A mund të sjellë transformimi i shkaktuar nga AI edhe përfitime për njerëzimin?

Shpesh, një “apokalips i inteligjencës artificiale” përfytyrohet si pushtim nga makinat, pas të cilit njerëzit nuk do të mund të përcaktonin më fatin e tyre.

Megjithatë, disa studiues vënë në pikëpyetje idenë se një ndryshim i thellë shoqëror i nxitur nga AI duhet parë medoemos si kërcënim.

Dr Kevin Hunt, nga Nottingham Trent University, e krahason inteligjencën artificiale me një “parazit” që vendoset brenda shoqërisë: ajo mund t’i ndryshojë me kohë sistemet ekzistuese dhe, në rrethana të caktuara, të sjellë përfitime të mëdha.

Në një shkrim për “The Conversation”, Hunt e cilëson AI-në si një forcë që trazon botën, por thekson se kjo nuk e bën automatikisht një dukuri negative.

Sipas tij, ndërprerja mund të shihet si ndryshim përparimtar, sepse sjell mjete, sisteme e mënyra të reja pune, të cilat zënë vendin e praktikave dhe strukturave të mëparshme në jetën e përditshme.

Me krijimin e modeleve gjithnjë e më të fuqishme të AI-së, janë shtuar frikërat se një sistem tepër i avancuar mund të mos jetë më nën kontrollin e njerëzve.

Në versionet më alarmuese të këtij shqetësimi, inteligjenca artificiale shihet si rrezik për ekzistencën, madje edhe si një faktor që mund të çojë në zhdukjen e njerëzimit. Hunt i ndan këto parashikime në dy lloje.

Njëri është zhdukja “terminale”: njerëzit nuk do të ekzistonin më si specie biologjike, por do të mbetej një formë pasardhëse, për shembull përmes bartjes së vetëdijes në sisteme dixhitale.

Lloji tjetër nënkupton zhdukjen e plotë të njerëzimit, pa lënë asnjë vazhdimësi. Hunt nënvizon se asnjëri prej këtyre përfundimeve nuk është i paracaktuar.

Për të ilustruar se si mund të ndodhë transformimi, studiuesi sjell si shembull filmin fantastiko-shkencor “Annihilation”, të vitit 2018, ku luan Natalie Portman.

Në film, një inteligjencë e huaj hyn në një ekosistem dhe nis të ndryshojë gjithçka që e rrethon. Ndikimi i saj është fillimisht i vështirë për t’u vënë re, por bëhet gjithnjë e më i fortë me kalimin e kohës.

Hunt e sheh këtë si një analogji të mundshme për ndikimin e AI-së në shoqëri: ndryshimet nisin me ndërhyrje të vogla e thuajse të padukshme, përpara se të zgjerohen e të bëhen të dukshme.

Megjithëse filmi e paraqet këtë forcë si kërcënuese dhe të pakontrollueshme, Hunt argumenton se në jetën reale ndryshimi rrënjësor i shkaktuar nga një teknologji nuk sjell patjetër një katastrofë.

Mbështetësit e inteligjencës artificiale kanë argumentuar prej kohësh se sistemet shumë të përparuara mund të ndihmojnë për t’iu përgjigjur disa prej sfidave më të mëdha të njerëzimit.

Sipas tyre, AI-ja mund të rrisë efikasitetin e prodhimit, të ndihmojë në krijimin e kulturave bujqësore që piqen më shpejt, të përmirësojë përdorimin e energjisë dhe të marrë përsipër detyra të rrezikshme, monotone ose të rënda fizikisht.

Në teori, produktiviteti më i lartë mund të sjellë pasuri shtesë dhe të ndryshojë mënyrën e organizimit të ekonomisë dhe punës. Skenari më optimist parashikon se kjo mund të shënojë fillimin e një etape të re të zhvillimit njerëzor.

Hunt mendon se aftësia e AI-së për të tronditur strukturat e vendosura mund të jetë, pikërisht, një arsye për të parë edhe mundësi pozitive.

Në vend që debati të përqendrohet vetëm te pyetja nëse AI-ja do të marrë kontrollin, ai sugjeron të diskutohet se si teknologjia mund ta riformësojë shoqërinë dhe cilat vlera duhet të udhëheqin përdorimin e saj. Ndërhyrjet e vogla, thotë ai, mund të çojnë më vonë në ndryshime shumë më të gjera.

Sipas studiuesit, vëmendja duhet të kalojë nga parashikimet apokaliptike te çështjet e etikës, mjedisit dhe interesit publik.

Synimi, sipas Hunt, duhet të jetë përdorimi i AI-së në dobi të njerëzve në mbarë botën, jo vetëm për t’u dhënë më shumë pushtet dhe fitime kompanive të mëdha të teknologjisë.

Hunt nuk pretendon se inteligjenca artificiale do ta përmirësojë vetvetiu botën. Një teknologji me kaq shumë fuqi mund të shkaktojë dëme të mëdha nëse zbatohet pa kontroll, transparencë dhe përgjegjësi.

Por, ai kundërshton idenë se çdo ndryshim i madh që vjen nga AI-ja duhet të përfundojë patjetër në katastrofë. Pyetja nuk është vetëm nëse kjo teknologji do ta ndryshojë botën, por edhe kush do ta drejtojë procesin, cilat rregulla do të zbatohen dhe kujt do t’i shërbejë ky ndryshim. /GazetaExpress/