Ilir Vata: Protestat shprehin pakënaqësinë e të rinjve, por politika duhet t’i dëgjojë

Kryeministri Edi Rama ka deklaruar se protestat e fundit në Shqipëri mund të jenë të ndikuara nga faktorë të huaj. Sipas tij, dy ditë më parë ishte neutralizuar një dron me eksploziv, që dyshohej se do të godiste Kryeministrinë dhe do t’i vinte flakën oborrit të brendshëm. Rama ka theksuar se një plan i tillë nuk mund të ishte menduar nga të rinjtë apo studentët dhe e ka cilësuar si veprim të një dore të huaj.

Duke komentuar situatën për “Bota sot”, analisti politik nga Shqipëria, Ilir Vata, ka thënë se demonstratat janë pasqyrim i pakënaqësive të grumbulluara në shoqëri. Sipas tij, barrën kryesore të problemeve të trashëguara nga politika e vjetër po e përjetojnë të rinjtë.

Vata ka vënë në pikëpyetje mënyrën e organizimit dhe financimit të protestave, por ka nënvizuar se kërkesat e qytetarëve duhet të shqyrtohen në planin social dhe politik, pavarësisht se nga vjen mbështetja për to.

Ai ka kujtuar se protesta nisi kryesisht në Tiranë, fillimisht me flamingo për Zvërnecin, dhe më pas u bashkuan studentët. Sipas tij, gjatë pesë ditëve të para, si edhe në ditën e gjashtë, janë shënuar episode dhune.

Analisti e ka përshkruar situatën si një përplasje brezash mes të rinjve dhe politikës së vjetër shqiptare, e cila, sipas tij, prej 35 vitesh e ka mbajtur peng të ardhmen e vendit. Ai ka deklaruar se Shqipëria është lënë në tranzicion dhe vijon të ketë nivel të ulët ekonomik e social.

Vata ka argumentuar se protestat janë të nevojshme për shkak të problemeve që ekzistojnë në vend. Ai ka thënë gjithashtu se pretendimi i kryeministrit për ndikim të huaj mund të ketë bazë, duke përmendur shfaqjen e lëvizjeve neomarksiste në Evropë, në Francë, Belgjikë, Itali dhe Gjermani, por veçanërisht në Shqipëri.

Sipas tij, vendi ndodhet mes së shkuarës dhe së ardhmes dhe ende nuk është shkëputur plotësisht nga diktatura. Vata ka paralajmëruar se pakënaqësia e rinisë mund ta çojë atë drejt fatalitetit dhe një forme të re komunizmi.

Një tjetër shqetësim i ngritur prej tij lidhet me mungesën e një drejtimi të qartë të protestës. Vata ka pyetur se kush e udhëheq atë, nëse organizohet vërtet nga të rinjtë dhe nëse pas saj mund të qëndrojnë organizata joqeveritare me origjinë marksiste. Ai ka përmendur Sorosin si burim të mundshëm ndikimi.

Analisti nuk ka përjashtuar as ndihmën e huaj, duke deklaruar se faktorë dashakeqës ndaj Shqipërisë, Kosovës dhe rajonit mund të synojnë pengimin e integrimit të Shqipërisë, Malit të Zi dhe vendeve përreth në Bashkimin Evropian ose përfshirjen e tyre në Aleancën Atlantike. Në këtë kuadër, ai ka përmendur ndikime të mundshme ruse, kineze, si edhe veprimtarinë e armiqve të Shqipërisë.

Megjithatë, Vata ka theksuar se detyra e kryeministrit është t’i dëgjojë protestuesit. Sipas tij, institucionet duhet t’u përgjigjen shqetësimeve për arsimin, meritokracinë, ekonominë, shtypin dhe lirinë e fjalës, duke u afruar me studentët dhe të rinjtë.

Ai ka kërkuar vetëpërmbajtje nga kryeministri dhe institucionet shtetërore, pasi Shqipëria, në vlerësimin e tij, është një vend gjysmëdemokratik. Vata ka thënë se liderët politikë, veçanërisht kryeministri, i cili mban përgjegjësinë kryesore për të ardhmen e shqiptarëve, nuk duhet të flasin për organizim të huaj të protestave as si hipotezë.

Vata ka deklaruar se beson se protestat kanë ndikim të jashtëm dhe se janë të sponsorizuara. Ai ka pretenduar se në shesh janë investuar miliona euro, ndërsa materiale të tilla si adezivët, një pelikon dhe parullat kushtojnë miliona lekë. Sipas tij, dikush duhet t’i financojë këto shpenzime, ndërsa mungesa e një drejtimi të qartë lë hapësirë për dyshime se kush po i shtyn protestuesit në dëm të Shqipërisë dhe të marrëdhënieve me vendet e tjera.

Analisti ka sqaruar se në fillim e ka mbështetur protestën, por kohët e fundit është bërë më kritik për shkak të dhunës. Ai ka theksuar se qytetarët kanë të drejtë të protestojnë, por demonstratat duhet të jenë paqësore dhe nuk duhet të kthehen në përpjekje për djegien e Shqipërisë apo krijimin e imazhit se vendi po rikthehet në vitin ’97.

Sipas Vatas, përshkallëzimi i situatës mund të dëmtojë kredibilitetin ndërkombëtar të Shqipërisë dhe të rrezikojë jetën e qytetarëve, sidomos kur sulmohen institucionet dhe bizneset. Ai e ka cilësuar të besueshëm pretendimin e Ramës për ndikim të huaj, duke pasur parasysh se protesta nuk ka një drejtim të qartë dhe se kryeministri është i informuar për situatën.

Vata ka përfunduar se partitë politike dhe institucionet duhet të tregojnë përmbajtje, në mënyrë që protestat të zhvillohen në mënyrë paqësore, protestuesit të dëgjohen dhe kërkesat e tyre të marrin zgjidhje.