Ekspertët paralajmërojnë për rreziqet e AI-së, ndërsa kritikët pyesin nëse ngadalësimi u shërben gjigantëve të teknologjisë

Ekspertë të inteligjencës artificiale po kërkojnë që zhvillimi i kësaj teknologjie të marrë një ritëm më të ngadaltë, pasi paralajmërojnë për pasoja potencialisht serioze. Në të njëjtën kohë, kritikët shtrojnë pyetjen nëse një frenim i garës do të mund t’u sillte përfitime financiare kompanive më të mëdha të sektorit.

Debati mori përmasa të reja pas dorëheqjes së Jacob Coxon, 27 vjeç, nga pozicioni i studiuesit të sigurisë në Anthropic, kompani me bazë në San Francisco.

Coxon deklaroi se inteligjenca artificiale mund të arrijë një nivel fuqie aq të madh, sa në skenarin më ekstrem të rrezikojë ekzistencën e njerëzimit deri në fund të dekadës.

Ai u kërkoi njerëzve të mos e minimizojnë potencialin e kësaj teknologjie, veçanërisht në rast se sistemet arrijnë nivelin e “superinteligjencës”.

Sipas tij, as Anthropic, që zhvillon Claude, dhe as OpenAI, ku kishte punuar më herët, nuk po ndërmarrin hapa të mjaftueshëm për garantimin e sigurisë së AI-së.

Pas këtyre deklaratave, diskutimit iu bashkuan drejtues kompanish teknologjike, studiues dhe politikanë.

Dario Amodei, drejtuesi ekzekutiv i Anthropic, ka pranuar se ritmi i lartë i zhvillimit të inteligjencës artificiale shoqërohet me rreziqe të rëndësishme.

“Mes tyre janë humbja e kontrollit mbi sistemet e AI-së, keqpërdorimi i tyre për sulme kibernetike dhe bioterrorizëm, si dhe tronditje serioze ekonomike”, shkroi ai.

Amodei argumenton se përmirësimi i aftësive të modeleve duhet të ngadalësohet, në mënyrë që masat mbrojtëse të zhvillohen në të njëjtin ritëm me teknologjinë.

Edhe Sam Altman, CEO i OpenAI, ka paralajmëruar për pasojat e mundshme të zhvillimit të pakontrolluar.

Sipas Altman, ekzistojnë të paktën dy mënyra kryesore në të cilat zhvillimi i AI-së mund të marrë një drejtim shumë negativ.

“E para është që mund të humbim kontrollin e së ardhmes në favor të AI-së. Kjo është e papranueshme. Ne jemi pa ekuivok në anën e njerëzimit dhe AI duhet gjithmonë t’u shërbejë njerëzve”, shkroi ai.

Ai theksoi se teknikat e sigurisë dhe mekanizmat e ashtuquajtur të “alignment” duhet të ecin përpara aftësive të vetë modeleve.

Altman veçoi si rrezik të dytë përqendrimin e tepruar të pushtetit.

“Nëse një AI jashtëzakonisht e fuqishme përdoret nga një individ ose kompani për t’ua imponuar të tjerëve botëkuptimin e vet, rezultatet mund të jenë jashtëzakonisht distopike”, paralajmëroi ai.

Edhe Elon Musk, pronari i xAI, ka deklaruar prej kohësh se inteligjenca artificiale mund të shndërrohet në burim rreziku nëse zhvillohet pa masa të mjaftueshme kontrolli.

Shqetësimet e studiuesve lidhen me një sërë skenarësh, duke nisur nga përhapja në shkallë të gjerë e dezinformimit dhe destabilizimi politik, deri te sulmet ndaj infrastrukturës kritike dhe krijimi i armëve të rrezikshme.

Profesori Mark Lee, ekspert i inteligjencës artificiale në University of Birmingham, tha se problemi më i madh do të lindte nëse krijohen sisteme më inteligjente se njerëzit, pa ekzistuar mënyra të sigurta për t’i kontrolluar.

“Kompanitë më të mëdha po nxitojnë të zhvillojnë AI që është po aq e zgjuar, ose edhe më e zgjuar se njerëzit, ndërsa ne ende nuk kemi mënyra të besueshme për të kontrolluar sjelljen e saj”, tha ai.

Meqë inteligjenca artificiale është softuer, çdo sistem i lidhur me internetin mund të shërbejë si objektiv ose si mjet sulmi.

“Nëse do të sulmohej sistemi i kontrollit të transportit kombëtar apo i një centrali bërthamor, pasojat mund të ishin katastrofike”, shtoi Lee.

Ben Eisenpress, nga Future of Life Institute, ka paralajmëruar më herët se përdorimi i AI-së në sistemet e komandimit të armëve bërthamore mund të shtojë rrezikun e një konflikti të papritur dhe me zhvillim shumë të shpejtë.

