Si e vë inteligjenca artificiale në rrezik privatësinë: Nga komunikimet personale deri te dosjet shëndetësore

Një çështje shëndetësore shumë intime, një marrëdhënie që mbahet e fshehtë apo të dhëna të tjera personale janë informacione që pothuajse askush nuk do të dëshironte t’i shihte të bëra publike.

Me përparimin e shpejtë të inteligjencës artificiale, paralajmërojnë specialistët e sigurisë kibernetike, po bëhet gjithnjë e më e thjeshtë që të dhënat personale, dikur në dukje të parëndësishme ose pa lidhje me njëra-tjetrën, të zbulohen dhe të ndërthuren.

Sistemet e AI mund të shqyrtojnë vëllime të mëdha informacioni dhe të dallojnë lidhjet mes tyre. Kjo aftësi mund t’u ofrojë kriminelëve kibernetikë mënyra të reja për të zbuluar identitetin e njerëzve, për të gjetur materiale shantazhuese ose për të përdorur të dhëna të vjedhura shumë vite më parë.

Ekspertja e teknologjisë Kim Komando e shpjegon kërcënimin përmes një këshille të drejtpërdrejtë: çdo e dhënë që ruhet në format digjital duhet konsideruar si informacion që një ditë mund të dalë në publik.

Alarmi është rritur pas njoftimeve për testime gjatë të cilave modele të përparuara të AI kanë vepruar në mënyrë të paparashikueshme ose janë shfrytëzuar për të zbuluar pika të dobëta në sisteme të tjera.

Por cilat janë format konkrete përmes të cilave privatësia individuale mund të vihet në rrezik?

Zbulimi i marrëdhënieve të fshehura

Gjurmët digjitale të lëna nga njerëzit që duan të mbajnë të fshehtë një lidhje jashtëmartesore mund të jenë shumë më të shumta nga sa ata mendojnë.

Duke përpunuar sasi të mëdha të dhënash, modelet e mëdha gjuhësore mund të zbulojnë modele që do të ishte tepër e vështirë të identifikoheshin përmes kontrollit manual.

Kur ndërthuren, pagesat me kartë krediti, komunikimet me mesazhe, të dhënat e vendndodhjes dhe informacionet e regjistruara nga pajisjet inteligjente mund të ndërtojnë një pamje të hollësishme të veprimtarisë së dikujt.

Të dhëna mbi rutinën dhe lëvizjet e përdoruesve regjistrohen vazhdimisht nga telefonat inteligjentë, automjetet, kamerat dhe madje edhe zilet inteligjente të dyerve.

Një e dhënë e veçuar mund të tregojë pak, por inteligjenca artificiale është në gjendje të lidhë qindra copëza informacioni dhe të arrijë në përfundime shumë më të sakta.

Rreziku mund të rikthehet edhe nga databaza që janë vjedhur vite më parë.

Ashley Madison, platforma e takimeve që përdorej nga persona në kërkim të marrëdhënieve jashtëmartesore, u sulmua nga hakerët në vitin 2015, kur u publikuan të dhënat e miliona përdoruesve.

Në atë periudhë, shqyrtimi i materialeve kërkonte një volum të madh pune manuale. Në ditët e sotme, AI mund të ketë potencialin që informacione të ngjashme t’i kërkojë dhe t’i sistemojë në një kohë shumë më të shkurtër.

Anonimiteti i llogarive mund të zbehet

Profilet sekrete dhe llogaritë me pseudonime në rrjetet sociale përbëjnë një tjetër burim shqetësimi.

Një përdorues mund të komunikojë me miqtë e ngushtë përmes një profili të fshehtë në Instagram, ndërsa një tjetër mund të përdorë një llogari anonime në Reddit për të diskutuar punën, marrëdhëniet ose shqetësime personale.

Megjithatë, edhe hollësi që duken pa rëndësi mund të çojnë drejt zbulimit të identitetit të tij.

Kërkimet e cituara në shkrim tregojnë se sistemet e AI mund t’i ballafaqojnë postimet e një llogarie anonime me informacionet që gjenden publikisht në internet.

Mjafton të përmendet një qen, një park i veçantë, profesioni apo një zakon i përditshëm që të krijohet një pikënisje për gjetjen e personit pas profilit.

Studiuesi i AI Simon Lermen thotë se agjentët e inteligjencës artificiale janë tashmë në gjendje të kërkojnë në internet dhe të hartojnë profile individuale, duke ndërthurur të dhëna nga rrjetet sociale, faqet publike dhe databazat e nxjerra në pah nga sulme të mëparshme.

Për pasojë, ruajtja e anonimitetit në internet mund të bëhet vazhdimisht më e vështirë.

Pajisjet inteligjente të banesës mund të shërbejnë si hyrje

Kërcënimi nuk kufizohet vetëm te përpunimi i informacioneve që ekzistojnë tashmë.

