Studentët kërkojnë avantazh në tregun e punës, duke e parë inteligjencën artificiale si mjet kyç

Studentët po përpiqen të përshtaten me një treg pune që pritet të transformohet nga inteligjenca artificiale (IA). Për shumë prej tyre, përfshirë edhe ata që dikur e kundërshtonin këtë teknologji, njohja me IA-në ka ndihmuar jo vetëm në zhvillimin e aftësive teknike, por edhe në përmirësimin e mënyrës së komunikimit dhe bashkëpunimit me njerëzit.

Hadley Whytlaw dikur e konsideronte veten kundërshtare të inteligjencës artificiale, por një kurs universitar e bëri të ndryshonte qëndrim.

Studentja e Universitetit të Krishterë të Teksasit e kishte shmangur ChatGPT-në për vite. Ajo shihte studentë të tjerë që e përdornin për të kopjuar në detyra dhe kishte frikë se kjo praktikë do të dëmtonte procesin e të mësuarit.

Më pas ndoqi një kurs semestral mbi përdorimin etik të inteligjencës artificiale, i cili e shtyu të rishikonte bindjet e saj. Whytlaw mësoi të përdorte platforma të ndryshme të IA-së, studioi paragjykimet racore dhe gjinore që mund të shfaqen në këto sisteme dhe kuptoi se teknologjia mund t’i organizonte idetë e saj të shpërndara në një këndvështrim të qartë e koherent.

Ajo arriti në përfundimin se inteligjenca artificiale nuk do të largohet dhe se bashkëpunimi me të, në vend të kundërshtimit, mund të kthehet në një avantazh të rëndësishëm për karrierën e saj.

Tashmë, Whytlaw i përfshin njohuritë për IA-në në CV-në e saj. Kur aplikoi për praktika në sektorin e qëndrueshmërisë vjeshtën e kaluar, ajo u pyet se si do ta përdorte inteligjencën artificiale në atë rol. Përgjigjet e saj u mbështetën në atë që kishte mësuar në kurs: formulimin efikas të kërkesave, identifikimin e paragjykimeve algoritmike dhe testimin e përgjigjeve të një chatbot-i.

Sipas saj, rekrutuesit i thanë më pas se njohuritë në inteligjencën artificiale e kishin bërë një kandidate më të fortë.

“IA nuk do ta marrë punën tuaj, por dikush që e njeh IA-në patjetër që do ta marrë atë”, tha Reuben Burch, zv/rektor i kërkimit në TCU. “Nëse do të mbështetemi në këtë, atëherë na duhen studentët e TCU-së që ta marrin punën.”

Universitetet në mbarë vendin po përpiqen t’i përgjigjen kërkesës së studentëve për përgatitje në një ekonomi pune të ndikuar nga IA-ja. Institucionet po krijojnë kurse dhe diploma të reja për funksionimin e teknologjisë dhe përdorimin e saj në profesione të ndryshme. Në Teksasin e Veriut, Universiteti Metodist Jugor, Universiteti i Teksasit të Veriut dhe TCU pritet të nisin programe të reja këtë vjeshtë.

Nxitimi për këto oferta akademike vjen megjithëse ende nuk është përcaktuar qartë se sa i madh do të jetë ndikimi i IA-së në veprimtarinë e kompanive dhe në tregun e punës.

Universitetet, që kërkojnë të dëshmojnë rëndësinë e tyre, besojnë se inteligjenca artificiale së shpejti do të jetë një njohuri bazë për studentët e çdo fushe. Edhe studentët presin që njohja e IA-së të kthehet në një kërkesë të zakonshme në vendet e punës.

Administratorët dhe pedagogët argumentojnë se programet e reja u përgjigjen pritshmërive se punëdhënësit do t’u japin përparësi kandidatëve që njohin inteligjencën artificiale. TCU, një universitet privat në Fort Worth, synon që çdo student, pavarësisht degës, të ketë kontakt me këtë teknologji gjatë studimeve në kampus.

Nisma e TCU-së financohet nga një angazhim prej 10 milionë dollarësh dhe mbështetet nga kontributet e Dell Technologies, Microsoft dhe Amazon Web Services. Ajo shtrihet nga kërkimi mbi teknologjinë e re deri te përdorimi i mjeteve të IA-së nga profesorët në mësimdhënie.

