BE-ja: Kthimi në punë i gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë, pjesë e bisedimeve për normalizim

Zëdhënësi i Bashkimit Evropian deklaroi të mërkurën për Radion Evropa e Lirë se çështja e rikthimit të magjistratëve dhe prokurorëve të komunitetit serb në sistemin e drejtësisë në Kosovë po diskutohet brenda dialogut për normalizimin e marrëdhënieve midis dy vendeve.

Në një përgjigje me shkrim, zëdhënësi theksoi se BE-ja i ka kërkuar vijimësisht Serbisë të nxisë këtë proces, ndërsa Kosovës t’i hapë rrugë rintegrimit të punonjësve të drejtësisë serbë, duke respektuar marrëveshjet e dialogut dhe legjislacionin vendor. Po ashtu, Brukseli u bëri thirrje të dyja palëve të krijojnë kushtet e duhura për zbatimin e detyrimeve dhe të shmangin veprime që do ta vështirësonin më tej situatën.

Braktisja masive e institucioneve nga përfaqësuesit serbë ndodhi në fund të nëntorit të vitit 2022, si reagim ndaj vendimit të Qeverisë së Kosovës për të ndaluar përdorimin e targave të lëshuara nga Serbia dhe për t’i konvertuar ato në ato të Republikës së Kosovës. Në atë periudhë, përveç efektivëve të policisë dhe nëpunësve komunalë, dorëheqjen e paraqitën edhe afro 130 gjyqtarë, prokurorë dhe personel administrativ nga katër komunat veriore: Mitrovica e Veriut, Leposaviqi, Zveçani dhe Zubin Potoku.

Problemi i dorëheqjeve të pazgjidhura u bë sërish aktual në mes të qershorit, kur ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, iu drejtua Këshillit Gjyqësor dhe Këshillit Prokurorial të Kosovës duke kërkuar finalizimin pa vonesë të procedurave përkatëse. Ajo argumentoi se vonesat në trajtimin e këtyre rasteve po pengojnë funksionimin e rregullt të sistemit të drejtësisë.

Këshilli Gjyqësor konfirmoi për Radion Evropa e Lirë se e ka marrë letrën më 19 qershor dhe se do ta shqyrtojë temën në njërën nga seancat e ardhshme, duke vepruar sipas kompetencave të përcaktuara me kushtetutë dhe ligj. Ndërkaq, Këshilli Prokurorial nuk dha asnjë koment për këtë çështje.

Nisma për largimin kolektiv të serbëve nga strukturat shtetërore të Kosovës erdhi nga Lista Serbe dhe u përkrah nga zyrtarët në Beograd. Ata që dhanë dorëheqje u pajisën me kontrata të përkohshme dhe vijuan të marrin rroga nga buxheti serb. Megjithatë, një pjesë e tyre që nuk rreshtoheshin pas Listës Serbe humbën si këto të ardhura ashtu edhe mundësinë për t’iu kthyer posteve të mëparshme.

Pas një sërë krizash në veri, përfshirë sulmin e armatosur në Banjskë kundër Policisë së Kosovës në vitin 2023, presidenti serb Aleksandar Vuçiq u shpreh pro rikthimit të serbëve në radhët e policisë dhe në organet e drejtësisë. Edhe Lista Serbe, përpara zgjedhjeve vendore të vitit të shkuar, e pranoi se braktisja e institucioneve kishte qenë një gabim.

Në anën tjetër, autoritetet në Prishtinë, me në krye kryeministrin Albin Kurti, kanë mbajtur qëndrimin se çështja e rikthimit nuk duhet trajtuar si temë politike, por si një proces rreptësisht juridik dhe kushtetues.