BE-ja sfidon Metën: A do të detyrohen Instagram dhe Facebook të heqin mekanizmat që nxisin varësinë?

Pas një hetimi që zgjati dy vjet, autoritetet rregullatore të Bashkimit Evropian kanë paraqitur akuza të rënda ndaj Meta Group, duke vënë në dukje rrezikun që Instagram dhe Facebook paraqesin për të miturit. Ky veprim mund të sjellë ndryshime thelbësore për miliona përdorues.

Sipas gjetjeve fillestare të një hetimi të BE-së, Instagram dhe Facebook ekspozojnë fëmijët dhe adoleshentët ndaj një rreziku të lartë varësie, teksa procedurat kundër kompanisë mëmë Meta po avancojnë me shpejtësi.

Nëse gjiganti amerikan nuk arrin të kundërshtojë akuzat ose të ndërmarrë reformat e nevojshme, Komisioni Evropian ka të drejtë të vendosë një gjobë marramendëse deri në 6% të të ardhurave vjetore globale. Për Metën, kjo shifër mund të kalojë pragun e 12 miliardë eurove.

Të premten, organi ekzekutiv me seli në Bruksel bëri publike konkluzionet e hetimit, pikërisht në një kohë kur debati mbi kufirin e moshës për përdorimin e rrjeteve sociale është ndezur sërish, duke i dhënë BE-së municion të fuqishëm për të forcuar legjislacionin dixhital.

Në një njoftim zyrtar, Komisioni deklaroi se Meta injoroi të dhënat ekzistuese mbi kohën që të miturit shpenzojnë në Instagram ose Facebook gjatë orëve të natës. Sipas tyre, kjo neglizhencë mund të çojë në një përdorim të pakontrolluar dhe shtrëngues të këtyre shërbimeve.

Paralelisht, një proces i ngjashëm po zhvillohet edhe ndaj TikTok për shkak të natyrës së tij potencialisht varësuese, me konstatime paraprake të ngjashme që janë prezantuar që prej muajit shkurt. Ndërkohë, të hënën pritet të dalin rekomandimet e një paneli ekspertësh të thirrur nga Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, lidhur me mundësinë e vendosjes së një ndalimi të plotë të mediave sociale për të rinjtë.

Ndër elementët e platformës që janë vënë në shënjestër të kritikave nga zyrtarët evropianë, dallohen videot me riprodhim automatik dhe i ashtuquajturi “scroll” i pafund, mekanizëm përmes të cilit përmbajtja e re shfaqet vazhdimisht pa i dhënë përdoruesit asnjë sinjal për të ndaluar.

Zyrtarët e BE-së shprehën gjithashtu shqetësime serioze për mënyrën se si përmbajtja filtrohet nëpërmjet algoritmeve të personalizuara, si dhe për sistemin e njoftimeve që synon të rikthejë përdoruesit në aplikacion.

Transformimi i mundshëm i Instagram dhe Facebook

Sipas Komisionit Evropian, hapat e ndërmarrë nga Meta për të zbutur rreziqet e varësisë për adoleshentët dhe përdoruesit e rritur në gjendje të cenueshme janë krejtësisht të pamjaftueshëm.

Brukseli argumentoi se instrumentet e administrimit të kohës të destinuara për fëmijët, si limitet e përdorimit ditor apo oraret e pauzës, mund të anashkalohen me shumë lehtësi. Gjithashtu, u shtua se mjetet e tjera të mbikëqyrjes prindërore në Instagram dhe Facebook funksionojnë vetëm nëse prindërit posedojnë aftësi të mjaftueshme teknike dhe shpenzojnë kohë për t’i zotëruar ato plotësisht.

Komisioni kërkoi që Instagram dhe Facebook të modifikojnë rrënjësisht arkitekturën e platformave të tyre. Ndryshimet e sugjeruara përfshijnë:

– Heqjen si cilësim standard të lëvizjes së pafundme dhe riprodhimit automatik të videove- Vendosjen e njoftimeve të mirëfillta për pauzë nga ekrani- Rishikimin e mekanizmave algoritmikë për t’u fokusuar më pak në kapjen e vëmendjes së përdoruesit

Një tjetër front hetimor i BE-së është hapur njëkohësisht ndaj Metës. Në këtë rast, rregullatorët e internetit në Bruksel theksojnë se Instagram dhe Facebook duhet të respektojnë me rigorozitet kufirin minimal të moshës prej 13 vjeç, të përcaktuar në termat e tyre të shërbimit, përndryshe do të përballen me sanksione të reja financiare.

Së fundmi, Meta njoftoi planet për të zgjeruar rolin e inteligjencës artificiale për të verifikuar me saktësi më të madhe moshën e fëmijëve dhe adoleshentëve në Instagram, Facebook dhe Threads.

Kur mund të materializohen ndryshimet?

Nuk ekziston një afat kohor i menjëhershëm për Metën që të përgatisë përgjigjen e saj ndaj akuzave të BE-së. Zërat kritikë e kanë akuzuar vazhdimisht Komisionin Evropian për mungesë qëndrueshmërie në zbatimin e rregulloreve dixhitale, për zgjatjen e tepërt të proceseve kundër korporatave të mëdha online dhe për shqiptimin e gjobave që konsiderohen shumë të pakta.

Hetimi mbi mbrojtjen e dobët të të miturve nga ana e Metës ka nisur tashmë prej më shumë se dy vitesh.

Çdo reformë e aplikuar në Instagram dhe Facebook, në rast se do të zbatohet, ka gjasa të prekë vetëm përdoruesit që kanë llogaritë e dyqaneve të aplikacioneve, App Store ose Google Play, të regjistruara në një shtet anëtar të BE-së.

Në Shtetet e Bashkuara, Meta, së bashku me platformën video të Google, YouTube, humbën një proces gjyqësor të bujshëm lidhur me natyrën varësuese të shërbimeve të tyre. Një juri në Los Angeles i akordoi një paditësi 20-vjeçar dëmshpërblim në vlerën 3 milionë dollarë, ku 70% e kësaj shume do të mbulohet nga Meta.