Në vjeshtë, universiteti do të prezantojë një certifikatë me katër kurse mbi përdorimin dhe etikën e IA-së, të cilën studentët mund ta shtojnë në çdo degë studimi. Kredenciali synon t’i njohë studentët me shumëllojshmërinë e platformave të IA-së dhe t’i ndihmojë të analizojnë në mënyrë kritike zhvillimin e teknologjisë dhe përdorimin e saj në vitet e ardhshme.

“Në thelb po përpiqemi t’i përgatisim ata për të panjohurën”, tha Muriel Cormican, dekane e asociuar e studentëve të ciklit të parë në Kolegjin e Arteve Liberale AddRan të TCU-së.

Një anketë e kohëve të fundit e Bankës Federale të Rezervës në Dallas, e realizuar me biznese, tregoi se dy të tretat e më shumë se 300 firmave përdornin inteligjencën artificiale në një formë në vendet e punës. Rreth 30% e punëdhënësve që e përdorin këtë teknologji thanë se presin që ajo të zvogëlojë nevojën e tyre për punëtorë.

Në të njëjtën kohë, papunësia mes të diplomuarve të rinj u ngjit në 5.6% këtë vit, një nga nivelet më të larta që nga pandemia. Kjo ka ngritur dilema nëse IA-ja po zëvendëson vendet fillestare të punës, apo nëse mundësitë e kufizuara janë pasojë e “ekonomisë me punësim të ulët dhe humbje të ulët” të sotme.

Disa vlerësime sugjerojnë se shqetësimet për zhvendosjen e punonjësve mund të jenë të bazuara. Një raport i Fed-it të Dallasit i publikuar në maj, bazuar në analizën e të dhënave të pagave, zbuloi se punonjësit e rinj dhe fillestarë në fusha me ekspozim të lartë ndaj inteligjencës artificiale, si shërbimi ndaj klientit ose shitjet, po përballen me një rënie të lehtë të mundësive.

Megjithatë, disa punëdhënës të tjerë po shtojnë numrin e të punësuarve të rinj, edhe pse po integrojnë IA-në në aktivitetin e tyre. Një anketë kombëtare e kohëve të fundit me 1,500 punëdhënës zbuloi se gati tre herë më shumë drejtues kompanish presin që inteligjenca artificiale të rrisë punësimin në nivel fillestar në vitin 2026, sesa ta ulë atë, sipas Fondacionit të Arsimit Strada. Punëdhënësit parashikojnë që rolet e nivelit të ulët të bëhen më komplekse, pasi IA-ja i largon punonjësit e rinj nga detyrat administrative.

“Kompanitë nuk dinë atë që nuk dinë, por e dinë se kanë nevojë për IA”, tha Shelly Heinrich, ndihmësdekane e lartë e pranimeve të studentëve të diplomuar dhe Qendrës së Menaxhimit të Karrierës në Shkollën e Biznesit SMU Cox. “Ata po shohin nga kjo gjeneratë e re që po diplomohet për t’i ndihmuar të ndërtojnë atë strategji.”

Sipas edukatorëve, ritmi i shpejtë i zhvillimit të teknologjisë do ta bëjë të vështirë mbajtjen e hapit. Për këtë arsye, ata po mbështeten më shumë se më parë te sugjerimet dhe reagimet e industrisë dhe punëdhënësve.

“Ky lloj gjëje ndryshon fjalë për fjalë gjatë fundjavës”, tha David Keathly, kryetar i asociuar për studimet universitare në departamentin e shkencave kompjuterike dhe inxhinierisë të UNT-së.

Eric Bergin, themelues i 3E Management, një kompani konsulence për kapital privat në Dallas, po e fut teknologjinë në të gjithë procesin e punës së organizatës së tij. Në tre vitet e fundit, një model i brendshëm i inteligjencës artificiale ka marrë përsipër detyrat më të lodhshme të analistëve të rinj, përfshirë nxjerrjen e të dhënave nga PDF-të dhe modelimin e një blerjeje.

“Mund të bëjmë më shumë punë me më pak njerëz”, tha ai.

