LIVE/ Kuvendi zhvillon seancën, qytetarët vijojnë protestën jashtë dhe nuk zmbrapsen as pas dhunës së policisë

Studentët po kërkojnë mënyra për t’u përgatitur për një treg pune që pritet të transformohet nga inteligjenca artificiale (IA). Shumë prej tyre, përfshirë edhe persona që më parë e kundërshtonin IA-në, kanë zbuluar se njohja me teknologjinë i ka ndihmuar të zhvillojnë edhe aftësi të buta, mes tyre mënyrën e komunikimit dhe të ndërveprimit me njerëzit.

Hadley Whytlaw e cilësonte hapur veten si kundërshtare të inteligjencës artificiale, por qëndrimi i saj ndryshoi pasi ndoqi një kurs në kolegj.

Studentja e Universitetit të Krishterë të Teksasit e kishte shmangur ChatGPT-në për vite. Duke parë bashkëmoshatarët që e përdornin për të kopjuar gjatë detyrave, ajo shqetësohej se kjo teknologji mund të dëmtonte procesin e të nxënit.

Megjithatë, një kurs semestral kushtuar përdorimit etik të inteligjencës artificiale e shtyu Whytlaw ta rivlerësonte këtë pikëpamje. Gjatë tij, ajo u njoh me përdorimin e disa platformave të IA-së, studioi paragjykimet gjinore dhe racore brenda sistemeve të tilla dhe mësoi se si teknologjia mund t’ia organizonte idetë e shpërndara në një këndvështrim të qartë e koherent.

Ajo arriti në përfundimin se teknologjia nuk do të largohet dhe se aftësia për të bashkëpunuar me të, në vend që ta kundërshtojë, mund t’i shërbejë ndjeshëm në karrierë.

Në të gjithë vendin, universitetet po reagojnë ndaj interesit të studentëve që duan të kuptojnë se si duhet të përgatiten për një fuqi punëtore të riformësuar nga inteligjenca artificiale. Institucionet po hapin kurse dhe programe të reja diplome, të fokusuara si te funksionimi i brendshëm i IA-së, ashtu edhe te zbatimi i saj në profesione të ndryshme. Universiteti Metodist Jugor, Universiteti i Teksasit të Veriut dhe TCU në Teksasin e Veriut pritet të nisin programe të reja këtë vjeshtë.

Nxitimi për të krijuar këto oferta akademike po ndodh ndërkohë që përmasat e ndikimit të IA-së mbi veprimtarinë e kompanive dhe tregun e punës mbeten ende të paqarta.

Institucionet arsimore, të interesuara të dëshmojnë vlerën e tyre, besojnë se inteligjenca artificiale së shpejti do të kthehet në njohuri bazë për studentët e çdo fushe akademike. Nga ana tjetër, studentët presin që zotërimi i njohurive për IA-në të bëhet një kërkesë normale në vendin e punës.

Whytlaw tashmë i ka përfshirë aftësitë e saj në inteligjencën artificiale në CV. Kur aplikoi vjeshtën e kaluar për praktika në sektorin e qëndrueshmërisë, ajo iu përgjigj pyetjeve rreth mënyrës se si do ta përdorte IA-në në atë rol. Përgjigjet i bazoi në njohuritë e fituara gjatë kursit, përfshirë formulimin efikas të kërkesave, identifikimin e paragjykimeve algoritmike dhe testimin nën presion të përgjigjeve të një chatbot-i.

Sipas kujtimeve të saj, rekrutuesit i thanë më pas se njohuritë në inteligjencën artificiale e kishin bërë një kandidate më të fortë.

“IA nuk do ta marrë punën tuaj, por dikush që e njeh IA-në patjetër që do ta marrë atë”, deklaroi Reuben Burch, zv/rektor i kërkimit në TCU. “Nëse do të mbështetemi në këtë, atëherë na duhen studentët e TCU-së që ta marrin punën.”

Ndikimi i inteligjencës artificiale në tregun e punës

Sipas administratorëve dhe pedagogëve, programet e reja po krijohen në përgjigje të parashikimeve se punëdhënësit do t’u japin gjithnjë e më shumë përparësi kandidatëve që zotërojnë njohuri për inteligjencën artificiale. TCU, një institucion privat në Fort Worth, shkon deri aty sa vlerëson se çdo student, pavarësisht disiplinës akademike, duhet ta provojë këtë teknologji gjatë qëndrimit në kampus.

