Sulmi terrorist në Banjskë dhe përgjegjësia për organizimin e tij mbeten një nga çështjet më të nxehta në marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë. Megjithëse Gjykata e Lartë në Beograd ka vendosur paraburgim dhe ka lëshuar fletarrestim për Millan Radoiçiqin, ndaj tij ende nuk është ngritur aktakuzë për organizimin e sulmit të vitit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.
Vendimi i fundit i gjykatës serbe erdhi pasi Radoiçiqi nuk iu bind urdhrit për t’u paraqitur në polici më 15 nëntor, ndërsa njoftimet për një largim të tij të mundshëm drejt Rusisë kanë shtuar dyshimet për vendndodhjen e tij dhe për gatishmërinë e Beogradit për ta vënë para përgjegjësisë ligjore.
None found
Për këtë çështje, eksperti austriak Gunther Fehlinger ka folur për “Bota sot”, duke e cilësuar rastin e Banjskës si provën e parë reale për qeverinë e re që mund të formohet në Serbi dhe për premtimet për një ndryshim politik në këtë vend.
Fehlinger thekson se fletarrestimi për Radoiçiqin përbën një hap të domosdoshëm, por vlera e tij do të varet nga veprimet konkrete që autoritetet serbe do të ndërmarrin për ta lokalizuar dhe arrestuar atë, si dhe për të bashkëpunuar me Kosovën.
Ai vlerëson se rasti i Banjskës do të jetë testi i parë i vërtetë për një qeveri të udhëhequr nga studentët në Beograd dhe për Serbinë e re që ajo premton. Sipas tij, Gjykata e Lartë në Beograd ka urdhëruar paraburgim dhe fletarrestim për Radoiçiqin, pasi ai nuk iu përgjigj detyrimit për t’u paraqitur në polici më 15 nëntor. Ky veprim është i domosdoshëm, por rëndësia e tij do të varet nga hapat e mëpasshëm të Serbisë për ta lokalizuar, arrestuar dhe bashkëpunuar me Kosovën, në mënyrë që ai të gjykohet atje. Ai shton se lajmet për largimin e tij drejt Rusisë nuk janë konfirmuar ende; nëse konfirmohet se ndodhet jashtë shtetit, Beogradi duhet të kërkojë menjëherë ndihmë ndërkombëtare gjyqësore dhe policore.
Duke komentuar vonesat në hetimin e sulmit terrorist në Banjskë, Fehlinger vëren se edhe pas më shumë se tre vjetësh nga ngjarja, prokuroria serbe ende nuk ka ngritur aktakuzë ndaj Radoiçiqit. Ai kritikon mungesën e një shpjegimi të qartë nga autoritetet serbe për arsyet që po e pengojnë përparimin e rastit.
Sipas tij, Beogradi pretendon se është duke pritur provat e kërkuara nga Kosova përmes EULEX-it, por prokurorët duhet të bëjnë të ditur se cilat prova kanë kërkuar dhe çfarë ende mungon.
Ai shton se edhe pas më shumë se tre vjetësh nga sulmi terrorist në Banjskë, ku humbi jetën rreshteri i Policisë së Kosovës Afrim Bunjaku, hetimet e prokurorëve serbë ndaj Radoiçiqit vazhdojnë ende. Sipas tij, Beogradi pretendon se po pret provat që ka kërkuar nga Kosova nëpërmjet EULEX-it. Fehlinger kërkon që prokurorët të sqarojnë, brenda kufijve të konfidencialitetit, se cilat prova janë kërkuar, kur janë kërkuar dhe çfarë ende nuk është siguruar, përpara se të vendosin nëse do të ngrenë aktakuzë. Ai thekson se EULEX-i duhet të lehtësojë zgjidhjen e çdo kërkese të pazgjidhur midis Beogradit dhe Prishtinës. Pas tre vjetësh, sipas tij, publiku meriton një shpjegim të qartë për pengesat që po vonojnë rastin.
Fehlinger nënvizon se Radoiçiqi ka marrë publikisht përgjegjësinë për organizimin e sulmit, por kjo nuk duhet të çojë në ngushtimin e hetimeve vetëm tek ai. Sipas ekspertit, duhet të zbardhet se kush e furnizoi grupin me armë, kush e financoi dhe nëse zyrtarë të institucioneve të Serbisë kishin dijeni për operacionin ose ndihmuan në realizimin dhe fshehjen e tij.
Ai kujton se Radoiçiqi e ka pranuar publikisht përgjegjësinë për organizimin e sulmit dhe gëzon të drejtën e prezumimit të pafajësisë dhe të një gjykimi të drejtë. Duke qenë se ai drejtonte një grup të armatosur, hetimi duhet të përcaktojë se kush i siguroi armatimin, kush e financoi dhe nëse persona nga qeveria, ushtria, policia apo shërbimet inteligjente të Serbisë kishin dijeni për operacionin, e lehtësuan atë ose ndihmuan në mbulimin e tij. Vonesat në hetime i japin Kosovës baza të forta për të vënë në pikëpyetje vullnetin e Beogradit për bashkëpunim. Çdo përfshirje e mundshme e zyrtarëve shtetërorë duhet të hetohet mbi bazën e provave.
Fehlinger kërkon që Kuvendi i Serbisë të krijojë një komision hetimor për sulmin në Banjskë, i cili do të shqyrtonte edhe atë që dinin presidenti Aleksandar Vuçiq dhe ish-zyrtari i lartë serb Aleksandar Vulin përpara dhe gjatë organizimit të sulmit.