Studiues të tjerë kanë shprehur frikën se mjetet e avancuara të inteligjencës artificiale mund të lehtësojnë krijimin e armëve biologjike ose përdorimin keqdashës të njohurive shkencore.

Bëhet fjalë për skenarë hipotetikë, të cilët nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se do të realizohen. Megjithatë, studiuesit e sigurisë kërkojnë që këto rreziqe të shqyrtohen përpara se sistemet të fitojnë fuqi edhe më të madhe.

Geoffrey Hinton, studiuesi kanadez që shpesh cilësohet si një nga “kumbarët e AI-së”, ka paralajmëruar gjithashtu për rrezikun e krijimit të sistemeve superinteligjente pa garanci të forta sigurie.

“Do të ishte shumë e pamatur të zhvillonim superinteligjencë tani, kur nuk ka konsensus shkencor se ajo mund të ndërtohet në mënyrë të sigurt dhe të kontrollueshme”, ka thënë Hinton.

“Humbja e kontrollit mbi një AI më inteligjente se ne mund të ishte katastrofike dhe madje mund të çonte në zhdukjen e njerëzimit.”

Në deklaratën për largimin e tij nga Anthropic, Jacob Coxon shkroi se sistemet e ardhshme mund të zotërojnë aftësi shumë më të mëdha se ato që shohim sot.

“Mos e nënvlerësoni fuqinë e kësaj teknologjie”, shkroi ai.

“Së shpejti mund të kemi sisteme me aftësi mbi nivelin njerëzor, që mund të depërtojnë në sisteme kompjuterike, të transformojnë fusha të tëra brenda një kohe shumë të shkurtër dhe të fitojnë fuqi e burime reale.”

Coxon këmbënguli se paralajmërimet për rreziqet e AI-së nuk janë pjesë e ndonjë strategjie marketingu.

“Njerëzit që po ndërtojnë AI besojnë realisht se ajo mund të na vrasë të gjithëve deri në fund të dekadës. Kjo nuk është një lojë marketingu”, tha Coxon.

Presidenti amerikan Donald Trump, ndërkohë, ka minimizuar disa prej paralajmërimeve për pasojat e inteligjencës artificiale.

Ai deklaroi se shumë nga skenarët më negativë të përmendur në lidhje me AI-në nuk do të ndodhin.

“Ka shumë forca negative që po i ngrenë këto çështje dhe po flasin për gjëra që nuk do të ndodhin”, tha Trump.

Trump vuri në dukje edhe garën teknologjike mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës.

“Ne jemi përpara Kinës në AI dhe dua që të mbetet kështu, sepse kushdo që fiton në AI, fiton.”

Në Mbretërinë e Bashkuar, disa deputetë dhe anëtarë të Dhomës së Lordëve po kërkojnë ndërhyrje më të forta rregullatore.

Grupi ControlAI thotë se më shumë se 135 parlamentarë nga parti të ndryshme mbështesin një fushatë që synon kufizimin ose ndalimin e krijimit të sistemeve superinteligjente.

Sipas organizatës, inteligjenca artificiale e specializuar në fusha si shkenca dhe mjekësia mund të sjellë përfitime të mëdha.

Megjithatë, ControlAI paralajmëron se sistemet superinteligjente mund të përbëjnë rrezik për sigurinë kombëtare dhe atë globale.

“Fitues të çmimit Nobel, shkencëtarë të AI-së dhe drejtues të kompanive kryesore kanë deklaruar se reduktimi i rrezikut të zhdukjes nga AI duhet të trajtohet si prioritet global”, thuhet në fushatën e ControlAI.

Thirrjet për ngadalësimin e zhvillimit nuk shihen nga të gjithë si një përpjekje e motivuar vetëm nga shqetësimi për sigurinë.

Kritikët vërejnë se kompanitë që kanë investuar tashmë miliarda në sistemet më të avancuara mund të fitojnë nga rregulla që ua vështirësojnë garën rivalëve.

Një kuadër i ri rregullator, nëse bëhet tepër i kushtueshëm dhe kompleks, mund t’ua vështirësojë hyrjen në treg kompanive të vogla dhe startup-eve, ndërsa firmat e mëdha do të kishin mundësi të konsolidonin pozitat e tyre.

David Sacks, një prej kritikëve të shpeshtë të këtyre kërkesave, e ka shprehur kështu këtë shqetësim:

“Mos pretendoni se motivimi për ngadalësim është krejtësisht altruist.”

Kështu, debati përqendrohet në një dilemë të dyfishtë: a duhet zhvillimi i inteligjencës artificiale të ngadalësohet për arsye sigurie, apo një masë e tillë mund të përdoret edhe për mbrojtjen e interesave të kompanive që tashmë kanë pozita dominuese në treg?

Deri tani nuk ekziston një përgjigje e vetme. E qartë është se gara për zhvillimin e AI-së po përparon më shpejt se krijimi i një konsensusi global për mënyrën e kontrollit të saj. /GazetaExpress/