Taksitë elektrike fluturuese po i afrohen përdorimit real në qytete

Transporti urban mund të pësojë një ndryshim të rëndësishëm, pasi taksitë ajrore elektrike po kalojnë gradualisht nga projektet eksperimentale te fluturimet demonstruese dhe procedurat zyrtare të certifikimit.

Disa prej kompanive kryesore të industrisë prezantuan avionët e tyre elektrikë me ngritje dhe ulje vertikale, të njohur si eVTOL, në panairin ndërkombëtar të aviacionit “Farnborough International Airshow 2026”.

Mes modeleve të paraqitura ishte edhe “Valo” i kompanisë britanike “Vertical Aerospace”, i cili kreu fluturimin e parë publik.

“Valo” është një avion tërësisht elektrik, i pajisur me tetë paketa të mëdha baterish që furnizojnë tetë helika.

Katër helikat e vendosura në pjesën e përparme ndryshojnë pozicionin gjatë fluturimit. Ato bëjnë të mundur kalimin nga ngritja vertikale në lëvizjen horizontale, ndërsa katër helikat e tjera shërbejnë kryesisht për ngritje.

Piloti testues Tim Eldridge tha se kapaciteti i baterive është i krahasueshëm me atë të tetë automjeteve të mëdha elektrike Tesla, të vendosura në pjesën e poshtme të avionit.

Ai shpjegoi se gjatë ngritjes të tetë helikat orientohen lart, ndërsa me rritjen e shpejtësisë katër helikat e përparme anohen ngadalë përpara, duke gjeneruar gjithnjë e më shumë shtytje horizontale.

Sipas Eldridge, kalimi nga fluturimi vertikal në atë horizontal përbën një nga vështirësitë më të mëdha teknike për avionët e këtij lloji.

“Valo” është projektuar për të përshkuar një distancë deri në rreth 160 kilometra.

Ky zhvillim është mbështetur nga përparimet në bateri, motorë elektrikë dhe materiale të lehta, të cilat po përdoren gjithnjë e më shumë në aviacionin modern.

Gjatë ngritjes, avioni prodhon rreth 1.2 megavat fuqi elektrike.

“E ndjen vërtet fuqinë kur ngrihesh. Është një sasi shumë e madhe energjie dhe mund ta ndjesh përmes strukturës së avionit”, u shpreh Eldridge.

Në këtë industri po investon edhe kompania amerikane “Archer Aviation”, e cila prezantoi modelin “Midnight”. Bëhet fjalë për një taksi ajrore elektrike të ndërtuar për udhëtime relativisht të shkurtra me pasagjerë.

Archer synon që shërbimi me këto mjete të nisë gjatë Lojërave Olimpike dhe Paralimpike të Los Anxhelosit në vitin 2028.

Sipas planit të kompanisë, një rrjet ajror do të lidhë Aeroportin Ndërkombëtar të Los Anxhelosit me zona dhe qendra të rëndësishme të qytetit.

Megjithatë, sfida për kompanitë nuk kufizohet vetëm te ndërtimi i teknologjisë. Ato duhet të gjejnë një model financiar që t’i bëjë fluturimet të përballueshme dhe konkurruese me mënyrat tradicionale të transportit urban.

Tom Muniz, drejtues në “Archer Aviation”, tha se kompania synon të ofrojë një zgjidhje për udhëtime prej 10 deri në 15 kilometra, të cilat në disa raste mund t’u kushtojnë pasagjerëve rreth 100 dollarë nëse përdorin makinë ose shërbime të tjera transporti.

Objektivi i Archer është që një vend në taksinë ajrore të ketë një çmim të krahasueshëm.

Edhe “Joby Aviation” po avancon në këtë drejtim. Kompania ka kryer disa fluturime demonstruese në Shtetet e Bashkuara dhe ndodhet pranë fazave përfundimtare të certifikimit.

Pavarësisht dallimeve në zgjidhjet teknike, prodhuesit përballen me të njëjtat pengesa kryesore. Ata duhet të marrin miratimet e autoriteteve të aviacionit, të provojnë sigurinë dhe qëndrueshmërinë e avionëve, si dhe të reduktojnë kostot në mënyrë që shërbimi të mos mbetet një luks për një numër të kufizuar pasagjerësh.

Për shumë vite, taksitë ajrore elektrike janë konsideruar si një ide futuriste e transportit. Por fluturimet publike, investimet miliardëshe dhe përparimi i certifikimit tregojnë se industria po përpiqet ta kthejë këtë koncept në një shërbim konkret.

Nëse zgjidhen çështjet që lidhen me sigurinë, çmimet dhe rregullimin e hapësirës ajrore në qytete, udhëtimi mes pjesëve të ndryshme të një qyteti përmes ajrit mund të mos jetë më vetëm një mundësi e së ardhmes. /GazetaExpress/