Sipas tij, të dy duhet të merren në pyetje, së bashku me zyrtarët përkatës të ushtrisë, policisë dhe shërbimeve inteligjente, ndërsa gjetjet e komisionit duhet të bëhen publike.
Fehlinger thekson se Kuvendi i Serbisë duhet të ngrejë një komision hetimor për sulmin terrorist në Banjskë. Sipas tij, duhet të zbardhet se çfarë ka ditur Aleksandar Vuçiqi dhe kur është vënë në dijeni, si dhe çfarë ka ditur Aleksandar Vulin dhe kur e ka mësuar. Komisioni duhet t’i pyesë të dy, bashkë me përfaqësuesit përkatës të ushtrisë, policisë dhe shërbimeve inteligjente, të sigurojë dokumentet e nevojshme dhe t’i publikojë gjetjet e tij. Çdo dëshmi për bashkëpunim kriminal duhet t’u kalojë prokurorëve të pavarur.
Më tej, Fehlinger vlerëson se një qeveri e re në Serbi nuk duhet ta përdorë Radoiçiqin si përgjegjësin e vetëm për sulmin, duke shmangur kështu hetimin e rolit të udhëheqjes politike dhe të institucioneve të sigurisë. Ai shprehet se përgjegjësia përfundimtare politike bie mbi presidentin aktual serb, Aleksandar Vuçiq.
Fehlinger paralajmëron se nëse Radoiçiqi gjendet në territorin e Serbisë dhe një qeveri e re nuk arrin të ndërmarrë veprimet ligjore për ta dorëzuar në Kosovë, ajo do të tregohej e paaftë që në sprovën e parë madhore të sundimit të ligjit. Ai vlerëson se dorëzimi i tij do të ishte një zhvillim i mirëpritur. Megjithatë, sipas tij, qeveria e re duhet t’i shmanget tundimit për ta shndërruar Radoiçiqin në një kurban politik dhe për ta mbyllur çështjen pa hetuar rolin e udhëheqjes politike dhe të strukturave të sigurisë në Serbi. Fehlinger beson se përgjegjësia përfundimtare politike i takon Aleksandar Vuçiqit. Si president në momentin e sulmit, ai u detyrohet qytetarëve të Serbisë, Kosovës dhe familjes së Afrim Bunjakut një shpjegim të plotë për atë që ka ditur dhe për mënyrën si ka vepruar. Vuçiq duhet të përballet me pasojat politike që do të dalin nga gjetjet e hetimit.
Duke folur për rolin e bashkësisë ndërkombëtare, eksperti austriak vë në pah përgjegjësinë e Bashkimit Evropian për të ushtruar presion ndaj Serbisë. Ai kërkon që përparimi i negociatave të anëtarësimit të Serbisë në BE të kushtëzohet me bashkëpunim të verifikueshëm në rastin e Banjskës, përfshirë zbatimin e fletarrestimit, përgjigjen ndaj kërkesave të Kosovës për ndihmë juridike dhe hetimin e mundshëm të përfshirjes së zyrtarëve shtetërorë serbë.
Fehlinger vlerëson se edhe Bashkimi Evropian ka përpara një provë të rëndësishme. Ai kujton se Parlamenti Evropian ka kërkuar tashmë bashkëpunim të plotë dhe e ka cilësuar ekstradimin në Kosovë si një rrugë ligjore për të sjellë të dyshuarit para drejtësisë. Sipas tij, Brukseli duhet ta kthejë bashkëpunimin e verifikueshëm në rastin e Banjskës në kusht për avancimin e mëtejshëm të negociatave të anëtarësimit të Serbisë në BE. Kjo do të thotë të kërkohen veprime konkrete për ekzekutimin e fletarrestimit, përgjigje në kohë ndaj kërkesave të Kosovës për ndihmë juridike dhe një hetim i besueshëm për përfshirjen e mundshme të zyrtarëve shtetërorë serbë.
Në përfundim, Fehlinger paralajmëron se çdo tolerim i mungesës së bashkëpunimit të Beogradit në rastin e Banjskës do të ishte gabim i rëndë i Bashkimit Evropian. Sipas tij, BE-ja duhet të dëshmojë se standardet e sundimit të ligjit që kërkon nga Serbia vlejnë edhe në praktikë.
Ai paralajmëron se BE-ja do të gabonte rëndë nëse i jep qeverisë së re në Beograd një leje të pakushtëzuar për t’iu shmangur përgjegjësisë në rastin e Banjskës. Sipas tij, nëse Brukseli i çon përpara negociatat e anëtarësimit ndërkohë që Beogradi nuk bashkëpunon, atëherë do të mbetet pak shpresë se BE-ja është e gatshme të mbrojë standardet e sundimit të ligjit që kërkon që Serbia t’i përmbushë.
Ideja e Arsene Wenger për ndryshimin e rregullit të pozicionit jashtë loje do të braktiset pas testimit në garat e…
Çdo i dhjeti fëmijë i moshës 12 deri në 17 vjeç është viktimë e keqpërdorimit seksual, sipas një hulumtimi të…
Sindikata e Re e Punëtorëve të Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK) do të mbajë sot protestë para Drejtorisë së KEK-ut,…
Koalicioni i OJQ-ve për Mbrojtjen e Fëmijëve (KOMF) dhe Rrjeti i Grave të Kosovës do të mbajnë sot protestë në…
Paneli përzgjedhës për pozitën e Avokatit të Popullit do të mblidhet sot në Kuvendin e Kosovës për të shqyrtuar aplikacionet…
Kuvendi i Kosovës do të mbajë sot 2 seanca plenare, ku pritet të shqyrtohen çështje të rëndësishme. Në orën 10:00…