Pothuajse çdo njeri ruan informacione që nuk dëshiron t’i shohë të bëhen publike, qofshin ato një marrëdhënie e mbajtur sekret apo një çështje shëndetësore shumë personale.
Të lidhura
None found
Me avancimin e shpejtë të inteligjencës artificiale, ekspertët e sigurisë kibernetike paralajmërojnë se zbulimi dhe ndërlidhja e të dhënave personale, të cilat deri tani mund të dukeshin të parëndësishme ose pa lidhje me njëra-tjetrën, po bëhen gjithnjë e më të lehta.
Sistemet e AI mund të shqyrtojnë vëllime të mëdha informacioni dhe të dallojnë marrëdhënie mes të dhënave. Kjo aftësi mund t’u ofrojë kriminelëve kibernetikë mënyra të reja për të zbuluar identitetin e individëve, për të gjetur materiale që mund të përdoren për shantazh ose për të shfrytëzuar informacione të vjedhura shumë vite më parë.
Ekspertja e teknologjisë Kim Komando e përmbledh kërcënimin me një këshillë të drejtpërdrejtë: çdo e dhënë që ruhet në format digjital duhet konsideruar sikur mund të dalë një ditë në publik.
Alarmi është rritur pas raportimeve mbi testime gjatë të cilave modele të përparuara të AI kanë shfaqur sjellje të paparashikuara ose janë vënë në përdorim për të identifikuar dobësi në sisteme të tjera.
Por cilat janë rrugët përmes të cilave privatësia e një individi mund të vihet në rrezik?
Zbulimi i marrëdhënieve të mbajtura sekret
Një person që kërkon të fshehë një lidhje jashtëmartesore mund të lërë pas shumë më tepër shenja elektronike nga sa e kupton.
Modelet e mëdha gjuhësore mund të analizojnë sasi të jashtëzakonshme të dhënash dhe të dallojnë modele që do të ishte tepër e vështirë të evidentoheshin nëpërmjet punës manuale.
Kur bashkohen, transaksionet me kartë krediti, komunikimet me mesazhe, të dhënat e lokalizimit dhe informacionet e regjistruara nga pajisjet inteligjente mund të ndërtojnë një pamje të hollësishme të veprimtarisë së dikujt.
Të dhëna për lëvizjet dhe zakonet e përdoruesve regjistrohen vazhdimisht nga telefonat inteligjentë, automjetet, kamerat dhe madje edhe zilet inteligjente të dyerve.
Një gjurmë e vetme mund të mos thotë shumë, por inteligjenca artificiale është në gjendje të lidhë qindra pjesëza informacioni dhe të arrijë në përfundime shumë më të sakta.
Për këtë arsye, edhe bazat e të dhënave të vjedhura shumë kohë më parë mund të rikthehen si burim rreziku.
Në vitin 2015, Ashley Madison, platforma e takimeve e përdorur nga njerëz që kërkonin lidhje jashtëmartesore, u sulmua nga hakerët, të cilët nxorën në publik të dhënat e miliona përdoruesve.
Në atë periudhë nevojitej një punë e madhe manuale për shqyrtimin e materialeve. Sot, AI mund të bëjë potencialisht kërkimin dhe sistemimin e një sasie të ngjashme informacioni në një afat shumë më të shkurtër.
Anonimiteti i llogarive nuk është më i garantuar
Profilet sekrete ose ato të krijuara me pseudonime në rrjetet sociale përbëjnë një tjetër burim shqetësimi.
Një përdorues mund të hapë një profil të fshehtë në Instagram për të biseduar me miqtë e ngushtë, ose një llogari anonime në Reddit ku diskuton rreth punës, marrëdhënieve dhe shqetësimeve personale.
Megjithatë, edhe elementet që duken të pavlera mund të shërbejnë për të zbuluar se kush qëndron pas një profili.
Kërkimet e cituara në shkrim tregojnë se sistemet e inteligjencës artificiale mund ta krahasojnë përmbajtjen e publikuar nga një llogari anonime me informacione që gjenden hapur në internet.
Mjafton përmendja e një qeni, e një parku të veçantë, e profesionit ose e një zakoni të përditshëm që të krijohet një pikënisje për identifikimin e zotëruesit të llogarisë.
Studiuesi i AI Simon Lermen shpjegon se agjentët e inteligjencës artificiale janë tashmë në gjendje të kërkojnë në internet dhe të hartojnë profile individësh, duke ndërthurur të dhëna nga rrjetet sociale, faqet publike dhe databazat e zbuluara gjatë sulmeve të mëparshme.
Si pasojë, ruajtja e anonimitetit në internet mund të bëhet gjithnjë e më e vështirë.
Pajisjet inteligjente të banesës mund të hapin rrugën për sulme
Kërcënimi nuk kufizohet vetëm te përpunimi i informacioneve që tashmë ekzistojnë.
Inteligjenca artificiale mund të shërbejë edhe për gjetjen e mangësive teknike në faqet e internetit, aplikacionet dhe pajisjet që komunikojnë përmes rrjetit.
