A mund të funksionojnë rrjetet sociale pa algoritme? Australia nis eksperimentin për rikthimin e kohës

Australia po përgatit një ligj që do t’u japë përdoruesve mundësinë të çaktivizojnë furnizimet e personalizuara në rrjetet sociale. Por rikthimi i renditjes kronologjike ngre një dilemë: a do ta bënte kjo përvojën online më të mirë, apo thjesht më monotone?

Përdoruesit e Instagramit, Facebook-ut, TikTok-ut dhe YouTube-it mund të kenë së shpejti mundësinë t’i shohin postimet sipas kohës kur janë publikuar, pa ndërhyrjen e një sistemi që vendos se cilat përmbajtje duhet të shfaqen në krye. Qeveria australiane po punon për një ligj që do t’i detyrojë platformat t’u ofrojnë këtë zgjedhje përdoruesve.

Në këtë model, përmbajtja nuk do të përzgjidhej më sipas interesave të parashikuara, ndërveprimeve të mëparshme apo mundësisë për të tërhequr vëmendjen. Postimet më të reja do të shfaqeshin të parat, në një rrjedhë të renditur thjesht kronologjikisht.

Synimi i nismës është të rrisë kontrollin e përdoruesve dhe të kufizojë shpërndarjen automatike të materialeve ekstreme, provokuese ose të prodhuara posaçërisht për të nxitur zemërim. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse kjo do të përmirësonte realisht mënyrën se si i përdorim rrjetet sociale.

Të ndërtuara fillimisht për të përballuar tepricën e informacionit

Algoritmet e rekomandimit u shfaqën si përgjigje ndaj një vështirësie praktike. Sa më shumë miq, faqe dhe llogari ndiqnin njerëzit, aq më e pamundur bëhej që ata të shihnin gjithçka që publikohej.

Facebook shpjegonte që në vitin 2014 se, sa herë një përdorues hapte News Feed-in, mund të kishte mesatarisht rreth 1.500 postime të mundshme për t’u shfaqur. Nëse lista do të ndiqte vetëm rendin e publikimit, shumë përditësime me rëndësi do të humbnin mes përmbajtjeve të tjera.

Për këtë arsye, platforma filloi t’i rendiste postimet sipas një niveli përparësie. Në këtë vlerësim merreshin parasysh autori i postimit, shpeshtësia e komunikimit të përdoruesit me atë person ose faqe, si edhe llojet e përmbajtjeve që kishin tërhequr më parë interesin e tij.

Facebook deklaronte se kjo qasje e kishte çuar përqindjen e përmbajtjeve që përdoruesit lexonin nga 57 në 70 për qind.

Sot, këto sisteme janë bërë shumë më të avancuara. Në TikTok dhe Instagram, një video mund t’i rekomandohet dikujt edhe kur ai nuk e ndjek llogarinë që e ka publikuar, mjafton që algoritmi të llogarisë se përmbajtja mund t’i interesojë.

Kur tërheqja e vëmendjes shndërrohet në problem

Një material që sistemi e cilëson si “interesant” nuk është medoemos i dobishëm, i saktë apo i këndshëm. Platformat kanë interes që njerëzit të qëndrojnë sa më gjatë në aplikacione, ndaj rekomandimet shpesh favorizojnë përmbajtje që shkakton reagime të forta.

Zemërimi, frika, indinjata dhe përplasja janë emocione që mund ta shtyjnë një përdorues të ndalet, të komentojë ose të shpërndajë diçka.

Nga kjo logjikë është përhapur edhe “rage bait”, përmbajtja e krijuar me qëllim për të provokuar irritim dhe për të rritur ndërveprimet.

Çaktivizimi i renditjes algoritmike mund të ngadalësojë përhapjen automatike të këtyre postimeve dhe t’u japë më shumë rëndësi llogarive që përdoruesi ka zgjedhur vetë të ndjekë.

Por një ndryshim i tillë nuk do të eliminonte dezinformimin dhe as “dhomat jehone”. Edhe një furnizim kronologjik mund të përmbajë ide të njëjta dhe materiale të ngjashme, nëse përdoruesi ka zgjedhur të ndjekë vetëm persona me pikëpamje të afërta me të tijat.

Pa filtrimin e algoritmeve do të rishfaqej edhe vështirësia për të përballuar sasinë e madhe të postimeve. Mes gjithë atij informacioni, përdoruesit mund ta kishin sërish të vështirë të dallonin atë që vërtet u intereson.

Një përvojë më pak joshëse

Eksperimentet e zhvilluara ndër vite nga Meta kanë treguar se kalimi nga renditja algoritmike në atë kronologjike shoqërohet me më pak përmbajtje të shikuara, si dhe me rënie të pëlqimeve dhe komenteve.

Për platformat, kjo është një pasojë e padëshiruar. Më pak ndërveprime zakonisht nënkuptojnë edhe më pak kohë të kaluar në aplikacion dhe më pak mundësi për shfaqjen e reklamave.

Përdoruesi, nga ana tjetër, mund ta shohë pikërisht këtë si një përfitim.

Një rrjedhë që nuk e parashikon me të njëjtën saktësi se çfarë do ta ndalojë gishtin gjatë lëvizjes në ekran mund ta bëjë më pak të parezistueshëm shfletimin pa fund. Rrjetet sociale do të mund të riktheheshin në një aktivitet që e hapim me dëshirë, jo në një mjedis të projektuar për të na mbajtur vazhdimisht të angazhuar.

Australia, e cila tashmë ka vendosur kufizime për përdorimin e rrjeteve sociale nga personat nën 16 vjeç, mund të kthehet në një laborator gjigant kombëtar për të testuar këtë qasje.

Reforma mund të japë një përgjigje edhe për një pyetje më të gjerë: a është vërtet më i keq një rrjet social që na përfshin më pak, apo një platformë e tillë mund të na kthejë një pjesë të kohës që sot e humbasim aty?

Dhe, nëse ajo kohë na rikthehet, mbetet për t’u parë nëse dimë ende si ta përdorim.