BE-ja kërkon shmangien e deklaratave për devijimin e rrjedhës së Ibrit

Bashkimi Evropian ka bërë thirrje që të shmangen deklaratat mbi mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së lumit Ibër, si dhe çdo veprim që nuk kontribuon në normalizimin e raporteve mes Kosovës dhe Serbisë.

Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, një zëdhënës i Komisionit Evropian deklaroi më 11 gusht se përparimi drejt normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve mund të realizohet vetëm nëpërmjet dialogut.

Sipas Komisionit Evropian, palët duhet të përmbahen nga deklaratat, përfshirë ato që lidhen me ndryshime të mundshme të rrjedhës së lumit, dhe nga veprimet që nuk e mbështesin këtë objektiv.

Reagimi i BE-së vjen pasi presidenti serb, Aleksandar Vuçiq, tha më 9 gusht se autoritetet e Serbisë po konsultohen me ekspertë për të shqyrtuar mundësinë e devijimit të rrjedhës së Ibrit. Ai e ndërlidhi këtë çështje me rrënimin e shtëpive dhe vilave të serbëve pranë Liqenit të Ujmanit, në veri të Kosovës.

Deklarata e Vuçiqit shkaktoi reagime të forta nga zyrtarët kosovarë, ndërsa më pas çoi edhe në një përplasje publike mes përfaqësuesve zyrtarë të Shqipërisë dhe Serbisë.

Komisioni Evropian theksoi njëkohësisht se avancimi i dialogut mes Prishtinës dhe Beogradit përbën kusht paraprak që të dyja palët të ecin përpara në procesin e integrimit evropian.

BE-ja u ndal edhe te rrënimet e fundit në zonën e Liqenit të Ujmanit, të cilat Vuçiqi i përmendi kur foli për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit.

Në përgjigjen e Komisionit Evropian thuhet se shqetësimet lidhur me rrënimet e fundit në liqenin e Gazivodës/Ujmanit janë bërë të ditura tashmë.

Sipas institucionit evropian, zbatimi i çdo mase që mund të sjellë pasoja të pakthyeshme duhet të bëhet duke respektuar procedurat e rregullta ligjore.

Komisioni shtoi se personave të prekur duhet t’u sigurohet një mundësi efektive për të kërkuar mbrojtje juridike dhe, kur kjo mund të zbatohet, mbrojtje të përkohshme gjyqësore përpara ndërmarrjes së masës.

Ibri ka një gjatësi prej rreth 270 kilometrash. Lumi buron në Mal të Zi, përshkon Serbinë dhe më pas vazhdon në Kosovë, ku ushqen liqenin artificial të Ujmanit.

Afërsisht dy të tretat e sipërfaqes së këtij liqeni gjenden brenda territorit të Kosovës.

Përmes sistemit të Ujmanit dhe Ibër-Lepencit sigurohet furnizimi me ujë për shtatë komuna. Ky ujë shfrytëzohet gjithashtu për ujitje dhe për ftohjen e termocentraleve në Obiliq, nga të cilat prodhohet pjesa më e madhe e energjisë elektrike të Kosovës.

Ekspertë të intervistuar më parë nga Radio Evropa e Lirë kanë vlerësuar se devijimi i Ibrit është i realizueshëm nga pikëpamja teknike, por do të kërkonte shpenzime jashtëzakonisht të larta. Sipas tyre, nëse një ndërhyrje e tillë do t’i shkaktonte dëme Kosovës, ajo do të ishte në kundërshtim me parimet e së drejtës ndërkombëtare që rregullojnë ujërat ndërkufitare.

Serbia është palë nënshkruese e Konventës së Kombeve të Bashkuara të vitit 1997, e cila trajton përdorimin e rrjedhave ujore ndërkombëtare për qëllime të ndryshme nga lundrimi.