Fushata për spastrim etnik në Kosovë, Janjiq: Vuçiq dhe Daçiq ndajnë vizionin e Paunoviqit

Dushan Janjiq, drejtori ekzekutiv i Forumit për Marrëdhënie Etnike dhe një prej ekspertëve më të thellë të dinamikave ballkanike, cilëson se deklarata e ministres serbe të administratës publike, Snezhana Paunoviq, për spastrimin etnik të Kosovës nga shqiptarët, e kapërcen në ashpërsi vetë politikën e Sllobodan Millosheviqit.

Ai argumenton se Paunoviq nuk është një zë i izoluar, por pjesë e një strategjie më të gjerë ku marrin pjesë edhe presidenti Aleksandar Vuçiq dhe ministri i Brendshëm, Ivica Daçiq, të dy figura me trashëgimi nga vitet ’90.

Sipas Janjiqit, kjo deklaratë është më ekstreme se vetë veprimi i Millosheviqit, pasi sugjeron që ai nuk e çoi deri në fund atë që ndërmori, duke bërë thirrje për përfundimin e saj. Ai shton se shumë serbë nga Kosova, të cilët u vendosën në Serbi dhe morën poste, janë sot pjesë e një fushate të orkestruar nga Vuçiq. Paunoviq, beson ai, duhet të mbajë përgjegjësi personale për fjalët e saj dhe nuk mund të ushtrojë funksione publike, por në të vërtetë ajo është një instrument në një lëvizje më të gjerë që përfshin edhe Daçiqin e Vuçiqin.

Janjiq thekson se mendësia politike në Beograd për Kosovën nuk ka ndryshuar thelbësisht që nga koha e Millosheviqit. Ai tregon se Millosheviqi krijoi një mitologji për të shpëtuar nga përgjegjësia, duke propaganduar se Serbia nuk ka bërë luftë dhe nuk ka sulmuar askënd, dhe kjo narrativë zuri vend në arsim dhe në opinionin publik.

Sot, shumë të rinj nuk e perceptojnë Kosovën si një realitet ku jetojnë njerëz, por si një mit, pikërisht ai i Vidovdanit, i cili shërbeu si pikënisje për luftërat. Vuçiq, në ndërtimin e politikës së tij populiste, sidomos pas dështimit të idesë për ndarjen e veriut, filloi të shprehte haptazi atë që të tjerët, përfshirë Zoran Gjingjiqin, e kishin menduar: se bashkëjetesa me shqiptarët është e pamundur dhe se ndarja është e domosdoshme, e nëse jo, ata duhet të shkojnë në Shqipëri. Ky mit e ushqen bindjen se Kosova do t’i përkasë përsëri Serbisë, prandaj incidenti me Paunoviqin, sado paradoksal, shërben si një thirrje zgjimi përballë realitetit.

Një pjesë të përgjegjësisë për këtë klimë Janjiq ia atribuon edhe Komisionit Evropian, i cili nuk e inicioi dialogun e normalizimit nga premisa themelore se pajtimi kërkon shërimin e shoqërive në të dyja anët. Mungesa e kritikave dhe reagimeve ka inkurajuar këto politika, dhe tani Vuçiq përdor këtë si argument për lojën e tij të dyfishtë: nga njëra anë, ai e vë në pah Paunoviqin dhe Daçiqin, duke i mbrojtur, çka i shërben disiplinimit të Partisë Socialiste të Serbisë (SPS), e cila po sinjalizon ndryshime me kuadro të reja dhe po shqyrton largimin nga koalicioni; nga ana tjetër, ai paraqitet para perëndimorëve si i moderuari që do ta rregullojë situatën.

Megjithatë, Janjiq nënvizon se në skenën politike serbe aktualisht nuk ka asnjë politikan autentikisht të moderuar, por do të ishte e gabuar të thuhej se shumica e qytetarëve, veçanërisht të pakënaqurit, lëvizja studentore dhe protestuesit, nuk mendojnë ndryshe.