Institucioni nuk ekziston më, por pagat vazhdojnë: Rasti Paunoviq ngre pikëpyetje për financimet serbe në Kosovë

Ministrja serbe Snezhana Paunoviq ka provokuar reagime të forta pas një deklarate tronditëse, ku u shpreh se po të ndodhej në pozitën e Sllobodan Millosheviqit, do të ndërmerrte spastrim etnik në territorin e Kosovës.

Përpara se të merrte postin ministror në qeverinë serbe gjatë vitit 2025, Paunoviq përfitonte të ardhura si pjesëtare e parlamentit, por njëkohësisht edhe si udhëheqëse e Institucionit Farmaceutik të Pejës me bazë në Kosovë.

Zyrtarisht, ky entitet me qendër në Gorazhdec nuk funksionon prej vitit 2021. Radio Evropa e Lirë ka verifikuar se mbyllja e tij u krye më 7 tetor 2021, përmes një vendimi të ekzekutivit serb.

Specialisti i çështjeve të sigurisë, Drizan Shala, deklaroi për “Bota sot” se rasti i Snezhana Paunoviqit sjell dyshime të thella mbi vijimësinë e mbështetjes financiare të rrjeteve ilegale serbe brenda Kosovës.

Në analizën e tij, fakti që një institucion i shpërbërë vijoi të paguante personelin drejtues, dëshmon se Beogradi mund të jetë ende duke i dhënë jetë mekanizmave paralelë për të ushtruar influencë në Kosovë.

Ai vuri në dukje gjithashtu se autoritetet në Prishtinë kanë dokumentuar lidhjen e disa prej këtyre grupimeve me veprimtari që minojnë rendin ligjor dhe sigurinë kombëtare.

“Rasti i Snezhana Paunoviqit nuk është thjesht një parregullsi burokratike. Ai përbën një tregues që shton shqetësimet për mënyrën se si Serbia vazhdon të furnizojë me para strukturat e saj paralele në Kosovë, edhe pasi ato janë shuar në letër.

Nëse një njësi e mbyllur formalisht në 2021 ka gjeneruar ende rroga për shefat e saj, atëherë shtrohet pyetja se sa entitete të tjera marrin fonde nga buxheti serb pa pasur ndonjë arsyetim të qartë operacional. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me administrimin e financave shtetërore; ka të bëjë me një strategji të Beogradit për të ruajtur pushtet paralel në hapësirën e Kosovës.

Për më shumë se njëzet vjet, Serbia ka krijuar dhe ushqyer me para një rrjet institucionesh, zyrash dhe instrumentesh paralele në Kosovë. Një segment i këtyre formacioneve është cilësuar nga institucionet kosovare si bazë për ushtrimin e presionit politik, mbështetjes logjistike dhe operacioneve në sektorin verior të vendit.

Zhvillimet e viteve të fundit, sidomos sulmet me armë kundër objekteve shtetërore dhe forcave të rendit në Kosovë, kanë provuar se rrjetet e ndërtuara dhe të përkrahura nga Beogradi nuk kishin vetëm funksione civile. Zyrtarët kosovarë kanë pohuar se persona të implikuar në strukturat paralele janë përfshirë në veprime që dëmtojnë bazën kushtetuese dhe sigurinë e publikut. Këto akuza janë ndjekur me procese hetimore dhe masa ndëshkimore ndaj të dyshuarve”, theksoi Shala.

Më tej, Shala nënvizoi se çështja nuk duhet trajtuar si një ngjarje e shkëputur, por si një sinjal potencial që rrjetet paralele janë ende aktive dhe funksionale.

Ai kërkoi një kontroll të plotë financiar dhe një proces hetimor pa errësira për fondet që akordon Serbia për entitetet e saj në Kosovë, duke shtuar se ndershmëria është kyçe nëse Beogradi synon të tregojë vullnet për normalizimin e marrëdhënieve.

“Në këtë prizëm, rasti i një organizmi të shuar që megjithatë financohet nuk mund të lexohet si i veçuar. Ai lë vend për të dyshuar se paratë publike serbe mbulojnë koston e një rrjeti paralel, i cili shkon përtej dhënies së shërbimeve dhe shndërrohet në mjet ndikimi politik e sigurie në Kosovë.

Ja pse është i domosdoshëm një auditim gjithëpërfshirës dhe një hetim i ndershëm për të gjitha shumat që Serbia derdh për strukturat e veta në Kosovë. Qytetarët kanë të drejtë të mësojnë se cilat institucione ende marrin fonde, kush i menaxhon këto burime dhe nëse ato shërbejnë për qëllime komunitare apo për të ushqyer aparate që cenojnë sistemin kushtetues të Republikës së Kosovës.

Nëse Serbia do të dëshmojë se është e angazhuar për ‘normalizimin e marrëdhënieve’ dhe standardet e Bashkimit Evropian, atëherë transparenca mbi financimin e mekanizmave paralelë duhet të jetë hapi fillestar. Çdo euro e shpërndarë jashtë kanaleve të ligjshme dhe pa përgjegjshmëri, vetëm sa thellon mosbesimin, tensionet dhe destabilitetin në rajon”, përfundoi Shala.