Bergin pret që të diplomuarit e rinj t’i përdorin tashmë mjetet e IA-së në jetën e përditshme. Sipas tij, kandidatët dallohen kur dinë të zgjedhin platformën e duhur për detyrën e duhur — Claude për Excel, Gemini për kërkim dhe ChatGPT për shkrimin e email-eve — si edhe kur janë në gjendje të verifikojnë përgjigjet e prodhuara nga një model i IA-së.

Gjatë rekrutimit, ai u kërkon kandidatëve të modelojnë një marrëveshje shembull dhe t’i dërgojnë një email me shkrim. Bergin i nxit të përdorin inteligjencën artificiale për ta përfunduar detyrën, por vlerësimi i tyre varet nga fakti nëse bëjnë hapin shtesë për të redaktuar modelin dhe mesazhin.

“Mund ta dallosh nëse është shkruar nga inteligjenca artificiale”, tha ai. “Nëse do ta kopjoje dhe ngjisnit këtë fjalë për fjalë, dhe nuk do të shpenzonit kohë për të lexuar përsëri atë që po dërgoni ose për ta personalizuar atë, kjo do të ishte një dështim.”

Ai thotë se teknologjia ka ndryshuar edhe profilin e aftësive që kërkon te punonjësit. Njohuritë në Excel nuk kanë më peshën që kishin më parë. Bergin po punëson më shumë persona me komunikim të fortë sesa kandidatë vetëm me aftësi teknike, pasi mjetet e IA-së mund të kompensojnë boshllëqet në njohuri. Sipas tij, aplikantët nuk mund t’i kundërvihen këtij transformimi.

“Dua zgjidhës problemesh dhe dua mendimtarë kritikë”, tha ai. “Si mund t’i përdorim këto mjete sot, duke ditur se mjetet gjashtë muaj nga tani mund të jenë të ndryshme, dhe kjo është në rregull?”

Programet e reja të inteligjencës artificiale në universitetet e Teksasit të Veriut ndryshojnë për nga përmbajtja, kredencialet dhe lëndët. Disa fokusohen te mënyra se si funksionon IA-ja, ndërsa të tjera vënë theks më të madh te përdorimi praktik i saj.

Në Shkollën e Biznesit SMU Cox, ku këtë vjeshtë do të nisë një specializim me tre kurse në IA për studentët e ciklit të parë, pedagogët po i japin përparësi zbatimeve të teknologjisë në situata reale.

IA-ja ka “demokratizuar kodimin”, tha Karthik Babu Nattamai Kannan, profesor asistent vizitor që jep lëndën “IA në Biznes”. Kursi shqyrton përdorimin e inteligjencës artificiale në operacione, marketing dhe financë.

Sipas Kannan, studentët kanë interes të madh për këtë lloj formimi. Numri i regjistrimeve në klasën e tij u rrit nga 17 studentë vjeshtën e kaluar në më shumë se 40 këtë vjeshtë, përveç një liste pritjeje.

Pearson Rice, student i vitit të fundit në SMU Cox, e shtoi specializimin në diplomën e tij për ta bërë IA-në një element qendror të aplikimeve të tij për punë. Rice dëshiron të hyjë në fushën e rekrutimit të talenteve, e cila po ndryshon me shpejtësi pasi inteligjenca artificiale automatizon pjesë kyçe të punës.

Ai tha se profesorët e tij po fusin gjithnjë e më shumë mësime mbi IA-në gjenerative, për t’i njohur studentët me agjentë dhe modele të ndryshme. Në një ushtrim të lëndës së marketingut, studentët hulumtuan platforma si Grok dhe Gemini, më pas diskutuan se cila ishte më e përshtatshme për një fushatë marketingu ose për analizimin e sasive të mëdha të të dhënave të pastrukturuara.

Në TCU, ku certifikata me katër kurse për inteligjencën artificiale nis këtë vjeshtë, drejtuesit synojnë të përfshijnë studentë nga të gjitha disiplinat, në veçanti ata që nuk janë të specializuar në teknologji.

