Nga emigrant në Itali te drejtuesi i një superkompjuteri gjigant: Uljan Sharka në garën e AI-së evropiane

Uljan Sharka, sipërmarrësi me origjinë shqiptare dhe drejtuesi i kompanisë italiane Domyn, po luan një rol të rëndësishëm në përpjekjen e Evropës për të krijuar kapacitete të pavarura në fushën e Inteligjencës Artificiale.

Domyn, të cilën Sharka e themeloi dhe e drejton si CEO, ka siguruar më shumë se 1 miliard dollarë financim. Kompania po investon në ndërtimin e një infrastrukture të avancuar kompjuterike në Itali.

Sipas medias evropiane të teknologjisë Sifted, gjatë dy viteve të fundit Domyn ka mbledhur rreth 1.1 miliardë dollarë. Pjesa dërrmuese, rreth 90%, është siguruar përmes borxhit, ndërsa 10% e mbetur përmes kapitalit.

Ky raport financimi tregon se fondet nuk do të përdoren vetëm për zgjerimin e ekipeve kërkimore. Një pjesë e madhe e tyre po shkon për sigurimin dhe ndërtimin e kapaciteteve kompjuterike që nevojiten për modelet e mëdha të AI-së.

Projekti kryesor i kompanisë është “Colosseum”, superkompjuteri i ndërtuar me teknologjinë e NVIDIA-s.

Domyn e konsideron këtë sistem një nga superkompjuterët më të mëdhenj evropianë të dedikuar për Inteligjencën Artificiale. Ai është projektuar për të trajnuar modele me më shumë se 1 trilion parametra, përdor mijëra superçipa NVIDIA Grace Blackwell dhe, sipas kompanisë, ka një kapacitet mbi 115 exaflops.

Megjithatë, synimet e Sharkës nuk kufizohen te suksesi i një kompanie private.

Komisioni Evropian përzgjodhi në qershor të këtij viti konsorciumin EUROPA, të drejtuar nga Domyn, si fitues të projektit “Frontier AI Grand Challenge”.

Projekti ka si objektiv krijimin e një modeli evropian të Inteligjencës Artificiale me burim të hapur, i cili do të mbështesë të 24 gjuhët zyrtare të Bashkimit Evropian.

Sipas Komisionit Evropian, kjo nismë synon të rrisë aftësinë e kontinentit për të zhvilluar sisteme të avancuara AI-je duke përdorur infrastrukturën e vet.

Për Brukselin, bëhet fjalë për një prioritet strategjik, veçanërisht në një treg ku kompanitë amerikane dhe kineze kanë fituar një avantazh të konsiderueshëm.

EUROPA synon t’i japë Evropës një alternativë të krijuar në kontinent, në mënyrë që ajo të mos mbështetet vetëm te modelet amerikane ose kineze. Modeli do të përshtatet me gjuhët dhe nevojat e vendeve evropiane.

Edhe “Colosseum” është pozicionuar nga Domyn si pjesë e kësaj qasjeje për një Inteligjencë Artificiale sovrane. Kjo do t’u mundësonte kompanive dhe institucioneve të ruanin kontroll më të madh mbi modelet, të dhënat dhe infrastrukturën e përdorur.

Pas këtij projekti që përfshin financim miliardësh qëndron historia e një sipërmarrësi që e nisi rrugëtimin larg qendrave të teknologjisë së Silicon Valley.

Uljan Sharka është themeluesi dhe CEO i Domyn. Komisioni Evropian e përshkruan atë si një sipërmarrës me mbi një dekadë përvojë në zhvillimin e Inteligjencës Artificiale dhe si ish-punonjës të Apple.

Kompania u krijua fillimisht në vitin 2016 me emrin iGenius, përpara se të merrte emrin Domyn.

Që në fillim, vizioni i Sharkës ishte që korporatat e mëdha të mos kufizoheshin vetëm te marrja me qira e shërbimeve të Inteligjencës Artificiale nga platformat kryesore teknologjike. Ai synonte që ato të mund të ndërtonin dhe administronin vetë sistemet e tyre.

Kjo filozofi e ka orientuar Domyn drejt fushave ku të dhënat janë veçanërisht të ndjeshme, përfshirë financat, qeverisjen dhe industritë që funksionojnë nën rregullim të posaçëm.

Aktualisht, kompania krijon modele të mëdha gjuhësore dhe sisteme AI-je që mund të instalohen drejtpërdrejt në infrastrukturën e klientëve.

Një prej produkteve të saj është Domyn Large, model me 263 miliardë parametra. Më herët, kompania kishte zhvilluar edhe modelin Colosseum-355B.

Përvoja e punës në Apple përbën një nga etapat kryesore të karrierës së Sharkës. Sot, megjithatë, ai është shndërruar në një prej figurave të rëndësishme të ekosistemit evropian të teknologjisë.

Në gusht, revista TIME e përfshiu atë në listën TIME100 AI 2026, në kategorinë e inovatorëve, së bashku me emra të njohur të industrisë globale të Inteligjencës Artificiale. Domyn e ka konfirmuar gjithashtu këtë vlerësim.

Përfshirja në listën e TIME vjen në një periudhë kur Domyn po përpiqet të fitojë terren në një prej përballjeve më të mëdha teknologjike të dekadës.

Kjo përballje nuk lidhet më vetëm me zhvillimin e chatbot-it më të avancuar. Ajo përfshin garën për çipa, qendra të dhënash, superkompjuterë, modele gjuhësore dhe kontrollin mbi të dhënat.

Brenda kësaj strategjie vendoset edhe “Colosseum”. Domyn pretendon se infrastruktura do të bëjë të mundur trajnimin e modeleve me triliona parametra dhe do t’u ofrojë kompanive një kontroll më të madh mbi të dhënat dhe sistemet e Inteligjencës Artificiale që përdorin.

Kështu, rrugëtimi i një shqiptari që u largua drejt Italisë në moshë të re është ndërthurur me një nga projektet më ambicioze teknologjike të Evropës.

Historia e tij përfshin emigracionin, Silicon Valley-n, punën në Apple, sipërmarrjen dhe një kompani që ka siguruar 1.1 miliardë dollarë financim.

Sot, Uljan Sharka ndodhet në qendër të përpjekjes evropiane për të ndërtuar kapacitetet e veta në Inteligjencën Artificiale.

Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Kina vazhdojnë të kenë epërsi në garën globale, Evropa po kërkon të krijojë alternativën e saj.

Një pjesë e kësaj përpjekjeje po zhvillohet në Itali, nën drejtimin e një sipërmarrësi me origjinë shqiptare.