Teleskopi më i fuqishëm diellor zbulon vorbullat që ndikojnë në motin hapësinor

Një teleskop diellor ka arritur të sjellë pamje me detaje të jashtëzakonshme të sipërfaqes së Diellit, duke u dhënë shkencëtarëve mundësinë të vëzhgojnë për herë të parë vorbulla të fuqishme që lidhen me krijimin e motit hapësinor.

Vëzhgimet u realizuan përmes Teleskopit Diellor Inouye, i cili ndodhet në majat e Havait. Rezultatet e këtij studimi janë publikuar në revistën shkencore Nature.

Studiuesit shpjegojnë se këto vorbulla formohen nga përplasja dhe ndërveprimi i gazrave tepër të nxehtë me fushën magnetike të Diellit. Si pasojë, në këtë proces mblidhet energji magnetike, e cila më vonë mund të çlirohet përmes shpërthimeve diellore ose nxjerrjeve masive të plazmës drejt hapësirës.

“Dielli është burimi i gjithë kësaj energjie dhe i motit hapësinor,” deklaroi Dr. David Boboltz nga Observatori Kombëtar Diellor i SHBA-së (NSO). Ai vlerësoi se imazhet me rezolucion shumë të lartë do t’i lejojnë studiuesit t’i analizojnë më thellë këto dukuri dhe, në të ardhmen, të përpiqen t’i parashikojnë ato.

Rëndësinë e zbulimit e nënvizoi edhe astronomi Dr. David Kuridze. “Këto lëvizje rrotulluese krijojnë energji magnetike, e cila mund të grumbullohet dhe të shkaktojë shpërthime të mëdha,” tha ai.

Procesi i identifikuar nga shkencëtarët quhet paqëndrueshmëria Kelvin-Helmholtz. Ai shfaqet kur dy shtresa fluide, në këtë rast gazra shumë të nxehtë, lëvizin pranë njëra-tjetrës dhe formojnë struktura spirale të ngjashme me vorbullat.

Një dukuri e përafërt mund të shihet edhe në oqeane, ku lëvizje të vogla të valëve mund të zhvillohen më pas në dallgë të mëdha.

Sipas studiuesit Dr. Friedrich Woeger, zbulimi kontribuon në kuptimin e mënyrës se si krijohet moti hapësinor, por mund të ndihmojë gjithashtu në shpjegimin e arsyes pse atmosfera e jashtme e Diellit është shumë më e nxehtë se sipërfaqja e tij.

“Kur mjaftueshëm energji grumbullohet në shtresat e sipërme, ajo mund të çlirohet në formën e një shpërthimi diellor ose të një nxjerrjeje koronale të masës,” shpjegoi ai.

Ky zbulim ka rëndësi të drejtpërdrejtë edhe për Tokën, pasi moti hapësinor mund të shkaktojë pasoja në rrjetet elektrike, satelitët, komunikimet dhe sistemet e navigimit. Shpërthimet e fuqishme diellore mund të përbëjnë gjithashtu rrezik për astronautët që ndodhen në hapësirë.

Përveç këtyre pasojave praktike, studiuesit e konsiderojnë Diellin laboratorin natyror më të afërt për shqyrtimin e ligjeve themelore të fizikës.

“Është ylli ynë më i afërt dhe na ndihmon të kuptojmë disa nga ligjet bazë të universit,” u shpreh Dr. Boboltz. Ai kujtoi se edhe prova e parë eksperimentale e teorisë së relativitetit të Albert Ajnshtajnit u sigurua përmes vëzhgimeve të një eklipsi diellor. /BBC