Në pjesën e dytë të emisionit “Debat Plus”, brenda ciklit “Dosjet”, veprimtari Ibrahim Kelmendi foli për takimin e Jusuf Gërvallës, Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës para se të vriteshin. Ai trajtoi gjithashtu rolin e vet në raportet ndërmjet Gërvallës dhe Zekës, si dhe hetimet që autoritetet gjermane zhvilluan për atentatin.
Të lidhura
None found
Kelmendi tregoi se takimi ishte mbajtur në banesën e Murat Kryeziut. Sipas tij, rreth orës një pas mesnate, pas përfundimit të ndejës, afro 20 të pranishmit dolën në oborr për t’u përshëndetur dhe pothuajse të gjithë e morën vesh se ku do të flinin, pasi Jusufi kishte thënë me zë se ata ishin mysafirë të familjes Gërvalla.
Ai shtoi se lista me emrat e të gjithë pjesëmarrësve ndodhet në librin e Nuhi Sulejmanit, ndërsa shumica e tyre vinin nga rrethinat e Shtutgartit.
Duke folur për marrëdhënien mes Jusuf Gërvallës dhe Kadri Zekës, Kelmendi tha se nga tetori 1981 deri më 2 janar 1982 kishte vepruar si ndërmjetësues mes tyre. Ai deklaroi se synonte që komploti, për të cilin fajësoi Sabri Novosellën, të kapërcehej sa më shpejt dhe me sa më pak pasoja.
Sipas tij, raportet ndërmjet Gërvallës dhe Zekës ishin përmirësuar gjatë një manifestimi për festat e Nëntorit 1981, të organizuar në Esslingen, pranë Shtutgartit. Në atë aktivitet, Jusufi dhe Kadriu kishin qenë të vetmit të ulur së bashku në podium, ku mbajtën fjalime dhe iu përgjigjën pyetjeve të bashkatdhetarëve.
Kelmendi tha se manifestimi e kishte fshehur deri diku mllefin e Jusufit ndaj Kadriut, por, sipas tij, “spiunët” vazhdonin veprimtarinë e tyre diversioniste.
I pyetur nëse atentati ishte kryer drejtpërdrejt nga UDB-ja apo në të kishin marrë pjesë edhe aktorë të tjerë, Kelmendi u shpreh se nuk e njihte prapaskenën. Megjithatë, ai paraqiti versionin e tij për hetimet dhe procesin gjyqësor në Gjermani.
“Vazhdoj të besoj se Riza Salihu ishte kryevrasësi, sepse u besoja kryehetuesve gjermanë, të cilët thoshin se Rizai nuk kishte alibi”, deklaroi Kelmendi.
Ai rrëfeu se, vetëm pak ditë pas vrasjeve, policia gjermane kishte shpërndarë trakte dhe u kishte kërkuar qytetarëve të tregonin nëse e kishin parë personin e paraqitur në fotografi. Sipas Kelmendit, bëhej fjalë për Riza Salihun, fotografia e të cilit ishte transmetuar edhe në televizione.
Kelmendi tha se Salihu ishte arrestuar pas disa ditësh, por ishte liruar shpejt. Ai e lidhi këtë vendim me faktin se institucionet gjermane të asaj kohe u jepnin përparësi marrëdhënieve të mira me Jugosllavinë dhe ndjekjes së personave që cilësoheshin si “armiq” të saj, kategori ku, sipas tij, përfshiheshin edhe ata.
Sipas Kelmendit, hetimet u riaktivizuan në vitin 1990, në kohën e shpërbërjes së Jugosllavisë, dhe Salihu u arrestua përsëri si i dyshuar i mundshëm për vrasjet. Ai tha se hetuesia operative gjermane, LKA e Baden-Württembergut, ishte e bindur se Salihu nuk kishte alibi për kohën kur ndodhën vrasjet.
Pas rreth 16 muajsh paraburgim, çështja kishte kaluar në proces gjyqësor në Gjykatën e Shtutgartit, ku Kelmendi ishte caktuar si dëshmitar. Ai tregoi se dëshmoi vetëm në një seancë, ndërsa Salihu, sipas tij, nuk pranoi të merrte pjesë me pretendimin se ishte i sëmurë.
