Kufijtë e inteligjencës artificiale në gjykime dhe vendimmarrje

Inteligjenca artificiale mund të kryejë përllogaritje, por fjala e fundit duhet t’u mbetet njerëzve. Kështu vlerëson Maximilian Kiener nga Instituti për Etikën në Teknologji në Universitetin Teknik të Hamburgut.

Nga orientimi për zgjedhjen e profesionit deri te përdorimi si zëvendësuese e një terapisti, inteligjenca artificiale (IA) krijon përshtypjen se ofron zgjidhjen e përshtatshme pothuajse për çdo vështirësi. Asistentët virtualë zakonisht ndërtohen nga zhvilluesit e IA-së për të komunikuar në mënyrë të sjellshme dhe pa kritikuar përdoruesin.

Sipas Kiener, megjithatë, bëhet fjalë për një iluzion të rrezikshëm, të cilit përdoruesit i besojnë tepër shpesh. Ai thotë se IA nuk funksionon siç duhet kur kërkohen gjykime mbi vlerat. Pyetje të tilla si zgjedhja e rrugës profesionale, përfshirë vendimin nëse dikush duhet të bëhet avokat apo mjek, nuk kanë vetëm një përgjigje. Sipas tij, problemi i përsëritur qëndron te përpjekja për t’i futur të gjitha çështjet komplekse brenda një formati të IA-së.

A mund të konsiderohen deepfakes një risi?

Çështje si arsimi dhe vetmia kanë shpesh karakter shoqëror, ndaj nuk përbëjnë probleme që IA mund t’i zgjidhë vetëm përmes teknologjisë. Për këtë arsye, Maximilian Kiener nuk i cilëson si inovacione disa prej përdorimeve të reja të inteligjencës artificiale.

Ai argumenton se jo çdo gjë e re është njëherazi edhe inovacion. Si shembull, Kiener përmend imazhet e rreme të fëmijëve, të cilat e ka shumë të vështirë t’i shohë si diçka që mund të përshkruhet si inovative.

Shkencëtari thekson se etika nuk e frenon përparimin e inteligjencës artificiale. Përkundrazi, ajo e bën teknologjinë realisht të vlefshme për njerëzit. Sipas Kiener, rezultati më i mirë arrihet kur njerëzit dhe IA bashkëpunojnë që prej fillimit për të gjetur zgjidhje.

Një chatbot që përgjigjet me pyetje

Matthias Uhl, profesor i biznesit dhe etikës sociale në Universitetin e Hohenheim, ka krijuar një chatbot Sokratik. Ai shpjegon se IA Sokratike, ndryshe nga sistemet tradicionale të inteligjencës artificiale, nuk jep drejtpërdrejt përgjigjen, por parashtron pyetje që e ndihmojnë përdoruesin ta gjejë vetë zgjidhjen e problemit.

Modeli gjuhësor u provua në disa eksperimente nga ekipi i Universitetit të Hohenheim dhe Universitetit të Bambergut. Testet treguan se chatboti i përshtatur mund t’i ndihmonte përdoruesit të arrinin në vendime më të balancuara nga pikëpamja morale.

Gjatë përdorimit të tij u evidentua edhe një pengesë, sipas Matthias Uhl. Kur u jepet mundësia për të zgjedhur, njerëzit parapëlqejnë këshillat e drejtpërdrejta, ndaj një IA që shtron pyetje plotësuese përzgjidhet më rrallë.

Ekspertët tregohen shpesh mosbesues

Në ndryshim nga përdoruesit privatë, të cilët priren t’i besojnë menjëherë inteligjencës artificiale, profesionistët shpesh shfaqin më shumë skepticizëm. Një rast është mjekësia, ku sistemet e IA-së mund t’i analizojnë rrezet X shpejt dhe me besueshmëri, por shumë mjekë ende e kanë të vështirë ta pranojnë këtë teknologji.

Shkencëtarët kanë konstatuar se personat me më shumë njohuri i kundërshtojnë analizat e inteligjencës artificiale edhe kur ato rezultojnë më të sakta. Matthias Uhl mendon se një formë e re e IA-së mund të ndihmojë në kapërcimin e këtij problemi.

Sipas tij, besimi i përdoruesve te këshillat mund të rritet nëse sistemi e shpreh vetë nivelin e pasigurisë. Një shembull do të ishte rasti kur IA deklaron se është 90 përqind e sigurt për klasifikimin e kryer.

Testimi i sistemit të ri të inteligjencës artificiale nga ekspertët mjekësorë pritet të nisë që vitin e ardhshëm./DW/