Pjesëmarrësit do të ndjekin një lëndë të detyrueshme me titullin “Një e ardhme e inteligjencës artificiale e përqendruar te njeriu”, si dhe tri lëndë zgjedhore që lidhen me zbatimin e IA-së ose me analizën kritike të saj. Lëndët zgjedhore ofrohen tashmë nga TCU dhe përfshijnë fusha si shkenca kompjuterike, kultura dixhitale dhe feja.

“Certifikata është një pikë referimi për punëdhënësit”, tha Cormican. “Ata po marrin një diplomë në gjeografi. Por e dini çfarë? Poshtë kësaj, ka këto aftësi të inteligjencës artificiale që do të jenë të rëndësishme për ju.”

TCU e ka ofruar dy herë deri tani lëndën “Një e ardhme e inteligjencës artificiale e përqendruar te njeriu” si kurs më vete. Disa studentë, përfshirë Whytlaw, e ndoqën për shkak të skepticizmit që kishin ndaj teknologjisë. Të tjerët kërkonin të fitonin terren në botën e inteligjencës artificiale.

“Në fund të fundit është një garë. Po konkurron për atë ngritje në detyrë, po konkurron për titullin e ri të punës”, tha Stella Lenzie, një e diplomuar së fundmi në TCU, e cila ndoqi kursin e parë në vitin 2025. “Nëse po dështoj në sferën e inteligjencës artificiale, duhet të filloj të mbledh valixhet.”

Kursi përmbyllet me projekte kërkimore në grup që trajtojnë etikën e përdorimit të IA-së në botën reale, përfshirë ndikimin e saj në luftën moderne ose propozimet për më shumë mbikëqyrje shtetërore ndaj IA-së si përgjigje ndaj mashtrimeve të thella.

Në UNT, administratorët po i kushtojnë vëmendje të veçantë inteligjencës artificiale. Këtë vjeshtë, Kolegji i Inxhinierisë do të hapë një program të ri bachelor në IA, ku studentët do të projektojnë, ndërtojnë dhe vendosin softuerë dhe sisteme të inteligjencës artificiale, si edhe do të vlerësojnë pasojat e tyre sociale dhe etike. Universiteti ka tashmë një program masteri dhe disa certifikata që mund t’u shtohen diplomave të studentëve.

Zyrtarët e UNT-së thonë se diploma bachelor do t’i përgatisë studentët për kërkesën në rritje në Teksasin e Veriut për profesionistë të inteligjencës artificiale dhe të të mësuarit automatik. Një analizë e universitetit zbuloi se në rajonin Dallas-Fort Worth publikohen rreth 2,000 njoftime në muaj që lidhen me IA-në.

Sipas Keathly, disa prej këtyre janë pozicione të reja në kompani të teknologjisë, financave dhe mbrojtjes, të fokusuara në ndërtimin e strategjive të inteligjencës artificiale për dekadën e ardhshme.

Analiza e UNT-së tregon se paga e vitit të parë për një person me diplomë në IA është pak mbi 68,000 dollarë në vit. Pas pesë vitesh, kjo shifër arrin në 105,000 dollarë. Një student me diplomë në IA mund të rikuperojë investimin e tij brenda tre vitesh, dy herë më shpejt se një student mesatar i UNT-së.

Ende nuk dihet qartë se si do t’i vlerësojnë punëdhënësit programet e inteligjencës artificiale dhe është herët të përcaktohet nëse këto kredenciale i ndihmojnë studentët të sigurojnë vende pune që përndryshe nuk do t’i kishin fituar.

Këtë verë, Rice po kryen praktikën në degën e Holmes Murphy në Dallas, një firmë kombëtare sigurimesh. Në intervistat për këtë pozicion, ai u kujdes të vinte në pah specializimin e tij në inteligjencën artificiale. Ai nuk e di nëse kjo i siguroi rolin, por beson se e ndihmoi të binte në sy.

Rice tha se “absolutisht” planifikon të përdorë mjete të inteligjencës artificiale gjatë praktikës për ta përshpejtuar punën e tij.

“Mendoj se është një aftësi që po bëhet shpejt po aq e rëndësishme sa aftësitë e buta në biznes”, tha ai. “Është diçka që e bën punën time më të mirë. Përmirëson mënyrën se si bashkëveproj me të gjithë përreth meje.”

DPA News