Fizikani nobelist përdor inteligjencën artificiale për të zgjidhur një mister matematikor dhjetëvjeçar

Një problem matematikor i pazgjidhur për më shumë se një dekadë është trajtuar me ndihmën e inteligjencës artificiale gjenerative nga dy fizikanë, njëri prej të cilëve është fituesi i Çmimit Nobel, Giorgio Parisi.

Studimi, i botuar më 1 korrik, fokusohet te fenomeni i njohur si “bllokim”. Ky koncept përshkruan shndërrimin e menjëhershëm të një materiali nga gjendje e lëngshme në një gjendje të ngurtë, por të çrregullt. Fenomeni mund të ilustrohet me një tavolinë bilardoje: kur numri i topave rritet, hapësira mbushet gradualisht, derisa topat nuk mund të lëvizin më dhe mbeten të bllokuar.

Parisi dhe Francesco Zamponi e kishin analizuar këtë dukuri në një studim të vitit 2014. Përmes llogaritjeve numerike, ata konstatuan se dy parametrat, a dhe b, plotësonin në mënyrë të vazhdueshme marrëdhënien a + b = 1. Megjithatë, atëherë nuk mundën të jepnin një provë matematikore për këtë përfundim.

Të njëjtin rezultat e kishte arritur edhe Matthieu Wyart, por duke përdorur një metodë krejtësisht të ndryshme. Kjo e shtyu atë të mendojë se pas marrëdhënies fshihej një shpjegim më i thellë fizik. Pavarësisht përpjekjeve të shumta, misteri mbeti i pazgjidhur për vite.

Pas një periudhe dhjetëvjeçare pa përparim, Parisi iu drejtua inteligjencës artificiale Claude. Fillimisht, modeli rikrijoi rezultatet e mëparshme, ndërsa më pas u udhëzua të shpjegonte arsyen pse a + b = 1. Sipas Zamponit, ideja themelore e propozuar nga IA-ja ishte e drejtë që në përpjekjen e parë, megjithëse përmbante disa pasaktësi të vogla.

Studiuesve iu deshën rreth 40 udhëzime për ta kthyer këtë ide në një zgjidhje të plotë, të gatshme për publikim. Analiza tregoi se përgjigjja ndodhej brenda vetë ekuacioneve dhe nuk kërkonte vendosjen e supozimeve të tjera.

Rasti dëshmon se inteligjenca artificiale mund të kontribuojë në trajtimin e problemeve komplekse, veçanërisht duke sjellë këndvështrime të reja. Megjithatë, studiuesit nënvizojnë se kontributi njerëzor mbetet i pazëvendësueshëm për formulimin e ideve kryesore dhe për kuptimin e rezultateve.

Zamponi ka nisur ta zbatojë këtë metodë edhe në çështje të tjera. Ai e konsideron bashkëpunimin me inteligjencën artificiale një mënyrë për të përshpejtuar kërkimin dhe për të nxjerrë në pah ide të reja.