Alarm për dezinformimin, Google Earth tani gjeneron me lehtësi pamje tërësisht të sajuara

Platforma e njohur Google Earth ka integruar një teknologji të re të inteligjencës artificiale, duke u dhënë mundësi përdoruesve të vendosin pothuajse çfarëdo skene fiktive mbi pamjet reale satelitore. Ky gjenerues imazhesh, i njohur si Nano Banana 2, funksionon me komanda tekstuale dhe lejon krijimin e skenarëve të rremë që më pas shkarkohen e shpërndahen me lehtësi në rrjete të tjera.

Ekspertët kanë shprehur menjëherë shqetësimin se kjo veçori rrezikon të bëhet një armë e fuqishme në duart e atyre që përhapin informacione të pavërteta. Ata paralajmërojnë se imazhet e manipuluara marrin hua besueshmërinë e hartave të Google, duke e bërë më të lehtë mashtrimin e opinionit publik.

Gjatë një testimi të zhvilluar nga BBC Verify, pasi funksioni u bë publik të enjten, u arrit të fabrikoheshin skena tronditëse si Kulla Eiffel e rrënuar, Piramida e Madhe e Gizës e përpirë nga një gropë gjigante dhe tanke ruse në zemër të Kievit. Po ashtu, studiuesi i inteligjencës artificiale Henk van Ess ilustroi rreziqet duke krijuar imazhe të një qendre bërthamore fiktive në Iran, një kampi refugjatësh në kufirin SHBA-Meksikë dhe një spitali të sajuar në Gaza me një krater bombe aty pranë.

Van Ess theksoi se falsifikimi nuk ka nevojë të jetë i përsosur nga ana vizuale, sepse besueshmëria që i jep harta mbi të cilën mbivendoset e bën atë të duket autentik. Sipas tij, Google po lejon që skena krejtësisht të trilluara të lidhen me koordinata gjeografike reale dhe me imazhe satelitore të mirëbesuara.

Nga ana e saj, kompania u përgjigj se e trajton dezinformimin me shumë seriozitet dhe se rregullat e saj ndalojnë krijimin e përmbajtjeve të dëmshme, teksa masat mbrojtëse përditësohen vazhdimisht. Google thekson se çdo imazh i prodhuar nga inteligjenca artificiale përmban filigranë të padukshëm, të cilët mund të zbulohen përmes aplikacioneve si Gemini ose Google Lens.

Sidoqoftë, verifikimet e BBC treguan se këto sisteme kontrolli mund të anashkalohen dhe se edhe programe të jashtme për zbulimin e përmbajtjes artificiale shpesh nuk arrijnë t’i identifikojnë si të manipuluara këto imazhe. Në disa raste, vetë Gemini u mashtrua duke i etiketuar si reale disa pamje të sajuara në Google Earth.

Testet nënvizuan gjithashtu se kufizimet e kompanisë mund të shmangen thjesht duke riformuluar kërkesat. Një përpjekje për të krijuar një platformë ekzekutimi pranë Parlamentit britanik u bllokua, por një urdhër më i përgjithshëm u pranua dhe gjeneroi imazhin. Në një shembull tjetër, sistemi nuk pranoi të shkruante emrin “Trump” në lëndinën e Shtëpisë së Bardhë, por lejoi krijimin e një kopshti komunitar në të njëjtin pozicion.

Studiuesi Henry Ajder vuri në dukje se prodhimi i pamjeve të rreme në zona lufte është veçanërisht destabilizues, në momente kur informacioni i konfirmuar është i pakët dhe ngjarjet evoluojnë me shpejtësi. Ai shtoi se jo çdo gazetar do të ndërmarrë hapat e verifikimit përpara se të raportojë një imazh të tillë.

Në një epokë ku interneti po vërshohet nga materiale të krijuara artificialisht, Ajder argumentoi se platformat e konsideruara më parë të paprekura dhe të besueshme, si Google Earth, marrin një peshë të jashtëzakonshme. Ai e quajti shqetësues faktin që edhe ky burim tradicional po vihet në pikëpyetje.

Analisti gjeohapësinor Bill Greer, bashkëthemelues i organizatës Common Space, paralajmëroi se kjo teknologji rrezikon të dëmtojë rëndë besimin e publikut, duke kujtuar se pamjet satelitore janë parë historikisht si një nga burimet më të paanshme. Ai shtoi se, teksa qeveritë po shtrëngojnë aksesin në të dhënat reale, ka të ngjarë që imazhet e sajuara të shtohen dhe pamjet autentike të pakësohen, duke gërryer më tej sigurinë e publikut ndaj çdo informacioni vizual.