A duhej të pritej Apeli? Në Hagë hapet procedura për dëmshpërblimin e viktimave

Dhomat e Specializuara në Hagë kanë hapur procedurën për përcaktimin e kompensimit të viktimave në çështjen gjyqësore kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit.

Kryetari i Trupit Gjykues, Charles L. Smith, e mori më 16 shtator vendimin për fillimin e procedurës së reparacioneve. Mbrojtjes i është dhënë afat deri më 22 shtator për ta kundërshtuar hapjen e saj, raporton KosovaPress.

Fakti që procedura nisi pa u dhënë ende një vendim në shkallën e dytë, përkatësisht nga Gjykata e Apelit, ka nxitur debat nëse kompensimi duhej të trajtohej tani apo vetëm pas përfundimit të procesit gjyqësor.

Avokati Naim Bajraktari vlerëson se, sipas rregullit, procesi për dëmshpërblimin e viktimave duhet të hapet pasi vendimi penal të marrë formë të prerë. Përderisa aktgjykimi mund të ndryshohet në shkallën e dytë, ai e konsideron të parakohshëm këtë veprim.

Bajraktari deklaroi se kompensimi zakonisht trajtohet pas plotfuqishmërisë së vendimit. Sipas tij, procesi në Gjykatën Speciale është karakterizuar vazhdimisht nga anomali dhe veprime në kundërshtim me ligjin, ndaj raste të tilla janë bërë të zakonshme për këtë gjykatë. Ai theksoi se vendimi për nisjen e procedurës është, mbi të gjitha, i parakohshëm, pasi ende nuk ekziston një vendim i plotfuqishëm.

Sipas avokatit, epilogu në Apel mund të ndryshojë edhe bazën mbi të cilën po zhvillohet procedura për kompensimin e viktimave.

Ai tha se veprimet e mëtejshme do të varen nga përfundimi i vendimit të Apelit. Nëse vendoset drejtësi, sipas Bajraktarit, aktgjykimi duhet të rrëzohet nga gjykata e shkallës së dytë dhe, si pasojë, edhe procedura e reparacioneve duhet të rishqyrtohet. Megjithatë, ai vlerësoi se duhet pritur epilogu në Apel dhe se, duke u bazuar në ritmin e vendimmarrjes në proceset e mëparshme, nuk beson se një përfundim në shkallën e dytë do të ketë para afro dy vitesh. Bajraktari paralajmëroi gjithashtu se hapja e procedurave në këtë fazë mund të perceptohet si paragjykim i procesit.

Një qëndrim tjetër ka ish-kryetari i Gjykatës Supreme, Fejzullah Hasani. Ai thotë se kërkesa pasurore-juridike mund të shqyrtohet paralelisht me çështjen penale, pa qenë e nevojshme të pritet vendimi i Gjykatës së Apelit.

Hasani shpjegon se kjo procedurë u mundëson viktimave ta realizojnë të drejtën për kompensim brenda procesit penal, duke shmangur shpenzimet që do të sillte ngritja e një padie të veçantë civile.

Sipas tij, kompensimi i dëmit të viktimave rregullohet në të gjitha ligjet, përfshirë edhe Kodin e Procedurës Penale të Kosovës. Brenda një procesi penal mund të vendoset edhe për pjesën me karakter civil, pra për paditë civile. Hasani theksoi se kërkesa pasurore-juridike trajtohet njëkohësisht me çështjen penale dhe jo pasi Gjykata e Apelit të ketë marrë vendim.

Megjithatë, ai nuk e përjashton mundësinë që Dhomat e Specializuara, për shkak të rregullave të brendshme dhe veçorive të procesit, të kenë paraparë një mënyrë të posaçme për trajtimin e reparacioneve.

Hasani tha se, nga ajo që ka parë, kërkesa pasurore-juridike pritet të vendoset bashkë me çështjen kryesore dhe të përfshihet në aktgjykim. Sipas tij, për këtë kërkesë vendoset kur shpallet aktgjykimi kryesor, jo pasi ai të marrë formë të prerë në Apel. Kjo sepse të akuzuarit ose të pandehurit kanë të drejtë ta ankimojnë në Gjykatën e Apelit edhe pjesën që lidhet me kërkesën pasurore-juridike.

Ish-kryetari i Gjykatës Supreme nënvizoi se baza e kompensimit është e lidhur drejtpërdrejt me një aktgjykim dënues. Në rast se i akuzuari shpallet i pafajshëm ose aktakuza refuzohet, ndryshon edhe themeli i kërkesës pasurore-juridike.

Procedura e reparacioneve synon të përcaktojë të drejtat e viktimave për kompensim dhe të vlerësojë dëmin që pretendohet se u është shkaktuar.

Në këtë etapë, palët kanë mundësi të paraqesin kundërshtimet dhe qëndrimet e tyre, ndërsa vendimi përfundimtar do të kushtëzohet nga zhvillimi i mëtejshëm i procedurës.

Aktgjykimi i 16 shtatorit ndaj katër ish-krerëve të UCCK-së është vendim i shkallës së parë. Përfundimi i çështjes mund të ndikohet nga procedurat e ankimit dhe nga vendimi që do të marrë Gjykata e Apelit.

Më 16 shtator, Trupi Gjykues i shpalli fajtorë të katër të akuzuarit për krimet e luftës të ndalimit të paligjshëm ose arbitrar, trajtimit mizor, torturës dhe vrasjes. Dënimet e shqiptuara ndaj tyre arrijnë në total 81 vjet burgim.

Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet dhe Rexhep Selimi me 13 vjet, duke u llogaritur edhe periudha e kaluar në paraburgim.