Mes pajisjeve më të ekspozuara mund të jenë kamerat e sigurisë, televizorët, printerët, frigoriferët dhe pajisjet robotike të pastrimit që përdoren në shtëpitë inteligjente.
Në shumë raste, këto pajisje nuk mbrohen me të njëjtat standarde sigurie që përdoren për kompjuterët ose telefonat inteligjentë.
Sipas paralajmërimit të Konstantin Levinzon, bashkëthemelues i Planet VPN, një pajisje me siguri të dobët mund të përdoret si hyrje drejt të gjithë rrjetit të banesës.
Ai shpjegon se, pasi sulmuesit të kenë depërtuar në rrjet, ndalimi i tyre mund të jetë shumë më i vështirë.
Situata rëndohet më tej nga fakti se shumë pajisje të reja të mbështetura nga AI grumbullojnë sasi të konsiderueshme informacioni për sjelljen dhe rutinën e përdoruesve.
Dr. Christopher Ramezan, profesor i sigurisë kibernetike në West Virginia University, thekson se në shënjestër të sulmeve kibernetike mund të përfundojnë jo vetëm përdoruesit, por edhe kompanitë përgjegjëse për ruajtjen e këtyre të dhënave.
Nëse ndodh një rrjedhje e tillë, mund të dalin në dritë informacione thellësisht personale.
Dosjet mjekësore mund të bëhen objektiv
Informacionet shëndetësore renditen ndër të dhënat më delikate që kriminelët kibernetikë mund të synojnë të sigurojnë.
Edhe pse dosjet mjekësore zakonisht mbrohen nga sisteme më të forta sigurie, as këto masa nuk i bëjnë ato plotësisht të paprekshme.
Kur sulmohen institucionet shëndetësore, mund të ekspozohen emrat, adresat, datat e lindjes, të dhënat e sigurimit, diagnozat dhe informacione të tjera konfidenciale.
Në raste të caktuara, hakerët i shfrytëzojnë materialet e siguruara për shantazh ose u kërkojnë shpërblim institucioneve që i kanë humbur ato.
AI mund ta përkeqësojë kërcënimin, pasi mund të përdoret për të dalluar dobësitë teknike ose për të hartuar mesazhe phishing-u shumë më të besueshme.
Simon Lermen thotë se inteligjenca artificiale mund të ndihmojë në studimin e objektivave, në përgatitjen e komunikimeve të personalizuara dhe në përpjekjet për të manipuluar persona që kanë qasje në sisteme të mbrojtura.
Kjo metodë quhet “spear phishing”, sepse përmbajtja e mesazhit përgatitet posaçërisht për një individ ose për një organizatë të caktuar.
Me ndihmën e AI, edhe të dhënat mjekësore të marra gjatë sulmeve të vjetra mund të kërkohen dhe analizohen më lehtë.
Mund të dalin në publik edhe komunikimet private me chatbotët
Për ekspozimin e të dhënave personale nuk është gjithmonë e nevojshme ndërhyrja e një hakeri.
Edhe problemet brenda vetë platformave teknologjike mund të shkaktojnë publikimin e paqëllimshëm të informacionit.
Në shkrim përmenden raste kur, si pasojë e defekteve teknike në funksionet e shpërndarjes, bisedat e përdoruesve me chatbotë janë bërë të arritshme nëpërmjet internetit.
Disa prej këtyre komunikimeve përfshinin informacione financiare, të dhëna personale ose përmbajtje që përdoruesit mendonin se po e ndanin në mënyrë private.
Një defekt teknik i raportuar më parë në ChatGPT u mundësoi gjithashtu një numri të vogël përdoruesish të shihnin tituj bisedash që u përkisnin personave të tjerë. Në disa raste u zbuluan edhe të dhëna të kufizuara të faturimit.
Ngjarje të tilla dëshmojnë se duhet treguar kujdes me informacionet jashtëzakonisht të ndjeshme që u besohen shërbimeve online, qoftë kur përdoret AI, emaili, cloud-i apo platforma të tjera.
Kombinimi i të dhënave përbën rrezikun më të madh
Kërcënimi kryesor i inteligjencës artificiale nuk lidhet medoemos me krijimin e informacioneve të reja rreth një individi.
Problemi qëndron te mundësia për të mbledhur mijëra elemente të vogla, që ekzistojnë tashmë, dhe për t’i bashkuar në një profil shumë më gjithëpërfshirës.
Kur shihen më vete, një blerje, një fotografi, një koment i bërë në anonimitet, një vendndodhje e regjistruar vite më parë ose një databazë e vjedhur mund të duken pa rëndësi.
Por analizimi i tyre si një e tërë mund të nxjerrë në pah marrëdhënie personale, gjendje shëndetësore, zakone, financa ose identitete që dikush besonte se do të vazhdonin të mbeteshin private.
Në kohën e inteligjencës artificiale, ndarja mes informacionit të shpërndarë në burime të ndryshme dhe një profili të plotë personal po ngushtohet vazhdimisht. /GazetaExpress/
