Avokati i Popullit kërkon masa të menjëhershme për mbrojtjen e ujërave në Kosovë

Problemet e sektorit të ujërave në Kosovë janë të njohura prej vitesh, por masat për përmirësimin e gjendjes kanë përparuar me ritëm të pamjaftueshëm. Këtë e thekson Avokati i Popullit në raportin e publikuar për gjendjen e ujërave, ku trajtohen ndotja e lumenjve, menaxhimi i resurseve ujore dhe zbatimi i legjislacionit për mbrojtjen e mjedisit.

Raporti rendit ndër lumenjtë më të ndotur Graçankën në Vragoli, Sitnicën përgjatë gjithë rrjedhës, Nerodimen në Gerlicë dhe Kaçanik, Drenicën në Drenas dhe Vragoli, si dhe Limanin e Klinës në Klinë.

Ndotja lidhet kryesisht me shkarkimin e ujërave urbane pa trajtim, aktivitetet industriale, përdorimin bujqësor dhe hedhjen e mbeturinave në shtretërit e lumenjve. Gjendja e tyre rëndohet edhe nga shfrytëzimi i pakontrolluar i rërës dhe zhavorrit.

Në nivel lokal, raporti vë në dukje mungesën e kapaciteteve institucionale: shumica e komunave nuk kanë zyrtarë dhe inspektorë mjedisorë, ndërsa shumë prej tyre nuk kanë hartuar plane lokale për mbrojtjen e mjedisit.

Mungesa e stafit dhe e pajisjeve laboratorike në Institutin Hidrometeorologjik të Kosovës përbën një tjetër shqetësim. Raporti kërkon gjithashtu zgjerimin e rrjetit të monitorimit të ujërave, sidomos për ujërat nëntokësore.

Për ujin e pijshëm, të dhënat e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës tregojnë se në vitin 2024 u analizuan 11 mijë e 16 mostra; 98.7 për qind e tyre ishin në përputhje me vlerat parametrike.

Nga janari deri në gusht 2025 u analizuan 8 mijë e 435 mostra të tjera, prej të cilave 98.2 për qind rezultuan në përputhje me standardet përkatëse.

Megjithatë, në Liqenin e Badocit mbetet problem mangani: gjatë viteve 2024 dhe 2025 janë konstatuar tejkalime të vlerave të përcaktuara.

Avokati i Popullit tërheq vëmendjen edhe te rreziku i përmbytjeve. Për përballimin e tij kërkon planifikim afatgjatë, investime në infrastrukturën ujore dhe mirëmbajtje sistematike të rrjedhave ujore.

Sipas vlerësimit të Avokatit të Popullit, institucionet përgjegjëse duhet të ndërmarrin tani veprime konkrete, urgjente dhe të koordinuara. Mbrojtja e ujërave, thekson ai, kërkon angazhim të përbashkët në nivel qendror dhe lokal.