushtetueses për zgjedhjen e presidentes pas skadimit të afatit.

Eugen Cakolli, njohës i zhvillimeve, shkroi në Facebook se vetëm një grup prej të paktën dhjetë deputetësh mund ta dërgojë çështjen në Gjykatën Kushtetuese dhe se kërkesa duhet paraqitur brenda tetë ditësh.

“Nëse brenda këtij afati nuk parashtrohet kërkesë, kjo rrugë e kontestimit mbyllet”, shkroi Cakolli.

Një vit më parë, Lista Serbe iu referua mundësisë që Kushtetuta u njeh deputetëve në nenin 113 për të paraqitur çështje në këtë gjykatë. Kërkesën e kishin nënshkruar dhjetë deputetë: nëntë nga Lista Serbe dhe Adem Hoxha, i cili nuk ishte pjesë e saj.

Atëherë, çështja lidhej me procedurën e zgjedhjes së nënkryetarit të Kuvendit nga komuniteti serb. Nenad Rashiq, deputet serb i partisë Për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë, ishte zgjedhur në atë post pa propozimin e shumicës së deputetëve serbë.

Si u zhvilluan ngjarjet më 6 tetor?

Kuvendi i Kosovës e nisi procesin për zgjedhjen e presidentes në orët e vona të 6 tetorit, ditën e fundit të afatit 60-ditor të caktuar nga Gjykata Kushtetuese.

Votimi u hap në orën 23:55, ndërsa në 00:13 të 7 tetorit Kuvendi njoftoi se Justina Shiroka-Pula ishte zgjedhur presidente me 81 vota.

Në aktgjykimin për rastet KO256/26 dhe KO258/26, Kushtetuesja kishte vendosur se afati 60-ditor për zgjedhjen e presidentit nisi më 8 gusht dhe përfundonte më 6 tetor.

Para votimit, juristë të intervistuar nga Radio Evropa e Lirë kishin vlerësuar se procesi i zgjedhjes së presidentit duhej të mbyllej brenda afatit të vendosur nga Gjykata Kushtetuese.

Ehat Miftaraj, nga IKD-ja, kishte paralajmëruar se moszgjedhja e presidentit brenda këtij afati do të sillte si pasojë shpërndarjen e Kuvendit.

Jakaj tha se Gjykata Kushtetuese mund të thirret ende për ta vlerësuar çështjen, por njoftimi i Kocit nuk mjafton, i vetëm, për të nisur një procedurë të tillë. / REL