AI dhe privatësia: Si mund të zbulohen bisedat personale, identitetet anonime dhe të dhënat mjekësore

Çdo person mund të ketë informacione që dëshiron t’i mbajë larg syve të publikut, qofshin këto një marrëdhënie e fshehtë apo një shqetësim shëndetësor tepër intim.

Megjithatë, ekspertët e sigurisë kibernetike paralajmërojnë se përparimi i shpejtë i inteligjencës artificiale po e lehtëson gjithnjë e më shumë zbulimin e lidhjeve mes të dhënave personale, edhe kur ato, veçmas, duken të parëndësishme.

Duke analizuar volume të mëdha informacioni, sistemet e AI mund të identifikojnë modele dhe marrëdhënie që më parë do të ishte e vështirë të dalloheshin. Kjo u jep kriminelëve kibernetikë mundësi të reja për të identifikuar individë, për të gjetur materiale shantazhi ose për të shfrytëzuar të dhëna të vjedhura vite më parë.

Ekspertja e teknologjisë Kim Komando e përmbledh këtë rrezik me një këshillë të drejtpërdrejtë: çdo informacion i ruajtur në formë digjitale duhet konsideruar sikur një ditë mund të bëhet publik.

Shqetësimi është rritur pas raportimeve për teste ku modelet e avancuara të AI kanë shfaqur sjellje të paparashikueshme ose janë përdorur për të zbuluar dobësi në sisteme të tjera.

Por cilat janë mënyrat konkrete përmes të cilave mund të cenohet privatësia e një personi?

Zbulimi i marrëdhënieve të fshehta

Një person që përpiqet të mbajë të fshehtë një lidhje jashtëmartesore mund të lërë pas shumë më tepër gjurmë digjitale nga sa mund të mendojë.

Pagesat me kartë krediti, komunikimet me mesazhe, të dhënat e vendndodhjes dhe informacionet e regjistruara nga pajisjet inteligjente mund të bashkohen për të krijuar një pamje të hollësishme të aktiviteteve të tij.

Telefonat inteligjentë, makinat, kamerat dhe madje edhe zilet inteligjente të dyerve mbledhin vazhdimisht të dhëna mbi lëvizjet dhe rutinën e përdoruesve.

Ndërsa një element i vetëm mund të mos tregojë shumë, inteligjenca artificiale mund të lidhë qindra gjurmë të vogla dhe të arrijë në përfundime shumë më të sakta.

Modelet e mëdha gjuhësore janë të projektuara pikërisht për të përpunuar sasi të mëdha informacioni dhe për të gjetur modele që do të kërkonin shumë kohë për t’u zbuluar me dorë.

Rrezik mund të paraqesin edhe databazat e grabitura shumë vite më parë, të cilat mund të analizohen sërish me mjete më të fuqishme.

Në vitin 2015, hakerët sulmuan Ashley Madison, një platformë takimesh e përdorur nga persona që kërkonin lidhje jashtëmartesore, dhe nxorën publikisht të dhënat e miliona përdoruesve.

Në atë periudhë, shqyrtimi i një materiali të tillë kërkonte punë të konsiderueshme manuale. Sot, AI mund të jetë në gjendje të kërkojë, filtrojë dhe sistemojë një sasi të ngjashme informacioni në një kohë shumë më të shkurtër.

Llogaritë me pseudonime nuk janë domosdoshmërisht anonime

Një burim tjetër shqetësimi janë profilet sekrete dhe llogaritë që përdorin pseudonime në rrjetet sociale.

Për shembull, një person mund të ketë një profil të fshehtë në Instagram për të komunikuar me miqtë e ngushtë ose një llogari anonime në Reddit ku shkruan për punën, marrëdhëniet apo vështirësitë personale.

Megjithatë, detajet që duken të parëndësishme mund të mjaftojnë për të zbuluar identitetin e përdoruesit.

Sipas kërkimeve të përmendura në shkrim, sistemet e AI mund të përputhin të dhënat e publikuara në një profil anonim me informacionet që gjenden hapur në internet.

Një referencë për një qen, një park të caktuar, profesionin ose një zakon të përditshëm mund të përdoret si pikënisje për të identifikuar personin pas llogarisë.

Studiuesi i AI Simon Lermen thotë se agjentët e inteligjencës artificiale tashmë mund të kërkojnë në internet dhe të krijojnë profile individësh duke kombinuar të dhëna nga rrjetet sociale, faqet publike dhe databazat e ekspozuara në sulme të mëparshme.

Si pasojë, ruajtja e anonimitetit në internet mund të bëhet gjithnjë e më e vështirë.

Pajisjet inteligjente të shtëpisë mund të hapin rrugën për sulme

Kërcënimi nuk kufizohet vetëm te përdorimi i të dhënave që tashmë janë mbledhur.

AI mund të shërbejë edhe për zbulimin e dobësive teknike në faqet e internetit, aplikacione dhe pajisje të lidhura me rrjetin.