Kelmendi tha se seanca kishte zgjatur vetëm pak çaste dhe se më pas nuk ishte thirrur sërish. Ai shtoi se nuk e dinte si kishte përfunduar gjykimi, pasi statusi i dëshmitarit nuk i lejonte ta ndiqte procesin.
Sipas asaj që kishte dëgjuar, procedura ishte ndërprerë sepse Jugosllavia nuk i kishte dorëzuar dëshmitarët e kërkuar. Kelmendi tha se kjo nënkuptonte që Riza Salihu as nuk ishte shpallur i pafajshëm dhe as nuk ishte dënuar.
Ai kritikoi familjarët, bashkëveprimtarët dhe institucionet e Kosovës për mungesë angazhimi në zbardhjen e vrasjeve. Kelmendi pretendoi se institucionet kosovare nuk kishin bërë as “minimumin e mundshëm” për të kërkuar të dhëna mbi përfundimet e hetimeve ose për ta ndihmuar procesin.
Në vijim të intervistës, Kelmendi u përball me deklaratat e Suzana Gërvallës. Sipas moderatorit, ajo kishte thënë se Jusuf Gërvalla e kishte larguar Kelmendin disa herë nga shtëpia dhe se familja kishte pasur dyshime ndaj tij.
Kelmendi i hodhi poshtë këto pretendime, duke thënë se Suzana kishte shpifur për arsye që ai nuk i dinte dhe që, sipas tij, as ajo nuk mund t’i tregonte, ndonëse ishte e vetëdijshme për shpifjet.
Ai deklaroi se Suzana Gërvalla nuk kishte qenë zgjuar kur ai, Kadri Zeka dhe Jusuf Gërvalla kishin mbërritur në shtëpi gjatë natës mes 16 dhe 17 janarit 1982. Sipas tij, ajo nuk kishte qenë e pranishme as në bisedën prej dy deri në tri orësh, ku kishin marrë pjesë vetëm Jusufi, Kadriu dhe ai.
Kelmendi tregoi se më vonë ishte larguar bashkë me Sylë Nuhën për të parë një shfaqje filmi në Düsseldorf, ndërsa Jusuf Gërvalla dhe Kadri Zeka kishin vazhduar të qëndronin në dhomën e punës.
Ai theksoi se takimi nuk kishte pasur si qëllim pajtimin, pasi pajtimi mes Jusufit dhe Kadriut, sipas tij, kishte ndodhur më herët, në dasmën e Kadri Zekës dhe Saimës. Kelmendi tha se të dy ishin “ngujuar” në dhomën e punës për të përgatitur shkresat e bashkimit për të cilin ishte marrë vendim.
Duke kujtuar periudhën pas vrasjeve, Kelmendi tha se kishte qëndruar rreth tri javë në shtëpinë e familjes Gërvalla. Ai pohoi se kishte qenë anëtar i këshillit koordinues për ceremoninë mortore dhe se kishte hartuar fjalimin që do të lexohej në varrim.
Sipas tij, gjatë gjithë ceremonisë mortore, Suzana Gërvalla ishte sjellë në mënyrë korrekte dhe fisnike ndaj tij. Kelmendi tha se mes tyre kishte ekzistuar gjithmonë respekt i ndërsjellë.
Kelmendi u pyet edhe për një pjesë të dosjeve ku përshkruhej vizita e Gjeto Sinishtajt te Suzana Gërvalla më 23 shtator 1983, si dhe deklaratat për Kelmendin që i atribuoheshin asaj. Ai përsëriti se Suzana nuk kishte qenë zgjuar në kohën kur ai kishte mbërritur në shtëpinë e Gërvallajve.
Ai sqaroi se, sipas tij, në Shqipëri kishte qenë vëllai i tij, Mustafa, së bashku me kunatën Sabrie. Kjo e fundit, bashkë me Vezire Nuhën, kishte shërbyer në shtëpinë e familjes Gërvalla gjatë ceremonisë mortore.
Në përfundim, Kelmendi tha se dosjet tregonin se Sigurimi i Shtetit Shqiptar kishte qenë një strukturë shumë e ndërlikuar. Sipas tij, ajo mund të cilësohej edhe kriminale dhe bashkëpunuese me agjenturat jugosllave, por ai saktësoi se kjo nuk vlente për të gjithë pjesëtarët, pasi veprimet kriminale nuk kryheshin nga të gjithë.