Inteligjenca artificiale mund të shërbejë edhe për gjetjen e dobësive teknike në aplikacione, faqe interneti dhe pajisje të lidhura në rrjet.

Në rrezik të veçantë mund të ndodhen pajisjet inteligjente shtëpiake, përfshirë kamerat e sigurisë, televizorët, printerët, frigoriferët dhe pajisjet robotike që përdoren për pastrim.

Një pjesë e madhe e tyre nuk mbrohen në të njëjtin nivel si kompjuterët ose telefonat inteligjentë.

Sipas paralajmërimit të Konstantin Levinzon, bashkëthemelues i Planet VPN, një pajisje me siguri të dobët mund t’u hapë sulmuesve rrugën drejt të gjithë rrjetit të shtëpisë.

Ai shpjegon se, pasi sulmuesit të kenë depërtuar në rrjet, ndalimi i tyre mund të bëhet shumë më i vështirë.

Situata rëndohet më tej sepse shumë prej pajisjeve të reja që funksionojnë me AI grumbullojnë sasi të mëdha të dhënash rreth zakoneve dhe sjelljes së përdoruesve.

Dr. Christopher Ramezan, profesor i sigurisë kibernetike në West Virginia University, tërheq vëmendjen se shënjestër e sulmeve kibernetike mund të bëhen si përdoruesit, ashtu edhe kompanitë përgjegjëse për ruajtjen e këtyre informacioneve.

Nëse ndodh një rrjedhje e tillë, mund të dalin në pah të dhëna thellësisht personale.

Dosjet mjekësore nën kërcënim

Ndër informacionet më delikate që kriminelët kibernetikë mund të synojnë janë të dhënat shëndetësore.

Edhe pse materialet mjekësore zakonisht mbrohen nga sisteme më të forta sigurie, ato nuk janë plotësisht të paarritshme.

Kur sulmohen institucionet shëndetësore, mund të ekspozohen emra, adresa, data lindjeje, informacione sigurimi, diagnoza dhe të dhëna të tjera private.

Në raste të caktuara, hakerët i shfrytëzojnë informacionet e marra për shantazh ose u kërkojnë shpërblim institucioneve që i kanë humbur ato.

AI mund ta thellojë këtë rrezik, duke lehtësuar zbulimin e dobësive teknike ose hartimin e mesazheve phishing shumë më bindëse.

Simon Lermen thotë se inteligjenca artificiale mund të përdoret për kërkime mbi objektivat, për përgatitjen e mesazheve të personalizuara dhe për përpjekje që synojnë manipulimin e njerëzve me qasje në sistemet e mbrojtura.

Një metodë e tillë quhet “spear phishing”, sepse përmbajtja përgatitet enkas për një individ ose një organizatë të caktuar.

Me ndihmën e AI, edhe të dhënat mjekësore të marra gjatë sulmeve të vjetra mund të kërkohen dhe të analizohen më lehtë.

Mund të ekspozohen edhe komunikimet private me chatbotët

Për nxjerrjen e të dhënave personale në publik nuk është gjithmonë i nevojshëm një haker.

Gabimet brenda vetë platformave teknologjike mund të shkaktojnë publikim të paqëllimshëm të informacionit.

Në shkrim përmenden raste në të cilat probleme teknike me funksionet e shpërndarjes i bënë të qasshme në internet bisedat e përdoruesve me chatbotë.

Disa prej këtyre komunikimeve përfshinin të dhëna financiare, informacione personale ose materiale që përdoruesit mendonin se po i ndanin në mënyrë private.

Një defekt teknik i raportuar më parë në ChatGPT bëri që një numër i vogël përdoruesish të shihnin titujt e bisedave të personave të tjerë, ndërsa në disa raste dolën edhe informacione të kufizuara faturimi.

Këto raste dëshmojnë se duhet treguar kujdes me të dhënat jashtëzakonisht të ndjeshme që u besohen shërbimeve online, qofshin ato platforma AI, email, cloud apo shërbime të tjera.

Bashkimi i informacioneve përbën rrezikun më të madh

Kërcënimi kryesor i inteligjencës artificiale nuk qëndron medoemos te prodhimi i të dhënave të reja për një individ.

Problemi është se mijëra copëza të vogla informacioni, të cilat tashmë ekzistojnë, mund të mblidhen dhe të shndërrohen në një profil shumë më të hollësishëm.

Kur shihen veçmas, një blerje, një fotografi, një koment i bërë në anonimitet, një vendndodhje e regjistruar vite më parë ose një databazë e vjedhur mund të duken të parëndësishme.

Të shqyrtuara së bashku, megjithatë, ato mund të nxjerrin në pah marrëdhënie personale, gjendjen shëndetësore, zakonet, financat ose identitete që dikush besonte se do të mbeteshin konfidenciale.

Në kohën e inteligjencës artificiale, ndarja mes informacionit “të shpërndarë” dhe një profili të plotë të individit po bëhet gjithnjë e më e zbehtë. /GazetaExpress/