Nobelisti Giorgio Parisi përdor IA-në për zgjidhjen e një problemi matematikor shumëvjeçar

Inteligjenca artificiale gjenerative u ka mundësuar dy fizikanëve, përfshirë fituesin e Çmimit Nobel Giorgio Parisi, të zgjidhin një problem matematikor që kishte mbetur pa përgjigje për më shumë se një dekadë.

Puna shkencore, e publikuar më 1 korrik, trajton fenomenin e njohur si “bllokim”. Ky koncept shpjegon shndërrimin e menjëhershëm të një gjendjeje të lëngshme në një strukturë të ngurtë, por të çrregullt. Fenomeni mund të ilustrohet me një tavolinë bilardoje: shtimi i vazhdueshëm i topave e mbush gradualisht hapësirën, derisa ata nuk kanë më vend për të lëvizur dhe mbeten të ngecur. Pikërisht kjo përbën gjendjen e bllokuar.

Parisi dhe Francesco Zamponi e kishin analizuar këtë dukuri në një studim të vitit 2014. Përmes llogaritjeve numerike, ata konstatuan se dy parametrat a dhe b respektonin gjithmonë barazimin a + b = 1, por nuk mundën të ndërtonin një provë matematikore për këtë marrëdhënie.

Në të njëjtin rezultat kishte mbërritur edhe fizikani Matthieu Wyart, ndonëse duke përdorur një metodë krejtësisht të ndryshme. Kjo përputhje tregonte se pas saj mund të qëndronte një shpjegim fizik më i thellë, megjithatë misteri mbeti i pazgjidhur për vite.

Pas një dekade pa përparim, Parisi vendosi t’i drejtohej modelit të inteligjencës artificiale Claude. Fillimisht, sistemi arriti të riprodhonte rezultatet e mëparshme dhe më pas iu kërkua të argumentonte arsyen pse a + b = 1. Zamponi tha se ideja qendrore e propozuar nga IA-ja ishte e drejtë që në nisje, pavarësisht disa pasaktësive të vogla.

Pas rreth 40 udhëzimeve, studiuesit përftuan një zgjidhje të plotë, të përshtatshme për publikim. Analiza tregoi se përgjigjja ndodhej brenda vetë ekuacioneve dhe se nuk kërkoheshin supozime të tjera.

Rasti dëshmon se IA-ja mund të japë këndvështrime të reja dhe të kontribuojë në kapërcimin e problemeve të ndërlikuara. Sidoqoftë, studiuesit nënvizojnë se ndërhyrja njerëzore vazhdon të jetë vendimtare, veçanërisht në formulimin e ideve kryesore dhe në interpretimin e përfundimeve.

Zamponi tashmë po e zbaton të njëjtën mënyrë pune edhe në çështje të tjera. Ai e konsideron bashkëpunimin me inteligjencën artificiale një mjet që mund të shpejtojë procesin kërkimor dhe të ndihmojë në nxjerrjen e ideve të reja.