Rrezik të veçantë mund të paraqesin pajisjet inteligjente të shtëpisë, përfshirë kamerat e sigurisë, televizorët, printerët, frigoriferët dhe robotët e pastrimit.

Një pjesë e madhe e këtyre pajisjeve nuk ofron të njëjtin nivel mbrojtjeje që gjendet te telefonat inteligjentë ose kompjuterët.

Konstantin Levinzon, bashkëthemelues i Planet VPN, paralajmëron se një pajisje e pambrojtur mund të përdoret si pikë hyrjeje në të gjithë rrjetin e shtëpisë.

“Në momentin që sulmuesit hyjnë në rrjet, mund të jetë shumë më e vështirë t’i ndalosh”, shpjegon ai.

Situata ndërlikohet edhe më tej sepse shumë pajisje të reja të fuqizuara nga AI mbledhin sasi të konsiderueshme të dhënash mbi sjelljen dhe zakonet e përdoruesve.

Dr. Christopher Ramezan, profesor i sigurisë kibernetike në West Virginia University, thekson se objektiv sulmi mund të jenë jo vetëm përdoruesit, por edhe kompanitë që ruajnë këto informacione.

Një rrjedhje nga sistemet e tyre mund të nxjerrë në pah të dhëna shumë personale.

Të dhënat mjekësore, një objektiv i vlefshëm

Dosjet shëndetësore janë ndër informacionet më të ndjeshme që mund të kërkohen nga kriminelët kibernetikë.

Zakonisht, të dhënat mjekësore mbrohen nga sisteme të forta sigurie, por edhe këto masa nuk i bëjnë ato plotësisht të paprekshme.

Sulmet ndaj institucioneve shëndetësore mund të nxjerrin në dritë emra, adresa, data lindjeje, të dhëna sigurimi, diagnoza dhe informacione të tjera private.

Në raste të caktuara, hakerët i përdorin këto materiale për të shantazhuar individë ose kërkojnë pagesë nga institucionet që kanë pësuar humbjen e të dhënave.

Inteligjenca artificiale mund ta rrisë këtë rrezik duke ndihmuar në gjetjen e dobësive teknike dhe në hartimin e mesazheve më bindëse të phishing-ut.

Sipas Simon Lermen, AI mund të përdoret për të studiuar objektivat, për të përgatitur komunikime të personalizuara dhe për të manipuluar personat që kanë qasje në sistemet e mbrojtura.

Ky format sulmi quhet “spear phishing”, pasi mesazhi hartohet posaçërisht për një individ ose organizatë të caktuar.

Edhe dokumentet mjekësore të marra gjatë sulmeve të vjetra mund të kërkohen dhe analizohen më lehtë me ndihmën e AI.

Bisedat private me chatbotët mund të dalin në internet

Jo çdo ekspozim i informacionit privat kërkon domosdoshmërisht ndërhyrjen e një hakeri.

Edhe platformat teknologjike mund të pësojnë defekte që çojnë në publikimin e paqëllimshëm të të dhënave.

Shkrimi sjell raste kur bisedat e përdoruesve me chatbotë janë bërë të arritshme në internet për shkak të problemeve teknike në funksionet e shpërndarjes.

Në disa prej këtyre rasteve, komunikimet përmbanin të dhëna financiare, informacione personale ose materiale që përdoruesit mendonin se po i ndanin vetëm në mënyrë private.

Një problem teknik i raportuar më herët në ChatGPT u mundësoi gjithashtu një numri të vogël përdoruesish të shihnin tituj bisedash që u përkisnin personave të tjerë; në disa raste u ekspozuan edhe të dhëna të kufizuara faturimi.

Këto incidente tregojnë se informacionet jashtëzakonisht të ndjeshme duhen ndarë me kujdes me çdo shërbim online, pavarësisht nëse bëhet fjalë për një platformë AI, email, cloud apo shërbime të tjera.

Rreziku kryesor vjen nga bashkimi i të dhënave

Kërcënimi më i madh i lidhur me AI nuk është domosdoshmërisht krijimi i informacioneve të reja për një individ.

Problemi qëndron te aftësia e saj për të mbledhur mijëra të dhëna të vogla që tashmë ekzistojnë dhe për t’i shndërruar në një profil shumë më të plotë.

Një blerje, një fotografi, një koment i publikuar në mënyrë anonime, një vendndodhje e regjistruar vite më parë ose një databazë e vjedhur mund të duken të padëmshme kur shihen veçmas.

Por, të analizuara së bashku, ato mund të zbulojnë marrëdhënie personale, probleme shëndetësore, zakone, gjendje financiare apo identitete që një person i kishte konsideruar private.

Në epokën e inteligjencës artificiale, dallimi mes informacionit “të shpërndarë” dhe krijimit të një profili të plotë personal po bëhet gjithnjë e më i vogël. /GazetaExpress/