Në thellësitë e “Zeptoverse”-it, CERN zbulon ndërveprime 100 miliardë herë më të vogla se atomi

Një eksperiment i zhvilluar në CERN ka mundësuar vëzhgimin e ndërveprimeve në përmasa rreth 100 miliardë herë më të vogla se një atom, duke u dhënë studiuesve akses në atë që fizikanët e quajnë “Zeptoverse”.

Kjo fushë e re studimi mund të ndihmojë në zbulimin e grimcave ende të panjohura dhe në kërkimin e materies së errët, ndonëse financimi për fazat e ardhshme të kërkimit mbetet i pasigurt.

Rezultatet janë siguruar në përshpejtuesin e grimcave të CERN-it, i vendosur në kufirin mes Zvicrës dhe Francës, nga një ekip i udhëhequr prej studiuesve të Universitetit të Kembrixhit.

Shkencëtarët përdorën përplasje me energji shumë të lartë për të analizuar sjelljen e kuarkut beauty, një grimcë nënatomike që jeton vetëm rreth 1.5 të triliontat e sekondës përpara se të shpërbëhet.

Megjithë jetëgjatësinë tepër të shkurtër të kësaj grimce, kërkuesit arritën të shqyrtonin ndërveprimet e saj në distanca jashtëzakonisht të vogla.

Studiuesit besojnë se këto matje mund të ofrojnë të dhëna të reja për grimcat e panjohura, si edhe për materien e errët, e cila mendohet se përbën një pjesë të madhe të universit, por nuk është zbuluar ende drejtpërdrejt.

Për zgjerimin e kërkimeve, 28 vende kanë rënë dakord të investojnë 150 milionë paund në përmirësimin e detektorit LHCb. Ky modernizim do të lejonte regjistrimin e dhjetë herë më shumë shpërbërjeve të grimcave.

Megjithatë, projekti është përballur me vështirësi pasi Mbretëria e Bashkuar ka vendosur të tërheqë financimin për këtë përmirësim.

Shkencëtarët britanikë kanë paralajmëruar se ky vendim mund të zvogëlojë rolin e vendit në zbulimet e ardhshme dhe të shtojë rrezikun e largimit të studiuesve të rinj.

Pavarësisht pengesave financiare, gjetjet vlerësohen si një përparim i rëndësishëm në studimin e proceseve që mund të kontribuojnë në ndërtimin e një teorie më të plotë mbi mënyrën se si funksionon universi.