Nisma e universitetit mbështetet në një angazhim prej 10 milionë dollarësh dhe në kontributet e Dell Technologies, Microsoft dhe Amazon Web Services. Ajo përfshin si kërkimet mbi teknologjitë e reja, ashtu edhe integrimin e mjeteve të inteligjencës artificiale në metodat e mësimdhënies së profesorëve.

Këtë vjeshtë, universiteti do të hapë një certifikatë me katër kurse për përdorimin dhe etikën e IA-së, të cilën studentët mund ta shtojnë në cilëndo degë studimi. Kredenciali synon njëkohësisht t’i njohë ata me një gamë platformash të IA-së dhe t’i aftësojë të analizojnë në mënyrë kritike ndryshimet e ardhshme të teknologjisë dhe mënyrën se si ajo do të përdoret gjatë viteve në vazhdim.

“Në thelb po përpiqemi t’i përgatisim ata për të panjohurën”, tha Muriel Cormican, dekane e asociuar e studentëve të ciklit të parë në Kolegjin e Arteve Liberale AddRan të TCU-së.

Një sondazh i fundit i Bankës Federale të Rezervës në Dallas, i zhvilluar me biznese, tregoi se dy të tretat e më shumë se 300 firmave e përdornin në një formë inteligjencën artificiale në vendet e tyre të punës. Mes punëdhënësve që aplikojnë IA-në, rreth 30% thanë se presin që teknologjia t’ua zvogëlojë nevojën për punonjës.

Në të njëjtën kohë, papunësia mes të sapodiplomuarve nga kolegjet u ngjit këtë vit në 5.6%, duke arritur një nga nivelet më të larta që prej pandemisë. Këto të dhëna kanë ngritur pikëpyetje nëse IA-ja po zëvendëson vendet e punës të nivelit fillestar apo nëse rënia e mundësive lidhet me “ekonominë me punësim të ulët dhe humbje të ulët” që ekziston sot.

Disa vlerësime tregojnë se shqetësimet rreth zhvendosjes së punonjësve mund të fillojnë të materializohen. Një raport i Fed-it të Dallasit, i publikuar në maj, analizoi të dhënat e pagave dhe zbuloi se punonjësit e rinj dhe ata në role fillestare, në sektorë shumë të ekspozuar ndaj inteligjencës artificiale si shërbimi ndaj klientit dhe shitjet, po përballen me një tkurrje të lehtë të mundësive.

Megjithatë, ka edhe punëdhënës që po shtojnë numrin e punonjësve të rinj teksa fusin inteligjencën artificiale në aktivitetin e tyre. Sipas Fondacionit të Arsimit Strada, një sondazh i fundit kombëtar me 1,500 punëdhënës zbuloi se pothuajse tri herë më shumë drejtues kompanish presin që IA-ja ta rrisë punësimin e nivelit fillestar në vitin 2026, në vend që ta ulë. Punëdhënësit mendojnë se rolet e nivelit të ulët do të bëhen më komplekse, pasi teknologjia do ta largojë punën fillestare nga detyrat administrative.

“Kompanitë nuk dinë atë që nuk dinë, por e dinë se kanë nevojë për IA”, u shpreh Shelly Heinrich, ndihmësdekane e lartë e pranimeve të studentëve të diplomuar dhe e Qendrës së Menaxhimit të Karrierës në Shkollën e Biznesit SMU Cox. “Ata po shohin nga kjo gjeneratë e re që po diplomohet për t’i ndihmuar të ndërtojnë atë strategji.”

Pedagogët pranojnë se ndjekja e ritmit marramendës me të cilin po zhvillohet teknologjia do të jetë një sfidë. Për këtë arsye, ata po mbështeten më shumë se kurrë te sugjerimet dhe reagimet që vijnë nga industria dhe punëdhënësit.

“Ky lloj gjëje ndryshon fjalë për fjalë gjatë fundjavës”, deklaroi David Keathly, kryetar i asociuar për studimet universitare në departamentin e shkencave kompjuterike dhe inxhinierisë të UNT-së.

Eric Bergin, themelues i 3E Management, një kompani këshillimi për kapital privat në Dallas, po e shtrin përdorimin e teknologjisë në të gjithë procesin e punës të organizatës. Gjatë tre viteve të fundit, një model i brendshëm i inteligjencës artificiale ka marrë përsipër detyra të lodhshme që kryheshin nga analistët e rinj, si nxjerrja e të dhënave prej dokumenteve PDF ose modelimi i një blerjeje.

“Mund të bëjmë më shumë punë me më pak njerëz”, tha Bergin.

