Roadster-i “fluturues” i Teslës: si ngrihet, rrotullohet dhe mbahet përmbys

Kompania Tesla prezantoi të enjten në Teksas modelin e ri sportiv Roadster, të cilin Elon Musk e përshkroi si një “veturë fluturuese”.

Gjatë demonstrimit, automjeti u pa duke lëvizur përmbys në një rampë të harkuar, duke u rrotulluar në ajër dhe duke u kthyer më pas mbi rrotat e tij.

Edhe pse pamjet duken si të dala nga filmat fantastiko-shkencorë, teknologjia e përdorur nuk bazohet në krahë apo helika. Pas saj qëndron një parim i njohur që nga fëmijëria, por i zbatuar me një fuqi shumë më të madhe. Megjithatë, shtytja e krijuar nga automjeti mund të përbëjë rrezik për njerëzit pranë tij, shkruan cnn.

Në një tjetër pjesë të provës, Roadster-i kapërceu disa automjete të parkuara, duke krijuar përshtypjen e një fluturimi të shkurtër.

Parimi i tullumbaces

Kur një tullumbace mbushet me ajër dhe lirohet, ajri del në një drejtim, ndërsa ajo shtyhet në kahun e kundërt. Sistemi i Teslës funksionon sipas të njëjtës logjikë, por përdor presion dhe fuqi shumë më të lartë.

Roadster-i ka rezervuarë të veçantë që mbajnë ajrin nën presion të jashtëzakonshëm. Në momentin kur ajri lëshohet me shpejtësi përmes hapjeve të vogla, të njohura si shtytës, krijohet një forcë që e zhvendos veturën në drejtimin e kundërt.

Raportimet bëjnë të ditur se automjeti ka rreth dhjetë hapje të tilla, të shpërndara në zona të ndryshme të tij. Përmes tyre, Roadster-i mund të ngrihet, të rrotullohet në ajër dhe të pozicionohet para se të ulet.

Meqë në këtë proces nuk përdoret djegie, këto pajisje njihen si “shtytës të ftohtë”. Teknologjia është zhvilluar nga SpaceX, kompania e raketave në pronësi të Elon Muskut, e cila përdor mekanizma të ngjashëm për të kontrolluar kthimin e pjesëve të raketave në Tokë.

Për të siguruar sasinë e nevojshme të ajrit, rezervuarët janë vendosur në çdo hapësirë të mundshme brenda automjetit. Në konfigurimin më të fuqishëm, ata zënë edhe hapësirën e pasagjerit, duke e kthyer Roadster-in në një veturë me vetëm një vend.

Si mund të lëvizë përmbys?

Lëvizja në pjesën e poshtme të rampës nuk realizohet vetëm me shtytësit. Nën veturë ndodhen ventilatorë që thithin ajrin dhe krijojnë një efekt ngjitës mes automjetit dhe sipërfaqes, të ngjashëm me atë të një fshese elektrike që mund të qëndrojë e ngjitur në pëllëmbë.

Kjo e lejon Roadster-in të përshkojë një rampë të lakuar edhe kur pjesa e sipërme e tij është e kthyer nga poshtë, pa u shkëputur dhe pa rënë.

Kërcim dhe jo fluturim i mirëfilltë

Demonstrimi duhet interpretuar me kujdes: Roadster-i nuk fluturoi në mënyrën e një aeroplani. Ai kreu kërcime të shkurtra dhe rrotullime gjatë kohës që ndodhej në ajër.

Edhe pas provës së zhvilluar, ende nuk është e qartë nëse automjeti mund të fluturojë realisht apo nëse është i kufizuar vetëm në manovra të tilla të shkurtra.

Vlerësimet sugjerojnë se ajri i depozituar në rezervuarë mund të mjaftojë për kërcimin dhe uljen, por jo për të kaluar mbi trafikun e një qyteti. Elon Musk ka deklaruar se automjeti mund t’i mbushë vetë rezervuarët me ajër, megjithëse koha e nevojshme për këtë proces nuk është bërë e ditur.

Gjatë demonstrimit nuk kishte shofer në kabinë, pasi vetura drejtohej automatikisht. Për arsye sigurie, edhe spektatorët ishin vendosur në një distancë të konsiderueshme.

Tri versione të Roadster-it

Tesla ka njoftuar se Roadster-i do të ofrohet në tri variante. Modeli bazë është menduar për përdorim në rrugë dhe do të ketë sistemin që e mban automjetin të lidhur me sipërfaqen, por nuk do të pajiset me shtytës.

Varianti Thrust është projektuar për pista garash. Ai do të ketë shtytës në pjesën e pasme, të cilët synojnë të mundësojnë përshpejtim jashtëzakonisht të shpejtë. Sipas Teslës, ky model mund të arrijë 96 kilometra në orë për më pak se një sekondë.

Modeli Rocket është i vetmi që mund të kryejë manovrat në ajër dhe do të jetë i disponueshëm vetëm me porosi. Tesla sqaron në faqen e saj se ky version nuk është i miratuar për përdorim në rrugë publike.

Për momentin, kjo e bën Roadster-in “fluturues” më shumë një atraksion dhe një demonstrim të mundësive që krijohen nga ndërthurja e teknologjisë së automjeteve me atë të raketave.

Rreziku për personat që qëndrojnë pas tij

Shqetësimi kryesor lidhet me sigurinë. Të dhënat e publikuara tregojnë se katër shtytësit e pasmë, të marrë së bashku, krijojnë një forcë të krahasueshme me goditjen e një ngarkese prej nëntë tonësh.

Një fuqi e tillë mund të shkaktojë dëmtime të rënda te njerëzit që ndodhen pas veturës, por edhe të shkatërrojë automjetin që mund të jetë i ndalur pas saj në semafor.

Ajri largohet me shpejtësi më të lartë se ajo e zërit. Për këtë arsye, edhe një gur i vogël i ndodhur në rrugë mund të përplaset përpara me shpejtësi të ngjashme me atë të një plumbi.

Elon Musk ka pranuar gjithashtu se ky automjet nuk është domosdoshmërisht projektuar duke e pasur sigurinë si përparësi kryesore.

Një tjetër pikë e paqartë është institucioni që do të duhej të autorizonte një automjet të tillë. Një zyrtar i lartë i Departamentit amerikan të Transportit ka deklaruar se ende nuk ekziston një përgjigje e qartë për këtë çështje.

Prodhimi i Roadster-it është paralajmëruar për vitin 2028, ndërsa çmimi nuk është bërë ende i ditur. Modeli u prezantua fillimisht në vitin 2017, por Elon Musk i ka shtyrë disa herë afatet e mëparshme të prodhimit.