Ai pret që të diplomuarit e rinj t’i kenë përfshirë tashmë mjetet e IA-së në përditshmërinë e tyre. Sipas tij, kandidatët dallohen kur dinë të zgjedhin platformën e duhur për secilën detyrë, si Claude për Excel, Gemini për kërkim dhe ChatGPT për hartimin e email-eve, si dhe kur janë në gjendje të verifikojnë përgjigjen e prodhuar nga një model i IA-së.

Në procesin e rekrutimit, Bergin u kërkon aplikantëve të modelojnë një marrëveshje shembull dhe t’i dërgojnë një email të shkruar. Ai i nxit ta përdorin inteligjencën artificiale për përmbushjen e detyrës, por vlerësimi bëhet edhe mbi bazën e faktit nëse kandidati ndërmerr hapin shtesë për të redaktuar modelin dhe për ta përshtatur mesazhin.

“Mund ta dallosh nëse është shkruar nga inteligjenca artificiale”, tha ai. “Nëse do ta kopjoje dhe ngjisnit këtë fjalë për fjalë, dhe nuk do të shpenzonit kohë për të lexuar përsëri atë që po dërgoni ose për ta personalizuar atë, kjo do të ishte një dështim.”

Teknologjia ka ndryshuar edhe profilin e aftësive që Bergin kërkon te kandidatët. Njohuritë në Excel nuk kanë më peshën që kishin dikur. Ai po zgjedh më shpesh njerëz me aftësi të forta komunikimi sesa kandidatë me kompetenca teknike, sepse mjetet e IA-së mund të mbushin boshllëqet në njohuritë e tyre. Sipas tij, aplikantët për punë nuk mund ta kundërshtojnë këtë ndryshim.

“Dua zgjidhës problemesh dhe dua mendimtarë kritikë”, u shpreh ai. “Si mund t’i përdorim këto mjete sot, duke ditur se mjetet gjashtë muaj nga tani mund të jenë të ndryshme, dhe kjo është në rregull?”

Çfarë njohurish u japin studentëve programet e inteligjencës artificiale?

Programet e IA-së që po hapen në universitetet e Teksasit të Veriut nuk janë të njëjta për sa u përket përmasave, kredencialeve dhe përmbajtjes së kurseve. Disa synojnë njohuritë e thelluara mbi funksionimin e inteligjencës artificiale, ndërsa të tjera përqendrohen më shumë te përdorimi praktik i saj.

Në Shkollën e Biznesit SMU Cox, këtë vjeshtë do të nisë për studentët e ciklit të parë një specializim me tre kurse në IA. Fakulteti ka vendosur në qendër përdorimet konkrete të teknologjisë në jetën reale.

Karthik Babu Nattamai Kannan, profesor asistent vizitor që zhvillon kursin “IA në Biznes”, tha se inteligjenca artificiale ka “demokratizuar kodimin”. Lënda e tij trajton zbatimin e IA-së në operacione, marketing dhe financë.

Sipas Kannan, interesi i studentëve për këtë mësimdhënie është i lartë. Numri i të regjistruarve në klasën e tij u rrit nga 17 studentë vjeshtën e kaluar në më shumë se 40 këtë vjeshtë, ndërsa është krijuar edhe një listë pritjeje.

Pearson Rice, student i vitit të fundit në SMU Cox, e shtoi specializimin në diplomën e tij me synimin që inteligjenca artificiale të bëhet një element qendror i aplikimeve për punë. Ai dëshiron të hyjë në fushën e rekrutimit të talenteve, e cila po ndryshon me shpejtësi ndërsa IA-ja automatizon pjesë kryesore të aktivitetit.

Rice tregoi se profesorët po përfshijnë gjithnjë e më shumë leksione mbi IA-në gjenerative, në mënyrë që studentët të njihen me agjentë dhe modele të ndryshme. Në një ushtrim gjatë një ore marketingu, studentët studiuan platforma të ndryshme të IA-së, si Grok dhe Gemini, përpara se të diskutonin se cila prej tyre ishte më e përshtatshme për një fushatë marketingu ose për analizimin e sasive të mëdha të të dhënave të pastrukturuara.

TCU, ku certifikata me katër kurse për inteligjencën artificiale do të fillojë këtë vjeshtë, kërkon të përfshijë studentë të të gjitha disiplinave, veçanërisht ata që nuk studiojnë në degë teknologjike.

Pjesëmarrësit në program do të duhet të përfundojnë kursin e detyrueshëm “Një e ardhme e inteligjencës artificiale e përqendruar te njeriu”, si dhe tri lëndë zgjedhore që trajtojnë zbatimin e IA-së ose këndvështrimet kritike ndaj saj. Lëndët me zgjedhje janë pjesë e ofertës ekzistuese të TCU-së dhe mbulojnë fusha akademike si shkenca kompjuterike, kultura dixhitale dhe feja.

Cormican e përshkroi certifikatën si “një pikë referimi për punëdhënësit”. “Ata po marrin një diplomë në gjeografi. Por e dini çfarë? Poshtë kësaj, ka këto aftësi të inteligjencës artificiale që do të jenë të rëndësishme për ju”, tha ajo.

Deri tani, TCU e ka zhvilluar dy herë lëndën “Një e ardhme e inteligjencës artificiale e përqendruar te njeriu” si kurs më vete. Disa pjesëmarrës, mes tyre Whytlaw, thanë se u regjistruan pikërisht sepse ishin skeptikë. Studentë të tjerë e ndoqën për të fituar avantazh në botën e inteligjencës artificiale.

“Në fund të fundit është një garë. Po konkurron për atë ngritje në detyrë, po konkurron për titullin e ri të punës”, deklaroi Stella Lenzie, e diplomuar së fundmi në TCU, e cila mori pjesë në kursin e parë në vitin 2025. “Nëse po dështoj në sferën e inteligjencës artificiale, duhet të filloj të mbledh valixhet.”

Në përfundim të kursit, studentët realizojnë në grup projekte kërkimore mbi etikën e zbatimit të IA-së në botën reale. Temat përfshijnë mënyrën se si inteligjenca artificiale po transformon luftën moderne dhe propozimet për shtimin e mbikëqyrjes shtetërore ndaj IA-së si reagim ndaj mashtrimeve të thella.

Në UNT, inteligjenca artificiale po merr vëmendjen e plotë të administratorëve. Kolegji i Inxhinierisë do të hapë këtë vjeshtë një program të ri universitar studimi në IA, ku studentët do të projektojnë, ndërtojnë dhe vënë në përdorim softuerë e sisteme të inteligjencës artificiale, duke vlerësuar njëkohësisht pasojat e tyre sociale dhe etike. Universiteti ofron tashmë një program masteri dhe disa certifikata që mund t’u shtohen diplomave.

Sipas zyrtarëve universitarë, diploma bachelor do t’i përgatisë studentët për t’iu përgjigjur kërkesës në rritje në Teksasin e Veriut për profesionistë të inteligjencës artificiale dhe të të mësuarit automatik. Një analizë e universitetit konstatoi se në rajonin Dallas-Fort Worth publikohen rreth 2,000 njoftime në muaj të lidhura me inteligjencën artificiale.

Keathly tha se një pjesë e këtyre vendeve janë role të reja në kompani të teknologjisë, financave dhe mbrojtjes, të përqendruara te ndërtimi i strategjisë së inteligjencës artificiale për dekadën e ardhshme.

Sipas analizës së UNT-së, një person me diplomë në IA fiton në vitin e parë pak më shumë se 68,000 dollarë në vit. Pas pesë vitesh, kjo shumë ngjitet në 105,000 dollarë. Një student i diplomuar në IA mund ta rikuperojë investimin e tij brenda tre vitesh, pra dy herë më shpejt se studenti mesatar i UNT-së.

Ende nuk dihet se si do t’i vlerësojnë punëdhënësit programet e inteligjencës artificiale. Gjithashtu, është tepër herët për të përcaktuar nëse këto kredenciale i ndihmojnë studentët të fitojnë vende pune që, pa to, nuk do të mund t’i siguronin.

Këtë verë, Rice po zhvillon praktikën në degën e firmës kombëtare të sigurimeve Holmes Murphy në Dallas. Gjatë intervistave për pozicionin, ai u kujdes të theksonte specializimin e tij në inteligjencën artificiale. Edhe pse nuk e di nëse ky program ishte vendimtar për marrjen e rolit, Rice mendon se e ndihmoi të dallohej.

Rice planifikon “absolutisht” të përdorë mjete të inteligjencës artificiale gjatë praktikës, në mënyrë që ta kryejë më shpejt punën.

“Mendoj se është një aftësi që po bëhet shpejt po aq e rëndësishme sa aftësitë e buta në biznes”, tha ai. “Është diçka që e bën punën time më të mirë. Përmirëson mënyrën se si bashkëveproj me të gjithë përreth meje.”

DPA News